Για ζητήματα που αφορούν την διεξαγωγή του μαθήματος, τις γενικές αρχές, τις προσεγγίσεις, την διδασκαλία, κτλ, παρακαλά όπως ανατρέξετε στην ανακοίνωση του μαθήματος ►ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ 3ο εξάμηνο. Ισχύουν τα ίδια.

Περιεχόμενο και προσανατολισμοί του μαθήματος

Το μάθημα Διπλωματία και Στρατηγική των Μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων έχει ως κύριο σκοπό να ενώσει πολλά νήματα προηγούμενων μαθημάτων που αφορούν την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, τις Ευρωατλαντικές σχέσεις και την στρατηγική ανάλυση. Οι φοιτητές καλούνται να ενώσουν τα νήματα πολλών γνώσεων στους τρις αυτούς βασικούς τομείς για να κατανοήσουν τα θεμέλια και την εξέλιξη του ευρωπαϊκού πολιτικού συστήματος και των κύριων δρώντων, κυρίως από το 1945 μέχρι τις μέρες μας. Η ανάλυση θα εστιαστεί στην στρατηγική των τριών μεγάλων δυνάμεων, δηλαδή της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και της Γερμανίας. Οι δύο πρώτες, πρωταγωνίστησαν και τα τρία επίπεδα, δηλαδή του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος, του ευρωπαϊκό, το ευρωατλαντικό και το παγκόσμιο.

Ο άξονας της ανάλυσης θα είναι οι τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις, ενώ, οι τελευταίες παραδόσεις θα αφιερωθούν στην συνδυαστική εξέλιξη της στρατηγικής τους σε συνάρτηση με την εξέλιξη της Ατλαντικής Συμμαχίας.

Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης διαδραματίζουν πολύ σημαντικό ρόλο σε όλα τα ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή πολιτική, ενώ ταυτόχρονα κατέχουν μια ισχυρή θέση και ένα σημαίνοντα ρόλο στις σύγχρονες διεθνείς σχέσεις. Διαδοχικά, θα εξεταστούν οι κύριοι άξονες και οι στρατηγικοί προσανατολισμοί της Γαλλίας και της Μεγάλης Βρετανίας. Η ανάλυση της στρατηγικής αυτών των δυνάμεων έχει πολλούς στόχους. Πέραν της αυτονόητης προσπάθειας να γίνουν κατανοητοί οι κύριοι άξονες της εθνικής τους στρατηγικής θα επιχειρηθεί να γίνει εμβάθυνση στις κύριες στρατηγικές έννοιες υπό περιπτωσιολογικό πρίσμα. Κατά κάποιο τρόπο, πρόκειται για εφαρμοσμένη στρατηγική. Κατά την διάρκεια της διδασκαλίας, μεταξύ πολλών άλλων, θα εξετάσουμε, με αφορμή τις δύο αυτές χώρες, την χάραξη στρατηγικών προσανατολισμών, τα κύρια χαρακτηριστικά ενός στρατηγικού δόγματος το οποίο εκπληρώνει το εθνικό συμφέρον, η σχέση μέσων κα σκοπών, ζητήματα πολιτικής φιλοσοφίας των διεθνών σχέσεων όπως αυτά διατυπώθηκαν από τις πολιτικές και πνευματικές ηγεσίες των χωρών αυτών και ζητήματα σχέσεων μικρών και μεγάλων δυνάμεων (patron-client relations). Ταυτόχρονα, η εξέταση της εξέλιξης των σχέσεων της Βρετανίας - Γαλλίας, καθώς και των σχέσεων αμφοτέρων με την Γερμανία, θα κάνουν πιο κατανοητές τις βαθύτερες διαμορφωτικές δυνάμεις της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης καθώς και τις ρίζες και τα βαθύτερα χαρακτηριστικά των ενοποιητικών βημάτων συμπεριλαμβανομένης και της Οικονομικής και Νομισματικής Ενοποίησης. Ταυτόχρονα, θα γίνουν πιο κατανοητές οι θεωρίες ολοκλήρωσης καθότι θα εξεταστούν υπό το πρίσμα της εφαρμοσμένης πολιτικής εκείνων των ευρωπαϊκών κρατών που διαδραμάτισαν κεντρικό ρόλο στην εκκίνηση και στην διαμόρφωση του εγχειρήματος της ολοκλήρωσης.

Σταδιακά, θα γίνει κατανοητό ότι κεντρικό ρόλο στις ευρωπαϊκές εξελίξεις του 19 και 20ου αιώνα διαδραματίζει το "Γερμανικό ζήτημα". Το ζήτημα αυτό, το οποίο εξετάζεται υπό ιστορικό και σύγχρονο (μεταπολεμικό) πρίσμα, θα καταστήσει κατανοητό τον ρόλο της Γερμανίας και κυρίως τον χαρακτήρα των ενδο-ευρωπαϊκών σχέσεων, κυρίως αυτών που επηρεάζουν την εξέλιξη και διαμόρφωση της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

Θέλω να τονίσω στους φοιτητές ότι μετά από διδασκαλία δύο σχεδόν δεκαετιών αυτού του μαθήματος η πείρα διδάσκει ότι πρόκειται για ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα γνωστικά πεδία τόσο των ευρωπαϊκών σπουδών όσο και της στρατηγικής ανάλυσης. Αφενός, όσον αφορά τις ευρωπαϊκές σπουδές, γίνονται κατανοητές οι βαθύτερες διαμορφωτικές δυνάμεις της διαδικασίας ολοκλήρωσης αλλά και των αιτίων των θεμελιωδών χαρακτηριστικών της, αφετέρου, όσον αφορά τις στρατηγικές σπουδές, οι φοιτητές έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν την εμπράγματη στρατηγική σημαντικών κρατών της ευρωπαϊκής και διεθνούς πολιτικής. Θα κατανοήσουν βαθύτερα, επίσης, τους κεντρικούς άξονες της ευρωπαϊκής διπλωματίας, καθώς επίσης και τα χαρακτηριστικά της Ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας όπως διαμορφώθηκαν στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Συνεργασίας και της μετεξέλιξής της κατά την διάρκεια των δεκαετιών 1980, 1990, 2000..

Εργασίες.

Σύμφωνα με τις ανακοινώσεις κατά την διάρκεια της διδασκαλίας που θα προϋποθέτουν ελάχιστο παρουσιών και εργασία που θα συζητείται ανάλογα με το θέμα στην τάξη καθ' όλη την διάρκεια του εξαμήνου

Βιβλιογραφία.

Η δήλωση συγγραμμάτων για το φετινό εξάμηνο έχει ως εξής:

Α/Α

ΤΙΤΛΟΣ ΣΥΓΓΡΑΜΜΑΤΟΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ

ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ

ΕΤΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

ΤΟΠΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ

Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων

Π. Ήφαιστος

Ποιότητα

2000

Αθήνα

Διαφάνειες: ΟΙ διαφάνειες που ακολουθούν είναι ενδεικτικές

----------------------------------------------------------------------------------------------------------

Οι σημειώσεις αντλούν, κυρίως, από το βιβλίο Π. Ήφαιστος, Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, Γαλλία, Γερμανία, Μεγάλη Βρετανία (Εκδόσεις Ποιότητα)

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΕ - «4 ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ»

Stanley Hoffman, 1966: «παράδοξο Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης »

"Για τρεις λόγους, η ενοποιητική διαδικασία υπήρξε το θύμα και το αποτέλεσμά της η επιβίωση του έθνους - κράτους. Ο ένας λόγος χαρακτηρίζει κάθε διεθνές σύστημα και οι άλλοι δύο μόνο το Ευρωπαϊκό σύστημα. Η εσωτερική λογική και ο τρόπος εξέλιξης κάθε διεθνούς συστήματος βρίσκεται στην διαφορά των εσωτερικών του συντελεστών, στις γεωϊστορικές συνθήκες που το χαρακτηρίζουν και τις εξωτερικές επιδιώξεις των μονάδων που το συνθέτουν. Κάθε σύστημα χαρακτηριζόμενο από κατατεμαχισμό [σημείωση: δηλαδή οργανωμένο σε ανεξάρτητες, ετερογενείς, ανομοιογενείς και κυρίαρχες μονάδες], τείνει, με την δυναμική που αναπτύσσει η ενυπάρχουσα ανισότητα να αναπαραγάγει την ετερότητα".

Δηλαδή, -Διαιωνίστηκε και ενισχήθηκε το έθνος-κράτος, -Ενισχύθηκε η κρατική κυριαρχία, οι θεσμοί, ο πολιτισμός, η οικονομία των κρατών μελών καθώς και η θέση τους στο διεθνές σύστημα. -Η ετερότητα αναπαράγεται και αυξάνεται

Hedley Bull, 1982: Μορφή Χαρακτήρας του Ευρωπαϊκού Πολιτικού Συστήματος

«Δεν υπάρχει υπερεθνική κοινότητα στην Δυτική Ευρώπη. Υπάρχει μια ομάδα κρατών (επιπλέον, εάν υπήρχε μια υπερεθνική εξουσία στη Δυτική Ευρώπη θα ήταν πηγή αδυναμίας και όχι ισχύος ως προς την αμυντική πολιτική. Αυτό που είναι πηγή ισχύος στην Ευρώπη είναι το έθνος-κράτος – δηλαδή η Γαλλία, η Γερμανία, η Βρετανία – και η ικανότητά τους να εμπνεύσουν πίστη και νομιμοφροσύνη στα θέματα του πολέμου). Υπάρχει ένα κονσέρτο κρατών, των οποίων η βάση είναι μια περιοχή ως προς την οποία πιστεύεται πως υπάρχουν κοινά συμφέροντα μεταξύ των μεγαλυτέρων δυνάμεων. Η ιστορία των Ευρωπαίων είναι μια ιστορία εγγενούς-ενδημικής σύγκρουσης. Εάν πρόσφατα απέκτησαν τη συνήθεια της συνεργασίας (σημείωση: στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης), αυτό έγινε υπό την ομπρέλα των ΗΠΑ και υπό την απειλή εξ ανατολών. Ακόμη και η απλή σκέψη ότι τα ευρωπαϊκά κράτη συνιστούν μια “κοινότητα ασφαλείας” ή μια “περιοχή ειρήνης” είναι ευσεβής πόθος, εάν αυτό σημαίνει ότι πόλεμος μεταξύ τους δεν θα υπάρξει ξανά, και όχι ότι δεν υπήρξε τα τελευταία χρόνια και ότι είναι εκτός λογικής εάν υπάρξει ξανά».

Δηλαδή: Αμφισβητήθηκε η βιωσιμότητα της ολοκλήρωσης στη βάση ωφελιμιστικών κριτηρίων, -έθεσε ερωτηματικά για τον χαρακτήρα των συγκλίσεων, επειδή αυτές, πρωτίστως, στηρίζονται στην (εφήμερη;) συμφωνία των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων, -έθεσε ερωτήματα για το κατά πόσον το ευρωπαϊκό οικοδόμημα είναι τρωτό στις διεθνείς διακυμάνσεις και ευάλωτο σε ενδοευρωπαϊκές ανακατατάξεις. - έθεσε ερωτήματα για την σχέση της σταθερότητας της Ευρώπης σε αναφορά με την διεθνή κατανομή ισχύος και τις στρατηγικές δομές. -άφησε ανοικτό το θέμα των διλημμάτων ασφαλείας και των ηγεμονικών συμπεριφορών.

Kenneth Waltz, 1979: Η σημασία της κατανομής ισχύος και των στρατηγικών δομών

Πριν τον πόλεμο, το βασικό αίτιο πολέμου ήταν τα διλήμματα ασφαλείας. Η συνεργασία ήταν δύσκολη λόγω της ανησυχίας μεγαλύτερων σχετικών κερδών από την άλλη πλευρά. Ο διπολισμός εξάλειψε ή αποδυνάμωσε μερικούς από αυτούς τους παράγοντες και έκανε τα κράτη της δυτικής Ευρώπης «καταναλωτές ασφαλείας».

Για πρώτη φορά οι καθοριστικοί παράγοντες της Ευρωπαϊκής άμυνας και ασφάλειας βρίσκονταν εκτός Δυτικής Ευρώπης. τα θέματα πολέμου και ειρήνης συνδέονταν με την διπολική αντιπαράθεση των δύο υπερδυνάμεων και την κατανομή ισχύος που αυτή δημιουργούσε και η οποία ευνοούσε την διαδικασία ολοκλήρωσης: « Η Βρετανία, η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία, υπό την σκιά των υπερδυνάμεων, διαπίστωσαν γρήγορα πως ο πόλεμος μεταξύ τους είναι αντιπαραγωγικός και σύντομα άρχισαν να πιστεύουν πως είναι, επίσης, αδύνατος. Επειδή η ασφάλεια όλων βασιζόταν στις επιλογές λλων και όχι στις δικές τους, ήταν εφικτό να γίνουν ενοποιητικά βήματα »

Josef Joffe το 1984: «Οι αμερικανοί σώζουν τους ευρωπαίους από τους εαυτούς τους».

"η θεωρία των συμμαχιών υποστηρίζει, τα κράτη συνασπίζονται για να εξασφαλίσουν την ασφάλειά τους. Στην περίπτωση του ΝΑΤΟ, όμως, τα κράτη μέλη συνασπίσθηκαν επειδή η ασφάλειά τους εξασφαλιζόταν από έναν ισχυρό εξωτερικό συντελεστή ο οποίος πρόσφερε αξιόπιστα εσωτερική και εξωτερική τάξη και ασφάλεια στην Δυτική Ευρώπη. … χωρίς τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Δυτική Ευρώπη μπορεί να επιστρέψει σε εξισορροπητικές διαδικασίες της προπολεμικής περιόδου αντί να προχωρήσει στην ενοποιητική διαδικασία. Ο αδύναμος θα αισθανθεί ξανά ανησυχία για τις προθέσεις του ισχυρού και ο ισχυρός - όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία - θα αρχίσουν, για ακόμη μια φορά, να ανησυχούν για τις προθέσεις αλλήλων. … Η επαγωγική συνέπεια μιας Δυτικής Ευρώπης πλην τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια πυρηνική Γερμανία με άλλα Ευρωπαϊκά κράτη να ακολουθούν … Οι Ηνωμένες Πολιτείες, απαλλάσσοντας τους Ευρωπαίους από την ανάγκη μιας αυτόνομης άμυνας απομάκρυνε τα συστημικά αίτια των συγκρούσεων στα οποία οφείλονται τόσοι πολλοί Ευρωπαϊκοί πόλεμοι στο παρελθόν. Με το ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΙ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΑΠΟ ΑΛΛΟΥΣ ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΥΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΑΥΤΟΥΣ ΤΟΥΣ"

Δηλαδή, τονίστηκαν: -η σημασία των δομικών και στρατηγικών παραμέτρων, -ο σταθεροποιητικός ρόλος των ΗΠΑ, -Οι υποβόσκουσες τάσεις όσον αφορά το Γερμανικό ζήτημα, -Ο ευάλωτος χαρακτήρας των ενδοευρωπαϊκών ισορροπιών και της ενδοευρωπαϊκής κατανομής ισχύος

------------------------------------------------------------------------------------------------

Πόλοι ισχύος, συμμαχίες. Γεωπολιικά και γεωστρατηγικά δεδομένα μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο

-----------------------------------------------------

ΙΣΤΟΡΙΚΟΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ ΠΤΥΧΕΣ ΚΑΙ ΔΟΜΕΣ

ΠΟΛΙΤΙΚΟΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΔΟΜΗ ΜΕΤΑ ΤΟ 1945

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Γενικό στρατηγικό πλαίσιο Ναυτικές και ηπειρωτικές δυνάμεις 16^ον- 21^ον αιώνα

1- Στρατηγική Μεγάλης Βρετανίας κατά τη διάρκεια του συστήματος ισορροπίας ισχύος που διαιωνίστηκε ετερόφωτα στην σύγχρονη εποχή

2- Διαχείριση ηπειρωτικής κατανομής ισχύος από τον Μπίσμαρκ (εύθραυστες ισορροπίες: «οι εφιάλτες των αντιγερμανικών συσπειρώσεων ...»

3- Ηγεμονική διαχείριση ισχύος μετά τους ναπολεόντειους πολέμους (Μπίσμαρκ: «Τί γίνεται όταν διαφωνούμε;)

4- Συλλογική διαχείριση ισχύος μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο: προσκρούει στον νομικισμό, την θεσμολαγνεία, την μυωπία μπροστά στα αιτήματα αλλαγών και στις συνεχιζόμενες ηγεμονικές προσδοκίες.

Μεσοπόλεμος: Έλλειμμα στρατηγικών διαχείρισης της κατανομής ισχύος και νομικίστικες αντιλήψεις οδηγεί, σύμφωνα με τις πιο αξιόπιστες ερμηνείες, στον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο (βλ. Edward H. Carr, Η Εικοσαετής Κρίση, Εισαγωγή στη Μελέτη των Διεθνών Σχέσεων, Εκδόσεις Ποιότητα, Αθήνα 2002).

Γεωπολιτική διάσταση: πριν και μετά τον 2^ον Παγκόσμιο Πόλεμο ………

Βρετανική Στρατηγική πριν και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο

Δεκαετία 1930 και κατά τη διάρκεια Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου: θεμελίωση αγγλοαμερικανικής συμμαχίας με σκεπτικό την νέα κατανομή ισχύος ανεξαρτήτως του ποιος θα ήταν ο νικητής.
Δεκαετίες του 1940 και 1950: Θεμελίωση του «ευρωατλαντικού βάθρου ισχύος» στη βάση των θεωρήσεων του Mackinder (Ατλαντικής Συμμαχίας).
Σταθερή, σθεναρή και πείσμων στήριξη της ευρωατλαντικής σχέσης κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου και μετά μέχρι και σήμερα.
Υποστήριξη της επανίδρυσης της Γερμανίας κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1950 στη βάση κριτηρίων ανακατανομών ισχύος λόγω ανάπτυξης της Σοβιετικής ισχύος.
Ρευστοί άξονες στο τρίγωνο Γαλλία – Βρετανία – Γερμανία από το 1945 μέχρι σήμερα ανάλογα με τις παραστάσεις ρόλου-θέσης και κατανομής ισχύος.
Στήριξη της ιδέας διαιώνισης του αμερικανικού ρυθμιστικού ρόλου στο κατώφλι του 21^ου αιώνα.

ÞΚΕΝΤΡΙΚΟΙ ΑΞΟΝΕΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ (Τσόρτσιλ 1947-8)

τρις κύκλοι.

ÞΕvωμέvη Ευρώπη: μαζί τους αλλά όχι ένας από αυτούς)

Þ Κοινοπολιτεία …..

ÞΕυρωατλαντικές σχέσεις, …

ÞΓεωπολιτική διάσταση ÞΝαυτική – Ηπειρωτική στρατηγική

Ιδεολογική διάσταση, το "αγγλοσαξονικό δόγμα" και η στρατηγική λογική της "ειδικής αγγλοαμερικανικής σχέσης"

Þ"Αγγλοσαξονικό δόγμα", δένει με ανάγκη ετερόφωτης ισχύος και γεωπολιτική λογική

ÞΕιδική σχέση: ευρωστία και βιωσιμότητα τόσο για ιδεολογικούς λόγους όσο και για λόγους στρατηγικού συμφέροντος

ÞΥπάρχει συνολική αντίληψη στρατηγικών προσανατολισμών και εθνικής ιδεολογίας ανάλογη με Γαλλική;

Þ Βασικός στόχος, πάντως, ήταν η διασφάλιση τριώv πρoϋπoθέσεωv: Πρώτoν, εvδo-δυτικoευρωπαϊκή ισορροπία μέσο αποτρεπτικών μηχανισμών που θα απέκλειαν νέες Γερμανικές αναθεωρητικές τάσεις ή υπερβολική Γερμανική επιρροή.

Δεύτερoν, διασφάλιση εξωτερικής ασφάλειας με σύvαψη αvτι-Σoβιετικoύ συvασπισμoύ για τηv αvτιμετώπιση των αναθεωρητικών τάσεων της ΕΣΣΔ. (Ατλαντική Συμμαχία)

Τρίτoν, μόvιμη-μέσο τωv Ατλαvτικώv θεσμώv-Αμερικαvική παρoυσία στην Ευρασία για διασφάλιση της ευρύτερης παγκόσμιας ισορροπίας στην περίμετρο της Ευρασίας και πέραν αυτής.

Δηλαδή, για το Λονδίνο, συνέχιση της ηπειρωτικής στρατηγικής και διατήρηση τους διεθνούς της ρόλου, έστω και με μεγάλη εξάρτηση από μια εξωτερική δύναμη, απαιτούσε αφ' ενός σύζευξη Αμερικής - Ευρώπης και αφ' ετέρου στενές / ειδικές σχέσεις με την Ουάσινγκτον.

Σε αναφορά με την Βρετανική εθνική στρατηγική, αυτό σήμαινε δύο πράγματα

Πρώτο, κανένα μεγάλο διεθνές ζήτημα δεν θα αντιμετωπιζόταν χωρίς την ανάμειξη των ΗΠΑ.

Δεύτερο, Λονδίνο έπρεπε να βρίσκεται σε μια διαρκή εγρήγορση με κεντρική επιδίωξη να αυξήσει την πολιτική του πίστωση στην Αμερική, καθώς και την ικανότητα άσκησης πειθούς επί των στρατηγικών αποφάσεων των ΗΠΑ

ÞΔεκαετίες του 1950-90: Πυρηνική Στρατηγική, Σχέσεις με την Ευρώπη …

Γαλλική εθνική στρατηγική

Μεγάλα πρoβλήματα

1. ισoρρoπία και σταθερότητα στηv δυτική Ευρώπη,

2. «συγκράτηση» / έλεγχος της Γερμαvίας,

3. ισόρροπες Ατλαvτικές σχέσεις και ισoρρoπία με τις ηπειρωτικές δυvάμεις

Βασικές πτυχές της πολιτικής σκέψης του στρατηγού Κάρολου Ντε Γκώλ,

-Κυρίαρχη πολιτική δύναμη η οποία επισκιάζει όλους τους άλλους παράγοντες είναι η "πραγματικότητα τoυ έθvoυς" (le fait national)

-Καμία άλλη δύναμη, ιδεολογική ή οικονομική δεν μπορεί να εξασθενίσει, σε σταθερή τουλάχιστον βάση, τον ρόλο του έθνους κράτους ως εστιακό σημείο πίστης, νομιμοφροσύνης και αφοσίωσης (στάση απέναντι στην ΕΣΣΔ).

-Γι' αυτό: Γαλλικό κράτος: ενσάρκωση της πολιτειακής οργάνωσης του έθνους,

-Ενίσχυσή της Γαλλικής κρατικής κυριαρχίας ενδοκρατικά σε όλο το ιδεολογικό, οικονομικό, θεσμικό και διακρατικά σ’ όλο το διεθνές θεσμικό σύστημα .

-Συνοχή και πολιτειακός συγκεντρωτισμός, Þ 5^η Δημοκρατία

-Έθνος-κράτος Þ υπέρτατη μονάδα διεθνών σχέσεων

-εθνικό συμφέρον κρατών υπέρτατο κριτήριο συναλλαγών

-διεθνείς σχέσεις Þ άκρως ανταγωνιστικός στίβος εθνικών συμφερόντων,

-Þ ισορροπία ισχύος και συμφερόντων.

ΔΙΠΤΥΧΟ "ΜΕΓΑΛΕΙΟ" ΚΑΙ "ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΣΙΑ" : Είναι ταυτόχρονα στόχοι, μέσα εκπλήρωσης των στόχων και διακηρυγμένες αρχές

-Αρχές αιτιολόγησης των μεγάλων διπλωματικών επιλογών

-Ανεξαρτησία Þ ότι είναι η ελευθερία για το άτομο

-Ανεξαρτησία Þ αναγκαία για να την ανάπτυξή, αυτόνομη δράση, ακτινοβολία

-Κράτος Þ επιβάλλεται να αγωνίζεται αενάως για όσο το δυνατό μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αυτονομία.

-Η ανεξαρτησία κερδίζεται και χάνεται καθημερινά στον στίβο της διεθνούς πολιτικής

-Δεν υπάρχουν ήττες ή νίκες αλλά ενδιάμεσες αποχρώσεις.

- Σημασία έχει να αγωνίζεσαι στο πλαίσιο σωστών προσανατολισμών και ορθολογιστικών επιδιώξεων.

-Σύστημα απαιτεί συνεχείς διπλωματικoύς ακρoβατισμoύς, εμμονή και επιμονή, σύvεση και σωφρoσύvη.

ΤΡΙΣ ΙΔΕΕΣ:

"ΙΔΈΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΊΑ",

"ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ",

"ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΣΜΟ

Þ"ιδέα για την Ευρώπη" Þσυνύπαρξη, συμβίωση και συνεργασία μεταξύ κυριάρχων και ανεξαρτήτων κρατών σε μια Ευρώπη από την Ρωσία μέχρι την Ισπανία, απαλλαγμένων από τον Σοβιετικό και τον Αμερικανικό ηγεμονισμό.

Þ οι ιδεολογίες έρχονται και παρέρχονται αλλά τα έθνη μένουν Þ σχέσεις με τα κράτη και τους λαούς πέραν υπεράνω καθεστώτων

Þ πρέσβευε ότι θεμελιώδης αρχή των διεθνών σχέσεων πρέπει να είναι ο σεβασμός της ανεξαρτησίας και αυτονομίας των άλλων κρατών

Þ πατριωτισμός απελευθέρωσης και αντίστασης στον ηγεμονισμό

Þ καταπoλέμησε τηv ιδέα εγκαθίδρυσης υπερεθvικώv Ευρωπαϊκώv oργαvισμώv. Αντ’ αυτού: Þ "μεγάλα (διακρατικά) σύvoλα" (Grand Ensembles), διακρατικές συσπειρώσεις διακυβερvητικoύ χαρακτήρα

Þ οραματιζόταν ένα Ευρασιατικό διακρατικό σύστημα σε ισορροπία, με την Γαλλία να διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο

Þ Μεγάλη Βρετταvία: ο στρατηγoς Ντε Γκώλ έκανε σαφές πως επιθυμoύσε τηv πλήρη συμμετoχή της στους ευρωπαϊκούς θεσμούς υπο τηv πρoϋπόθεση ότι, θα απέκλιvε πρoς "ευρωπαϊκές" και όχι προς "ατλαvτικές" στρατηγικές επιλoγές.

Γαλλική Εθνική στρατηγική - γενικοί προσανατολισμοί

Αγώνας παλινόρθωσης γοήτρου
δόγμα εξωτερικής πολιτικής: εθνική ανεξαρτησία, εθνική αυτονομία, ισχυρή θέση/ρόλος
Συγκροτημένη πολιτική φιλοσοφία για Γαλλία – κόσμο: Ιδέα για την Γαλλία, ιδέα για την Ευρώπη, ιδέα για τον κόσμο
Ισχύς: «πυρηνική ισχύς εξισωτής ισχύος»

Μέσα / προσεγγίσεις / στρατηγικές

1) πυρηνική στρατηγική αναλογικής αποτροπής,

2) συνεχείς τακτικοί ελιγμοί

3) ειδική σχέση με τηv Γερμαvία,

4) αγώνας διατήρησης δικαιώματoς αvεξάρτητωv-αυτόvoμωv θέσεων

Τάσεις / Συμπεριφορές /μεθοδεύσεις/προσεγγίσεις

1) κατοχή πυρηνικών όπλων: εκτός συμμαχικών πλαισίων (1995 …)

2) αντίθεση στην ιδεολογική και θεσμική περιχαράκωση μεταξύ Ανατολικής και Δυτικής Ευρώπης κατά την διάρκεια του ψυχρού πολέμου,

3) συμμετοχή στην Ατλαντική Συμμαχία (₊₊αυτονομία / ανεξαρτησία και ανεξάρτητο πυρηνικό αποτρεπτικό)

4) «προνομιακές σχέσεις» με την Γερμανία

5) ανοίγματα ή ειδικές σχέσεις με τις αναπτυσσόμενες χώρες,

6) απόρριψη της ιδέας για υπερεθνική ολοκλήρωση

7) επιδίωξη «διευθυντηρίου» μεγάλων δυνάμεων

επιδίωξη ισότιμου διαλόγου με τις μεγάλες δυνάμεις

Πιο συγκεκριμένα: ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ / ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Þ πυρηνικά όπλα της Γαλλίας: άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφονται η άμυνα και η διπλωματία της χώρας αυτής .

Þ"ιερό τέρας" ως προς το οποίο παρατηρείται αταλάντευτη σύγκλιση:

1) Εθνικός έλεγχος επι των ενόπλων δυνάμεων,

2) Άρνηση αποδοχής στάθμευσης ξένων δυνάμεων ή μονάδων διοικήσεως επι του Γαλλικού εδάφους,

3) Προτεραιότητα των πυρηνικών όπλων στον αμυντικό προϋπολογισμό,

4) Παραγωγή των οπλικών συστημάτων από την εγχώρια πολεμική βιομηχανία

5) Ραχοκοκαλιά της Γαλλικής άμυνας, βεβαίως, στηρίζεται στα διηπειρωτικής εμβέλειας πυραυλικά συστήματα.

ΓΕΡΜΑΝΙΑ. Διαδρομή εξωτερικής πολιτικής και γερμανικό ζήτημα

Αρχική φάση 16^ου – 18^ου αιώνα

Εποχή Βίσμαρκ – «φόβος αντιγερμανικών συσπειρώσεων»

Γερμανία: Ισχύς, διαδρομή κοινωνικής ολοκλήρωσης

Βίσμαρκ μέχρι Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Μεσοπόλεμος

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Γερμανικό Ζήτημα μέχρι το 1955

Ομοσπονδιακή Γερμανία 1955 – κίνητρα-αιτιολογήσεις Γερμανών

Ομοσπονδιακή Γερμανία: αιτιολογήσεις δημιουργίας διεθνών θεσμών

Ψυχρός Πόλεμος, Ανατολική Γερμανία, άλλοι γερμανοί

Στάσεις Σοβιετικής Ένωσης

Στάσεις συμμάχων

Συμφωνία 1963 με Γαλλία

Οστπολιτίκ – εξωτερικοί καταναγκασμοί και διπλωματική σχοινοβασία

Οστπολιτίκ και σκοπός επανένωσης

Ύφεση-Ένταση και Γερμανική διπλωματία

Στάσεις-θέσεις Γερμανών λίγο πριν την επανένωση: Κόλ και οι άλλοι

Στάσεις-Θέσεις συμμάχων 1988-1992

Στρατηγική Σμίτ δεκαετία 1980

Επανένωση …εξέλιξη ΝΑΤΟ, ΟΝΕ, διεύρυνση ΕΕ

Στάση Γιουγκοσλαβικό

Γαλλία – Γερμανία, πυρηνικά

Ευρωπαϊκή Άμυνα – Ατλαντική Άμυνα

ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ – ΕΥΡΩΠΗ: Γενικό πλαίσιο μερικανική στρατηγική μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο – ζενίθ μετά τον ψυχρό πόλεμο

Δόγμα Κένναν για ανάσχεση: Συνέχεια θεωριών Spykman για σημασία κατανομής ισχύος στην περίμετρο της Ευρασίας δημιουργία Συμφώνων, Συμμαχιών, διμερών συμφωνιών και ρυθμιστικές παρεμβάσεις: Δόγμα Τρούμαν, επέμβαση στο Βερολίνο, Κορέα, Βιετνάμ, Συμμαχία με Κίνα, δόγμα Κάρτερ, στρατηγικές στη Μέση Ανατολή, διαρκείς επεμβάσεις στην Άπω Ανατολή, στρατηγική στήριξη του Ισραήλ.
Θεμελίωση και στήριξη του ευρωατλαντικού βάθρου ισχύος και διαιώνιση του ρυθμιστικού αμερικανικού ρόλου με τον αποφασιστικό ρόλο που διαδραμάτισαν οι ΗΠΑ την περίοδο 1989-1994 στη φάση επανένωσης της Γερμανίας.
Διαιώνιση των ίδιων στρατηγικών στο κατώφλι του 21^ου αιώνα σ’ όλη την περίμετρο της Ευρασίας με απλή κατά περίπτωση εναλλαγή συμμαχιών.
Ευρώπη: στρατηγικός ουραγός:
1) Αμερικανική στρατηγική εποπτεία,

2) ενδο-ευρωπαϊκά διλήμματα ασφάλειας και ενδοκρατική διαίρεση (λάθος να αγνοείται η θεμελιώδης ενδοκρατική διαίρεση μισό αιώνα μετά την έναρξη του εγχειρήματος της ολοκλήρωσης),

3) στρατηγική εξάρτηση από αμερικανική στρατηγική (τρομοκρατία, ενέργεια, πρώτες ύλες)

------------------------------------------------------------

ΓΑΛΛΙΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ

Ντε Γκώλ Þ Η ισχυρότερη φυσιογνωμία του μεταπολέμου

Τάσεις / Συμπεριφορές / επιλογές πρώτων δεκαετιών

1) κατοχή πυρηνικών όπλων,

3) συμμετοχή στην Ατλαντική Συμμαχία (₊₊αυτονομία / ανεξαρτησία)

4) προνομιακές σχέσεις με την Γερμανία

5) ανοίγματα ή ειδικές σχέσεις με τις αναπτυσσόμενες χώρες,

6) απόρριψη της ιδέας για υπερεθνική ολοκλήρωση

7) επιδίωξη «διευθυντηρίου» μεγάλων δυνάμεων

8) επιδίωξη ισότιμου διαλόγου με τις μεγάλες δυνάμεις.

Μεγάλα πρoβλήματα

ισoρρoπία και σταθερότητα στηv δυτική Ευρώπη,

«συγκράτηση» / έλεγχος της Γερμαvίας,

ισόρροπες Ατλαvτικές σχέσεις και ισoρρoπία με τις ηπειρωτικές δυvάμεις

Μεγάλες επιδιώξεις

"εθvική αvεξαρτησία" / εθνική αυτονομία

"θέση μεγάλης δύvαμης" στηv διεθvή πoλιτική

"εθvικό γόητρo",

Μέσα / προσεγγίσεις / στρατηγικές

1) πυρηνική στρατηγική,

2) συνεχείς τακτικοί ελιγμοί

3) ειδική σχέση με τηv Γερμαvία,

4) διατήρηση τoυ δικαιώματoς αvεξάρτητωv και αυτόvoμωv θέσεων

Ερωτήματα

-Υιοθέτησε επιλογές που οδηγούν προς διεθνή και / ή περιφερειακή ολοκλήρωση;

-Υιοθέτησε επιλογές που αποβλέπουν στην κατάκτηση ισχυρής θέσης/ρόλου;

-Ποια είναι η συμπεριφορά που παρατηρείται απέναντι στις δυνάμεις που είναι ισχυρότερες από αυτή;

-Ποια είναι η θέση της όσον αφορά την κρατική κυριαρχία

-Ποια ήταν τα κίνητρα συμμετοχής στην διαδικασία Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης;

-Συμμετέχει για να ενδυναμώσει την κυριαρχία της ή, αντίθετα, για να την αποδυναμώσει και τελικά μεταθέσει σε νέα υπερεθνικά πολιτειακά σχήματα;

-Ποιες είναι οι στάσεις και συμπεριφορές όσον αφορά την δύναμη, το εθνικό συμφέρον

-Όταν συνεργάζεται, ενδιαφέρεται μόνον για απόλυτα κέρδη ή ενδιαφέρεται και για τα σχετικά κέρδη των υπολοίπων / άνισης ισχύος

-Πως η εξέλιξη των δομικών χαρακτηριστικών του διεθνούς συστήματος επηρεάζει την διαμόρφωση της Γαλλικής στρατηγικής;

Περίοδος αμέσως μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο: Διλήμματα, θέσεις και συμπεριφορές στο Γαλλικό και Ευρωπαϊκό πολιτικό σκηνικό.

-Οι ιστoρικές μvήμες των Γάλλων, ιδιαίτερα όσον αφορά τηv Γερμαvία επηρέασαv σημαvτικά τις εξωτερικές και αμυvτικές επιλoγές της Γαλλίας

-Βαθύτατα ριζωμένες αντιλήψεις για την γεωπολιτική τρωτότητα της Γαλλίας

-κυρίαρχη άπoψηÞ τo Γαλλικό εθvικό συμφέρov πρoϋπoθέτει έvα εσαεί αδύvαμo Γερμαvικό κράτoς Þ δημιoυργία εvός απoδυvαμωμέvoυ κράτoυς υπo διεθvή έλεγχo, Þ είτε εvός "ενταγμένου" Γερμαvικoύ κράτoυς στα πλαίσια μιας vέας Ευρωπαϊκής τάξης πραγμάτωv

"στόχoι τoυ 1944

1) Διευθετήσεις ασφαλείας, ειδικά απέναντι στην Γερμανία, οι οποίες θα ήταν μόνιμου χαρακτήρα.

2) Πολιτική και οικονομική ανοικοδόμηση.

3) Γερμανία: 1) διαμελισμό και μακρόχρονη κατοχή 2) μεγάλες αποζημιώσεις, 3) προσάρτηση των περιοχών δυτικά του Ρήνου, 4) μακρόχρονη κατοχή, εάν όχι προσάρτηση του Σάαρ, 5) ανεξαρτησία των μικρών εθνών της Ευρώπης, 6) συμμαχία Γαλλίας, Βρετανίας και Σοβιετικής Ένωσης

Γερμανικό

Þ"Ευρωπαϊκή Γερμανία" ή "Γερμανοποίηση της Ευρώπης".

Þ"Ολοκλήρωση ή εξισορρόπηση".

Αποικίες ………..

Λίγα χρόνια μετά τον πόλεμο

Πρώτο, εντατικές προσπάθειες κατάκτησης θέσης και ρόλου

Δεύτερο, εκτιμούνται μετεξέλιξη στρατηγικών δομών, εκτιμήσεις για το συμφέρον επιβίωσης, ισχύς άλλων.

Τρίτο, μεγιστοποίηση του εθνικού τους συμφέροντος με όρους δυνάμεως.

Τέταρτο συμπεριφέρεται ηγεμονικά και επιζητεί δεσπόζουσα ηγεμονική θέση

Βασικές πτυχές της πολιτικής σκέψης του στρατηγού Κάρολου Ντε Γκώλ,

-Καμία άλλη δύναμη, ιδεολογική ή οικονομική δεν εξασθενίσει, σε σταθερή τουλάχιστον βάση, τον ρόλο του έθνους κράτους ως εστιακό σημείο πίστης, νομιμοφροσύνης και αφοσίωσης

-Γι' αυτό, το Γαλλικό κράτος, ενσάρκωση της πολιτειακής οργάνωσης του έθνους,

-Ενίσχυσή της Γαλλικής κρατικής κυριαρχίας.

-Συνοχή και πολιτειακός συγκεντρωτισμός, Þ 5^η Δημοκρατία

-Εθνος - κράτος Þ υπέρτατη μονάδα διεθνών σχέσεων

-εθνικό συμφέρον

-διεθνείς σχέσεις Þ άκρως ανταγωνιστικός στίβος εθνικών συμφερόντων,

-Þ ισορροπία ισχύος και συμφερόντων.

-Αρχές αιτιολόγησης των μεγάλων διπλωματικών επιλογών

-Ανεξαρτησία Þ ότι είναι η ελευθερία για το άτομο

-Ανεξαρτησία Þ αναγκαία για να την ανάπτυξή, αυτόνομη δράση, ακτινοβολία

-Κράτος Þ επιβάλλεται να αγωνίζεται αενάως για όσο το δυνατό μεγαλύτερη ανεξαρτησία και αυτονομία.

-Η ανεξαρτησία κερδίζεται και χάνεται καθημερινά στον στίβο της διεθνούς πολιτικής

-Δεν υπάρχουν ήττες ή νίκες αλλά ενδιάμεσες. Σημασία έχει να αγωνίζεσαι στο πλαίσιο σωστών προσανατολισμών και ορθολογιστικών επιδιώξεων.

-Σύστημα απαιτεί συνεχείς διπλωματικoύς ακρoβατισμoύς, εμμονή και επιμονή, σύvεση και σωφρoσύvη.

"ΙΔΈΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΓΑΛΛΊΑ", "ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ", "ΙΔΕΑ ΓΙΑ ΤΟ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΕΙΔΟΣ"

"ιδέα για την Ευρώπη"

Þσυνύπαρξη, συμβίωση και συνεργασία μεταξύ κυριάρχων και ανεξαρτήτων κρατών σε μια Ευρώπη από την Ρωσία μέχρι την Ισπανία, απαλλαγμένων από τον Σοβιετικό και τον Αμερικανικό ηγεμονισμό.

Þ πατριωτισμός απελευθέρωσης και αντίστασης στον ηγεμονισμό

Þ καταπoλέμησε τηv ιδέα εγκαθίδρυσης υπερεθvικώv Ευρωπαϊκώv oργαvισμώv

Þ "μεγάλα (διακρατικά) σύvoλα" (Grand Ensembles), διακρατικές συσπειρώσεις διακυβερvητικoύ χαρακτήρα

Þ Μεγάλη Βρετταvία, ο στρατηγoς Ντε Γκώλ έκανε σαφές πως επιθυμoύσε τηv πλήρη συμμετoχή της στους ευρωπαϊκούς θεσμούς υπο τηv πρoϋπόθεση ότι, θα απέκλιvε πρoς "ευρωπαϊκές" και όχι προς "ατλαvτικές" στρατηγικές επιλoγές.

ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΙΣ / ΜΕΣΑ

Þ κλασική ρεαλιστική αντίληψη για τον ρόλο της ισχύoς στις διεθvείς σχέσεις και τον κρατοκεντρικό χαρακτήρα του διεθνούς συστήματος (ενσάρκωση του πολιτικού ρεαλισμού στην πράξη)

Þ εύκαμπτη και ευέλικτη εξωτερική πoλιτική.

Þ ελιγμoύς, κιvήσεις και επαφές

Þ ετοιμότητα και αποφασιστικότητα ανάληψης κινδύνων στον σχεδιασμό και εφαρμογή της εξωτερικής πολιτικής

Þ συνεχής ακροβασία πάνω σε τεντωμένο σχοινί

Þ στρατιωτική ισχύς είvαι πρωταρχικής σημασίας Þ μεγιστοποίηση ισχύος

Þ αξιoπoίηση πολλαπλασιαστών ισχύος (ευέλικτη διπλωματία, ελιγμoί στις διαπραγματεύσεις, εξισορροπητικές συμμαχίες, πoλιτιστικές σχέσεις και η σκόπιμη ασάφεια στόχων και μεθοδεύσεων.

ÞÞ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΟΠΛΟ Þ Þ Εξισωτής Ισχύος

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, ΟΙ ΑΤΛΑΝΤΙΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ, Η ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ Η ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ

Ζάκ Σιράκ οκτώ πυρηνικές δοκιμές στον ειρηνικό ωκεανό. Γιατί;

“Rainbow Warrior”,

ÞΑρχιτέκτων αλλά και πρωτεργάτης Ντε Γκώλ

Þανεξαρτησία, επίμονη προσπάθεια εκπλήρωσης του εθνικού συμφέροντος όπως αυτό προσδιορίζεται στο Παρίσι και απόρριψη κάθε μορφής εξωτερικής ηγεμονίας. "… να προικίσω την Γαλλία με μια πυρηνική δύναμη τέτοια, ώστε κανείς να μη μπορεί να μας επιτεθεί χωρίς να ριψοκινδυνεύσει φοβερές πληγές»

" Το κράτος δεν είχε ποτέ και δεν μπορεί να έχει δικαίωση, και κατά μείζονα λόγο και διάρκεια, εάν δεν αναλάβει απ’ ευθείας την ευθύνη της εθνικής άμυνας».

Þαποφυγή της Αμερικανικής ηγεμονίας

Þ αποτροπή επανάληψης ηγεμονικών τάσεων εκ μέρους της Γερμανίας.

Þ αποκήρυξη της υπερεθνικότητας, ή κάθε άλλης μορφής διεθνισμού.

ΕΥΡΩΠΗ

Þ πλουραλιστική διακυβερνητική δομή με εν δυνάμει συμπερίληψη των λαών της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης.

Þ "Εργαλείο" κατάκτησης και κατοχύρωσης ισχυρής θέσης και ρόλου στο διεθνές σύστημα.

Þ κριτική στις θέσεις και αναλύσεις Γάλλων διανοουμένων και πολιτικών ηγετών, στηλίτευε την τάση εξάρτησης και υποταγής σε συμφέροντα και κριτήρια εκτός Γαλλίας.

ÞΌπως το έθετε, "η νοοτροπία και οι διεθνιστικές ιδεολογίες των «ξενόδουλων κύκλων» της Γαλλίας διάβρωσαν την χώρα σε τέτοιο βαθμό, ούτως ώστε «για τα ιθύνοντα στελέχη κάθε πολιτικού κόμματος, τον σβήσιμο της χώρας μας έγινε δόγμα καθιερωμένο και αδιαμφισβήτητο»

Þ"Για να οικοδομήσεις κάτι που θα κρατήσει επιβάλλεται να έχει ως θεμέλιο τις πραγματικότητες. Ε λοιπόν, αυτές οι πραγματικότητες [στην Ευρώπη] είναι εθνικές … [Η ευρώπη δεν μπορεί να οικοδομηθεί] από μερικούς αεροπαγίτες τεχνοκράτες, απάτριδες και ανεύθυνους».

Þ" Σε ποια βάθη αυταπάτης έπρεπε, αλήθεια, να φτάσει κανείς για να πιστέψει πως τα Ευρωπαϊκά έθνη, που σφυρηλατήθηκαν επι αιώνες με τεράστιες προσπάθειες και οδύνες, καθένα με την ιστορία του, την γεωγραφική του θέση, την γλώσσα του, τις παραδόσεις του, τους θεσμούς του, θα μπορούσαν με την θέλησή τους να πάψουν να είναι οι εαυτοί τους, και θα δέχονταν να σχηματίσουν ένα και μόνο κράτος. Σε ποιες συνοπτικές σκέψεις ανταποκρίνονταν η σύγκριση που έκαναν συχνά αφελείς άνθρωποι, ανάμεσα σ’ εκείνο που έπρεπε να κάνει η Ευρώπη και σε όσα έκαναν οι Ηνωμένες Πολιτείες».

Þ "να δημιουργηθεί μια πανεευρωπαϊκή δομή στην οποία η Γερμανία θα είναι πλήρως ενσωματωμένη".

«…Στην καρδιά του προβλήματος και στο κέντρο της ηπείρου βρισκόταν η Γερμανία. … Η συγχώνευση της Γαλλίας – Γερμανίας και η δημιουργία μιας σειράς από οικονομικές οντότητες θα γεννήσει αδιαφανείς παρασυναγωγές που θα εξουσιάζονται από τεχνοκράτες … είναι ένα αστείο σχέδιο, εκτός και εάν καταλήξει σε Γερμανική ηγεμονία».

Þπαραδοσιακή γαλλική επιφύλαξη για τον ρόλο, τις επιλογές και τους γεωπολιτικούς στόχους των «αγγλοσαξώνων»: Αφού δεν είχαν κατορθώσει να εμποδίσουν την γέννηση της Κοινής Αγοράς απ’ έξω, σχεδίαζαν τώρα, να την παραλύσουν από μέσα. Παύοντας να απαιτούν την ματαίωσή της, δήλωσαν τώρα, αντίθετα, πως ήθελαν να λάβουν μέρος σ’ αυτήν».

Η Γκωλική αντίληψη Þ πλουραλιστικό σύστημα συνεργαζομένων κρατών απαγκιστρωμένων από την Αμερικανική ή άλλη κηδεμονία.

ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ / ΑΤΛΑΝΤΙΚΗ ΣΥΜΜΑΧΙΑ

Þ"ιερό τέρας" ως προς το οποίο παρατηρείται αταλάντευτη σύγκλιση:

1) Εθνικός έλεγχος επι των ενόπλων δυνάμεων,

2) Αρνηση αποδοχής στάθμευσης ξένων δυνάμεων ή μονάδων διοικήσεως επι του Γαλλικού εδάφους,

3) Προτεραιότητα των πυρηνικών όπλων στον αμυντικό προϋπολογισμό,

4) Παραγωγή των οπλικών συστημάτων από την εγχώρια πολεμική βιομηχανία

5) Ραχοκοκαλιά της Γαλλικής άμυνας, βεβαίως, στηρίζεται στα διηπειρωτικής εμβέλειας πυραυλικά συστήματα.

Þπυρηνικά όπλα Þ αναβάθμιση ρόλου και θέσης

Þσύμβολο του "δόγματος" της "εθνικής ανεξαρτησίας" και της "εθνικής αυτονομίας", "εξισωτής ισχύος"

Þ"ένας Αμερικανός πρόεδρος δεν θα θυσίαζε μια Αμερικανική πόλη για χάριν του Παρισίου ή της Βόννης".

Þ"αναλογική άμυνα" "εθνικό άσυλο".

Þμεσαία πυρηvική δύvαμη είvαι σε θέση vα απoτρέψει επίθεση άλλης πoλύ μεγαλύτερης δύvαμης,

Þ"εθνικό άσυλο", μόνον εάν παραβιασθεί ο Γαλλικός κυριαρχικός χώρος. τική και πολιτική λογική.

Þ όπλο "ύστατης ανάγκης" για την προστασία του Γαλλικού κυριαρχικού χώρου. ÞΓαλλία, σταθερά επιδιώκει να κατέχει ισχυρότερη θέση ή υιοθετεί επιλογές που καθιστούν δύσκολο ή αδύνατο στα άλλα κράτη, ιδιαίτερα στην γειτνιάζουσα Γερμανία, να κατακτήσουν πλεονέκτημα ισχύος Þ μέσο μόνιμης πολιτικής και στρατιωτικής εξισορρόπησης της γερμαvικής δύvαμης

Η Γαλλική στρατηγική ως προς την υπόλοιπη Ευρώπη

Πολιτικοί ελιγμοί Þ μετάδοση μηνυμάτων που θα δημιουργούσαν μεγάλες προσδοκίες και μεγάλα πολιτικά αποτελέσματα χωρίς όμως να αλλάξει οτιδήποτε Þ δύο έννοιες "διευρυμένο άσυλο" και "προχωρημένη μάχη".

1) να δοκιμάσει τις πραγματικές προθέσεις του εχθρού (πριν την χρήση των στρατηγικών όπλων) και 2) να επιχειρήσει να αναχαιτίσει την προέλασή του εχθρικού στρατού σε περιοχές εκτός Γαλλικής επικράτειας τις οποίες θεωρεί ζωτικές για την εθνική της ασφάλεια 3) συμμετοχή της Γαλλίας σε "προκεχωρημένη μάχη" ουδόλως υποδηλώνει είτε ένταξη στην στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ είτε εγκατάλειψη της ανεξαρτησίας και αυτονομίας της Γαλλίας στις στρατηγικές της επιλογές.

Þπροσεγμένες δοκιμαστικές δηλώσεις που δείχνουν τον προσανατολισμό, Þαντικείμενο εξέτασης και συζήτησης σ' όλα τα επίπεδα

Þαναπροσαρμογή ανάλογα με τις περιστάσεις,

Þδιάγvωση προθέσεων και απoφασιστικότητας τoυ αvτιπάλoυ

Þ"για συμφέροντα πέραν των ζωτικών Γαλλικών συμφερόντων η Γαλλία θα σεβασθεί τις υποχρεώσεις της".

Η Προεδρία Μιττεράν: ικανότητα διαφοροποίησης χωρίς αλλαγή

Þπιο "Γκωλικός του Ντε Γκώλ".

Þ"μετασχηματισμός": θεωρία διεθνών σχέσεων: στο πλαίσιο μιας δημοκρατικής κοινωνίας, το άτομο που γίνεται πολιτικός ηγέτης διέρχεται τους μηχανισμούς της κοινωνικής και πολιτικής οργάνωσης για να μετασχηματισθεί σε εκφραστή της κρατούσης άποψης για το εθνικό συμφέρον.

Þεντονότερη και πιο λειτουργική στρατηγική σύζευξη της Ευρωπαϊκής Άμυνας με την Αμερικανική.

Þκαμία αμφιβολία για την επάνοδο στην Γκωλική ορθοδοξία: "όσο λιγότερη ευκαμψία τόσο το καλύτερο"

Þ1984, Μιττεράν Þ "Η Ατλαντική Συμμαχία δεν πρόκειται να αντικατασταθεί από μια Ευρωπαϊκή Συμμαχία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως καμία στρατιωτική δύναμη [της Ευρώπης] δεν δύναται να υποκαταστήσει το πυρηνικό στρατηγικό οπλοστάσιο των Αμερικανών. … Σε κάθε περίπτωση, η Γαλλία δεν θα χρησιμοποιήσει τα πυρηνικά της όπλα παρά μόνον για την εξυπηρέτηση της δικής της αποτρεπτικής στρατηγικής. Συνεπώς, η Ευρώπη δεν θα πάρει το ρίσκο να μείνει χωρίς άμυνα και η Γαλλία δεν θα αναλάβει την ευθύνη να εγγυηθεί την ασφάλεια της Ευρώπης".

σταθερή τάση την δεκαετία του 1980.

Πρώτο, ρητορικά παρά με συγκεκριμένες απτές και ουσιαστικές ενέργειες, καλλιεργούν το "Ευρωπαϊστικό" προφίλ της Γαλλίας.

Δεύτερο, ευκαμψία και ευελιξία, λειτουργεί ως μοναχικός καβαλάρης, εάν αυτό επέβαλλαν τα συμφέροντά της

Τρίτο, ανεξάρτητες θέσεις, ταυτόχρονα τονίζει θετικό ρόλο της σύζευξης Ευρ. - ΗΠΑ.

Τέλος Δεκαετίας 1980 -Σχέσεις με ΗΠΑ

Γαλλία είναι διαρκώς υποχρεωμένη να εξισορροπεί αντιθετικούς παράγοντες για να πετύχει το - ιδεατά - ακατόρθωτο της πλήρους "ανεξαρτησίας" και πλήρους "αυτονομίας"

Γαλλικές κυβερνήσεις συνειδητοποιούν ότι, ακόμη και για την αξιοπιστία του πυρηνικού τους δόγματος η στρατηγική σύζευξη Ευρώπης - ΗΠΑ είναι μια απαραίτητη προϋπόθεση.

Πρώτο, εμμονή στην παραδοσιακή Γκωλική ορθοδοξία όσον αφορά τον εθνικό χαρακτήρα του πυρηνικού αποτρεπτικού

Δεύτερο, συνεχής ανανέωση των σχέσεων των Γαλλικών ενόπλων δυνάμεων με το ΝΑΤΟ με πρακτικούς τρόπους χωρίς να θιγεί η "εθνική ανεξαρτησία"

Τρίτο, τονίζουν την ιδιαιτερότητά τους, αποφεύγουν ακραίες ενέργειες και στάσεις.

Βασικές γραμμές της Γκωλικής στρατηγικής:

ÞΠρώτο, πυρηνικό αποτρεπτικό μέσο κατάκτησης σημαντικής θέσης και ρόλου στον διεθνή καταμερισμό ισχύος, σύμβολο της ανεξαρτησίας και της εθνικής κυριαρχίας της χώρας τους.

ÞΔεύτερο, δεν υπήρξε έστω και η ελάχιστη ένδειξη οποιονδήποτε τάσεων ένταξης - και πολύ περισσότερο ολοκλήρωσης - των Γαλλικών στρατηγικών δυνάμεων

σημαντικοί λόγοι αυτής επιτυχίας

Þσύγκλιση απόψεων ως προς του στρατηγικούς στόχους του Γαλλικού έθνους και Þυψηλού βαθμού συνειδητοποίηση των Γάλλων ηγετών για την προτεραιότητα του εθνικού συμφέροντος στο άναρχο διεθνές περιβάλλον.

Þσυμμετοχή στους διεθνείς θεσμούς και στην διαδικασία Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης γίνεται με πρωταρχικό σκοπό την εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος ιεραρχούν προτεραιότητες και συμφέροντα πέραν του εφήμερου, χωρίς να εντυπωσιάζονται από συγκυριακές εξελίξεις και στην βάση κριτηρίων και συλλογισμών περί εθνικού συμφέροντος, προορισμού, θέσης, ρόλου και αποστολής της Γαλλίας στην Ευρώπη και στον κόσμο

Συμπέρασμα

ποιο είναι το πυρηνικό δόγμα; προς τα πού μετακινήθηκε και πόσο σοβαρό ή παραπλανητικό είναι;

ποιος ο χαρακτήρας των σχέσεων με ΝΑΤΟ / Πόσο, τι και γιατί με Ευρώπη / τόνισε ότι πυρηνική στρατηγική 1) εκτιμήσεις για διεθνή αναρχία 2) κατάκτηση θέσης / ρόλου, 3) Σχετική ισχύς επειδή αρνούνται τα όπλα για άλλους ιδ. Γερμανία

Αντιθέσεις και αντιφάσεις/ αδυναμίες

ÞΠρώτο, ένταση μεταξύ εθνικών επιλογών, Ευρωπαϊκών επιλογών και Ατλαντικών επιλογών, ποια είναι η επικρατέστερη τάση και ποια η στρατηγική λογική;

ÞΔεύτερο, ποια είναι τα αίτια των συμπεριφορών προς την μια η την άλλη κατεύθυνση, πως αντιλαμβάνεται την δομή του συστήματος η Γαλλική κοινωνία και οι πολιτικοί της ηγέτες και ποια είναι η συνισταμένη θέσεων και απόψεων για το εθνικό συμφέρον και την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση;

ÞΤρίτο, τα κράτη, στην προσπάθεια να εκπληρώσουν πολλαπλά και διασταυρούμενα συμφέροντα, επιλέγουν την συνεργασία ή την εξισορρόπηση και ποια η επίδραση κριτηρίων που αφορούν την σχετική ισχύ και τα σχετικά κέρδη των άλλων κρατών;

ÞΤέταρτο, ποιο είναι το πρώτο μέλημα των κρατών; Η αύξηση της ισχύος τους (Hans Morgenthau), η διατήρηση και βελτίωση της θέσης (Kenneth Waltz), αμφότερα ή κάτι άλλο;

ÞΠέμπτο, ποιος ο βαθμός και ποια η έκταση στην οποία, ανα πάσα στιγμή, υπάρχει μια εσωτερική κρατούσα φιλοσοφία / ιδεολογία διεθνών σχέσεων η οποία και επηρεάζει την κρατική συμπεριφορά;

ÞΤέλος, η συνεργασία ή συμμαχία που τελικά επιλέγεται (ή δεν επιλέγεται) εντάσσεται σε υπερεθνική διαδικασία, σε διακυβερνητικές διαδικασίες ή σε μίγμα αυτών των διαδικασιών με συνεκτικό ιστό την ικανότητα ηγεμονικής συγκράτησης των φυγόκεντρων τάσεων από μια ή περισσότερες μεγάλες δυνάμεις; Ποια η σταθερότητα τέτοιων διεθνών θεσμικοπολιτικών μορφωμάτων

ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ: ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ, ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ

ÞΥπό δυσμενείς διεθνείς συγκυρίες, με το διεθνές σύστημα σε πλήρη μετεξέλιξη και αμέσως μετά την απώλεια πολλών εξωτερικών ερεισμάτων, καλείται να επαναπροσδιορίσει στόχους, μέσα και επιδιώξεις.

ÞΘέματα: "κατάκτηση δυνάμεως" και "κατάκτηση θέσεως / ρόλου", τις πελατειακές σχέσεις μικρών / μεγάλων δυνάμεων, τον ηγεμονισμό, τις προϋποθέσεις που οδηγούν σε συνεργασία ή σύγκρουση, την υιοθέτηση διεθνιστικών θέσεων ή αντίθετα την προσήλωση στις κρατοκεντρικές αντιλήψεις.

4.2. Οι θεμελιακές επιλογές εθνικής στρατηγικής αμέσως μετά τον πόλεμο

Þ Γουϊνστον Τσόρτσιλ, Ζυρίχη στις 19 Σεπτεμβρίου 1946,

ÞΠρέπει να κτίσουμε τις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης

ÞΟ ένοχος πρέπει να τιμωρηθεί: Η Γερμανία πρέπει να αφοπλιστεί και να τις αφαιρεθεί η ικανότητα να ξανακάνει επιθετικό πόλεμο. Τα παλιά κράτη και πριγκιπάτα της Γερμανίας, θα μπορούσαν να συμμετέχουν όπως το επιθυμούν σ΄ ένα χαλαρό ομοσπονδιακό σύστημα και καθένα από αυτά να πάρει την θέση που επιθυμεί στις Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης.

ÞΓαλλία θα επανακτήσει τον ηθικό ηγετικό ρόλο στην [ηπειρωτική] Ευρώπη.

ÞΔεν μπορεί να υπάρξει ανανέωση της Ευρώπης χωρίς την πνευματική ανύψωση της Γαλλίας και της Γερμανίας.

ÞΗ Μεγάλη Βρετανία, η Βρετανική Κοινοπολιτεία, η ισχυρή Αμερική, και ευελπιστώ η Ρωσία - πράγματι, γι' αυτούς όλα αυτά θα είναι πολύ καλά - πρέπει να είναι φίλοι και ανάδοχοι της νέας Ευρώπης

ÞΠρώτο, συνεργασία στην Ευρώπη αλλά "ανάδοχος". Η Βρετανία επιθυμούσε να διατηρήσει τον δικό της ανεξάρτητο και αυτόνομο ρόλο.

ÞΔεύτερο, Ευρωπαικός χώρος πολιτικά κατακερματισμένος υπό την υψηλή εποπτεία των έξωθεν μεγάλων δυνάμεων

ÞΤρίτο, αυταπάτη ότι η ΕΣΣΔ θα αποδεχόταν τον ρόλο της "αναδόχου" και υψηλής προστάτιδας με τίμημα τον περιορισμό των αναθεωρητικών συμπεριφορών.

ÞΤέταρτο, δεν υπήρχαν ισχυρές ιδεαλιστικές τάσεις ανάλογες με αυτές της ηπειρωτικής Ευρώπης

ÞΑνάλογες θέσεις κατά την διάρκεια των δεκαετιών του 1940 και 1950 εκφράστηκαν τόσο από τους άλλους ηγέτεςΤο 1948, όρισε τους θεμελιώδεις Βρετανικούς στρατηγικούς προσανατολισμούς ως εξής:

ÞΤσόρτσιλ 1948

τρις κύκλοι. Πρώτoς κύκλoς, Κoιvoπoλιτεία Δεύτερο, Ηvωμέvες Πoλιτείες Τέλoς, υπάρχει η Εvωμέvη Ευρώπη (μαζί τους αλλά όχι ένας από αυτούς)

Þ Κοινοπολιτεία …..

ÞΕυρωατλαντικές (ή διατλαντικές) σχέσεις, … Γεωπολιτική διάσταση

ÞΝαυτική – Ηπειρωτική στρατηγική

ÞΕυρωπαϊκή πολιτική, εξέλιξη σχέσεων

Ιδεολογική διάσταση, το "αγγλοσαξονικό δόγμα" και η στρατηγική λογική της "ειδικής αγγλοαμερικανικής σχέσης"

Þ"Αγγλοσαξονικό δόγμα"

Þδένει με ανάγκη ετερόφωτης ισχύος και γεωπολιτική λογική

ÞΕιδική σχέση: ευρωστία και βιωσιμότητα τόσο για ιδεολογικούς λόγους όσο και για λόγους συμφέροντος

ÞΥπάρχει συνολική αντίληψη στρατηγικών προσανατολισμών και εθνικής ιδεολογίας ανάλογη με Γαλλική;

Þ Βασικός στόχος, πάντως, ήταν η διασφάλιση τριώv πρoϋπoθέσεωv: Πρώτo, εvδo - δυτικoευρωπαϊκή ισορροπία μέσο αποτρεπτικών μηχανισμών που θα απέκλειαν νέες Γερμανικές αναθεωρητικές τάσεις ή υπερβολική Γερμανική επιρροή.

Δεύτερo, διασφάλιση εξωτερικής ασφάλειας με σύvαψη αvτι - Σoβιετικoύ συvασπισμoύ για τηv αvτιμετώπιση των αναθεωρητικών τάσεων της ΕΣΣΔ. (Ατλαντική Συμμαχία)

Τρίτo, μόvιμη - μέσο τωv Ατλαvτικώv θεσμώv - Αμερικαvική παρoυσία στην Ευρασία για διασφάλιση της ευρύτερης παγκόσμιας ισορροπίας στην περίμετρο της Ευρασίας και πέραν αυτής.

Σε αναφορά με την Βρετανική εθνική στρατηγική, αυτό σήμαινε δύο πράγματα

Πρώτο, κανένα μεγάλο διεθνές ζήτημα δεν θα αντιμετωπιζόταν χωρίς την ανάμειξη των ΗΠΑ.

ÞΔεκαετίες του 1950-90: Πυρηνική Στρατηγική, Σχέσεις με την Ευρώπη …

Μάργκαρετ Θάτσερ, μεταξύ άλλων, υποστήριξε τα εξής:

Ας έχουμε μια Ευρώπη η οποία είναι εξωστρεφής και όχι εσωστρεφής και που συμμετέχει πλήρως στα δρώμενα του διεθνούς χώρου. Μια Ευρώπη, επίσης, που διαφυλάττει την Ατλαντική Κοινότητα, η οποία είναι η πιο ευγενής κληρονομιά μας και η μεγαλύτερή μας δύναμή"

ÞΠυρηνικό δόγμα, ιστορικό σχέσεων, Συμφωνία Nassau, επιπτώσεις Ευρωπαϊκή πολιτική, Ευρωπαϊκή Άμυνα.

Γενικό πλαίσιο

Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων. Γερμανία. Διαδρομή εξωτερικής πολιτικής και γερμανικό ζήτημα

Αρχική φάση 16^ου – 18^ου αιώνα

Εποχή Βίσμαρκ – «φόβος αντιγερμανικών συσπειρώσεων»

Γερμανία: Ισχύς, διαδρομή κοινωνικής ολοκλήρωσης

Βίσμαρκ μέχρι Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Μεσοπόλεμος

Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος

Γερμανικό Ζήτημα μέχρι το 1955

Ομοσπονδιακή Γερμανία 1955 – κίνητρα-αιτιολογήσεις Γερμανών

Ομοσπονδιακή Γερμανία: αιτιολογήσεις δημιουργίας διεθνών θεσμών

Ψυχρός Πόλεμος, Ανατολική Γερμανία, άλλοι γερμανοί

Στάσεις Σοβιετικής Ένωσης

Στάσεις συμμάχων

Συμφωνία 1963 με Γαλλία

Οστπολιτίκ – εξωτερικοί καταναγκασμοί και διπλωματική σχοινοβασία

Οστπολιτίκ και σκοπός επανένωσης

Ύφεση-Ένταση και Γερμανική διπλωματία

Στάσεις-θέσεις Γερμανών λίγο πριν την επανένωση: Κόλ και οι άλλοι

Στάσεις-Θέσεις συμμάχων 1988-1992

Στρατηγική Σμίτ δεκαετία 1980

Επανένωση …εξέλιξη ΝΑΤΟ, ΟΝΕ, διεύρυνση ΕΕ

Στάση Γιουγκοσλαβικό

Γαλλία – Γερμανία, πυρηνικά

Ευρωπαϊκή Άμυνα – Ατλαντική Άμυνα

Οι διαφάνειες που ακολουθούν στηρίχθηκαν στις παραδόσεις του Ευαγόρα Ευαγόρου

(Επικαλύπτονται με τις προηγούμενες - στηρίζονται στο σύγγραμμα που προτάθηκε)

Πρώτη Θεματική: Εισαγωγικά - Διευκρινιστικά

· Ιστορικό πλαίσιο à κρισιμότητα ιστορικής εξέλιξης γεγονότων

Μετά τον Β’ Π.Π.

Μετά τον Ψυχρό Πόλεμο

· Χαρακτηριστικά στρατηγικής των τριών κρατών και στρατηγικοί συσχετισμοί

Απειλές και νέα δεδομένα

Διαδικασία Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης à αίτια ενοποίησης / διακυβερνητισμός

Οικονομική διπλωματία στις διαδικασίες ενοποίησης / πολιτική ενοποίηση (;)

Το γερμανικό ζήτημα

Πυρηνικά όπλα

Ατλαντική Συμμαχία και συμμαχικές δομές (ΝΑΤΟ)

Ιδεολογία

· Γαλλική Στρατηγική à ισορροπία και σταθερότητα /επανάκτηση γαλλικού γοήτρου

· Βρετανική Στρατηγική à πρόσδεση στο αμερικανικό άρμα

· Γερμανική Στρατηγική à απαγκίστρωση από καταναγκασμούς

Δεύτερη Θεματική: Πλαίσιο μελέτης γνωστικού αντικείμενου

· Τέσσερις υποθέσεις εργασίας (Haas/ Hoffmann / Waltz / Joffe)

Haas: νεολειτουργισμός / αδυναμία πολιτικών χαρακτηριστικών στην ενοποίηση

Hoffmann: Συνεργασία / ανταγωνισμός μεταξύ ευρωπαϊκών κρατών ΟΝΕ και χαρακτηριστικά της / σήμερα και γερμανική στρατηγική

Waltz: εξάρτηση ευρωπαϊκών δυνάμεων από τις ΗΠΑ / καταναλωτές ασφαλείας

Joffe: σταθεροποιητικός ρόλος των ΗΠΑ / γερμανικό ζήτημα

Τρίτη Θεματική: Στρατηγική της Γαλλίας (Α΄ Μέρος)

· Εθνική ανεξαρτησία à εθνική στρατηγική / εθνικό γόητρο

· Ισορροπία και σταθερότητα στην Ευρώπη

· Αντιμετώπιση γερμανικού ζητήματος / έλεγχος Γερμανίας / σχέσεις με Γερμανία

· Πυρηνικά όπλα / πυρηνικά δόγμα à στρατηγική απεξάρτησης / πελατειακές σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ

· Αντιμετώπιση απειλών από τα ανατολικά / σύγχρονες απειλές à συμμαχικές δομές / σχέσεις με ΗΠΑ

· Αποικίες

· Σχέσεις με Ηνωμένο Βασίλειο

· Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση / γαλλική ιδέα για την Ευρώπη

· Ντε Γκολ / Μιτεράν à διαφοροποίηση αλλά όχι αλλαγή στρατηγικής

· Μετά τον Β΄ Π.Π. / μετά τον Ψυχρό Πόλεμο à σύγκριση

Αγώνας παλινόρθωσης γοήτρου / πως;

Οικονομική και πολιτική ενδυνάμωση

Στρατιωτική ενδυνάμωση

· Συσχέτιση εμπειρικού με θεωρητικούς άξονες

Εφαρμοσμένη στρατηγική

Θεωρία Διεθνών Σχέσεων

Τέταρτη Θεματική: Στρατηγική της Γαλλίας (Β΄ Μέρος)

· Γαλλική εθνική στρατηγική à εξυπηρέτηση εθνικού συμφέροντος / πως;

· Συγκράτηση Γερμανίας

· Εθνική Στρατηγική και Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση

· Γαλλική Ιδεολογία – ιδέα για το γαλλικό έθνος à επιδράσεις στην εξωτερική πολιτική

· Συγκερασμός θεωρίας και πράξης

Πέμπτη Θεματική: Στρατηγική της Μεγάλης Βρετανίας (Α΄ Μέρος)

· Επαναπροσδιορισμός στόχων μετά τη μετεξέλιξη του Διεθνούς Συστήματος

· Αυτοκρατορικό παρελθόν και επιπτώσεις στον στρατηγική της σχεδιασμό

· Ατλαντικοί θεσμοί – αποτροπή απειλής από ΕΣΣΔ

· Ειδικές σχέσεις με ΗΠΑ (πελατειακές σχέσεις) à αναζήτηση ρόλου

· Πυρηνικό δόγμα à σχέσης με Ευρώπη

· Αδυναμίες εκπλήρωσης στόχων με τα υπάρχοντα μέσα / μεταπολεμική δυσμένεια

· Γεωγραφικά χαρακτηριστικά – Βρετανικά νησιά

Ανάγκη εξισορρόπησης στην Ηπειρωτική Ευρώπη

Ειδικές σχέσεις με Γαλλία / παλινδρομήσεις

Ευρωπαϊκή Πολιτική Συνεργασία / ΚΕΠΠΑ

· Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση και Βρετανική Στρατηγική

· Στρατηγικά χαρακτηριστικά

Ναυτική δύναμη à ανάπτυξη παγκόσμιας ισχύος / ηπειρωτική δύναμη à σταθερότητα στην Ευρώπη

· Ιδεολογική διάσταση «Αγγλοσαξονικό δόγμα» / αγγλοσαξονικό ιδεώδες

Έντονες σχέσεις παράδοσης και πολιτισμού με τους Αμερικανούς / επικράτηση οικουμενικής ειρήνης υπό την αγγλοαμερικανική ηγεσία (έντονα στοιχεία ιδεαλισμού)

Εντατικοποίηση συνεργασίας με ΗΠΑ

Αποτροπή σοβιετικής απειλής / μόνιμη παρουσία αμερικανικών στρατευμάτων στην Ευρώπη

Ανάμειξη στα μεγάλα διεθνή ζητήματα μέσω ΗΠΑ

· Κοινοπολιτεία και αποικιακό ζήτημα (οικονομικά προβλήματα και συντήρηση αποικιών)

· Γουίνστον Τσώρτσιλ (1947-48)

Έκτη Θεματική: Στρατηγική της Μεγάλης Βρετανίας (Β΄ Μέρος)

· Αποικιακό Ζήτημα à Κοινοπολιτεία

· Σχέσεις Μεγ. Βρετανίας με ΗΠΑ για την διαχείριση παγκοσμίων ζητημάτων

· Δόγμα Mackinder (καρδιά της γης και παγκόσμιος έλεγχος)

· Βρετανική θέση για το γερμανικό ζήτημα:

Υποστήριξη επανένωσης Γερμανίας αλλά με επιφυλάξεις για τους φόβους του γερμανικού ηγεμονισμού

Αποτροπή Σοβ. Ένωσης / εξισορρόπηση ευρωπαϊκών δυνάμεων

Έβδομη Θεματική: Σύγκριση γαλλικής και βρετανικής στρατηγικής

· Διαφορές στη Στρατηγική της Γαλλία και στη Στρατηγική Μεγ. Βρετανίας à διαφοροποίηση στις αιτίες της συμπεριφοράς

α) εθνικό συμφέρον

β) επιδιώξεις και στόχοι

γ) ανάγκες (αντίληψη περί απειλής, διαχείριση απειλής, ανάγκη εξισορρόπησης)

δ) ιδεολογικές καταβολές και ιδεολογικά δόγματα

ε) συσχετισμός ισχύος και χαρακτήρας διεθνούς συστήματος (συμμαχικές δομές)

στ) παρελθόν των δύο κρατών και κατάσταση τους μετά την λήξη του Β΄ Π. Π.

ζ) ηγέτες και προσωπικότητες ηγετών à οράματα ηγετών

η) πολιτισμικά και πολιτικά χαρακτηριστικά δύο κρατών

η) αντιλήψεις για την Ευρώπη και την ευρωπαϊκή ενοποίηση à τι είδος Ε.Ε.;

Όγδοη Θεματική: Γερμανικό Ζήτημα / Γερμανική εξωτερική πολιτική (Α΄ Μέρος)

· Γερμανική εθνική στρατηγική (;)

· Έλεγχος από μεγάλες δυνάμεις / Δυτική Γερμανία / επανένωση

· Περίοδος έως το 1945

Ρόλος γερμανικής ισχύος στην κεντρική Ευρώπη

Προσπάθειες γερμανικής επανένωσης / διαφοροποίηση με άλλα έθνη-κράτη στην Ευρώπη

Γερμανικός ηγεμονισμός / Μπίσμαρκ

· Διττός χαρακτήρας γερμανικού προβλήματος

· Διαχείριση γερμανικού ζητήματος μετά το 1945

Διαχωρισμός Γερμανίας και Ψυχρός Πόλεμος

· Επιδιώξεις γερμανικής ηγεσίας μετά το 1945

Αντενάουερ / επανάκτηση εθνικής κυριαρχίας / ένταξη στους δυτικούς θεσμούς

· Συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση à βελτίωση γερμανικής θέσης

Αποκατάσταση της εθνικής τους ταυτότητας

Διαφοροποίηση γερμανικών επιδιώξεων από άλλους ευρωπαίους

· Οστπολιτίκ (1960 και μετά) à έως επανένωση

Προσπάθεια απόκτησης εθνικής στρατηγικής μεγάλης εμβέλειας

Δυσκολίες από τον ανταγωνισμό των μεγάλων δυνάμεων (δομικές πιέσεις)

Στόχος η επανένωση / ύφεση / Βίλλυ Μπράντ

Διαχείριση ζητήματος Ανατολική Γερμανίας

· Πολιτική προς την επανένωση

Ανάκτηση μιας μερικής εθνικής στρατηγικής

Ευρωπαική προοπτική à αύξηση γερμανικής ισχύος στα οικονομικά ζητήματα

Ισορροπία ισχύος και σταθερότητα στην Ευρώπη

Χέλμουτ Σμιτ / Χέλμουτ Κολ (αποτροπή)

· Ιδεολογίες και γερμανική εξωτερική πολιτική

Προτεραιότητα η γερμανική επανένωση

Σοσιαλδημοκράτες και χριστιανοδημοκράτες για την επανένωση

Ένατη Θεματική: Γερμανικό Ζήτημα / Γερμανική εξωτερική πολιτική (Β΄ Μέρος)

· Γερμανική Επανένωση

Ευρωπαίοι: Υποστήριξη αιτήματος για επανένωση με δηλώσεις VS πραγματικοί σκοποί

Γεωστρατηγικοί παράγοντες / ρόλος των σοβιετικών

Βρετανικοί φόβοι / γαλλικές ανησυχίες à πολιτική ενοποίηση για περιορισμό της Γερμανίας

Ανησυχίας άλλων κρατών από την γερμανική ισχύ

Πάγια επιδίωξη της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής η επανένωση à δυσκολίες λόγω κατανομής ισχύος / ΝΑΤΟ και γενικότερες Δυτικές συμμαχικές δομές

· Ερώτημα: γιατί δεν παρατηρούμε το γερμανικό ηγεμονισμό, μετά την επανένωση, με τα χαρακτηριστικά του παρελθόντος;

· Το γερμανικό ζήτημα για την κατανόηση της ισορροπίας ισχύος

· Γερμανικός ηγεμονισμός à παρελθόν / σήμερα

· Ανάκτηση γερμανικής στρατηγικής

· Ρόλος της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση

· Γερμανικοί συντελεστές ισχύος

· Αντιμετώπιση γερμανικού ζητήματος από άλλα κράτη

· Πυρηνικά όπλα και Γερμανία

· Ερώτημα: γιατί κάνουμε ιδιαίτερη αναφορά μετά τον Β΄ Π.Π. για την κατανόηση της στρατηγικής συμπεριφοράς των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων

Δέκατη Θεματική: Μερικές παρατηρήσεις για την σύγχρονη εποχή

· Σύνδεση σύγχρονων δεδομένων στην Ευρώπη με αυτά που παρατηρήσαμε στο παρελθόν à σύζευξη θεωρίας και πράξης

· Ανάλυση σύγχρονης οικονομικής κρίσης με θεωρία σε συσχετισμό με τις στρατηγικές των τριών ευρωπαϊκών δυνάμεων

· Πολιτική Ανθρωπολογία και χαρακτήρας ευρωπαϊκής κοινωνίας (;)

· Οντολογία και οντολογία στην Ευρωπαϊκή Ένωση à έθνος-κράτος Vs υπερεθνικών θεσμών à ποιος ο εντολέας και ποιος ο εντολοδόχος

· Δημοκρατία και συνοχή ευρωπαϊκής κοινωνίας à δημοκρατικό έλλειμμα

· Επιδίωξη δημιουργίας κοινωνίας με τεχνοκρατικά-λειτουργιστικά χαρακτηριστικά à γιατί απέτυχε;

· Ρόλος Βρετανίας σήμερα (επαμφοτερίζουσα στάση) à ποια Ευρώπη θέλουν οι Βρετανοί;

· Ρόλος Γάλλων και Γερμανών σήμερα à γαλλογερμανικός άξονας / Γκωλισμός και ευρωπαϊκή ενοποίηση

Ενδέκατη Θεματική: Το στρατηγικό περιβάλλον μετά το ’90 (Α΄ Μέρος)

· Αλλαγή δομής διεθνούς συστήματος ß τέλος Ψυχρού Πολέμου

Μετασχηματισμός Ατλαντικής Συμμαχίας à νέες απειλές και νέες ανάγκες

Έντονη εξάρτηση Ευρώπης από τις ΗΠΑ λόγω συσχετισμών ισχύος / προβολή αμερικανική ισχύος / γαλλικός και βρετανικός ρόλος

Περιορισμός διλημμάτων ασφαλείας στην Ευρώπη à ευκολότερη η συνεργασία

· Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση

Εμβάθυνση συνεργασίας και δημιουργία της Ένωσης (Συνθήκες)

Νομισματική και Πολιτική ενοποίηση (ONE)

Διεύρυνση προς τα Ανατολικά

· Γερμανική Στρατηγική

Επιτάχυνση Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης / άθικτη η Ατλαντική Συμμαχία

Γερμανικός ρόλος στο ΝΑΤΟ / γερμανικές ανάγκες και επιδιώξεις / σχέσεις με Γαλλία

Τι ευνοεί τα γερμανικά συμφέροντα;

Φόβος αντιγερμανικών συσπειρώσεων

· Βρετανική Στρατηγική

Παγιωμένες εθνικές στρατηγικές προσκόλλησης στην Ατλαντική Συμμαχία

Έναρξη στρατηγικού διαλόγου με Γάλλους λόγω ανησυχιών για την Γερμανική επανένωση και την παρακμάζουσα Ρωσία

· Γαλλική Στρατηγική

Συναρτήσει αμερικανικών πρωτοβουλιών και γερμανικού ζητήματος

Στρατηγική εξισορρόπησης μέσω Ρωσίας à αποτυχία

Εμβάθυνση της διαδικασίας ολοκλήρωσης και προσεταιρισμός της Γερμανίας

Προβλήματα στις σχέσεις Γαλλίας και ΗΠΑ από τη μετεξέλιξη του ΝΑΤΟ

Δυσκολίες προσδιορισμού στρατηγικής

Στρατιωτική παράμετρος (eurocorps) à υπό τις ατλαντικές δομές / CJTF (Συνδυασμένες Κοινές Δυνάμεις Κρούσης)

Πίστη ότι τα πυρηνικά όπλα διασφαλίζουν την Γαλλική εθνική αυτόνομη στρατηγική

Επιδίωξη συγκερασμού ευρωπαϊκών και ατλαντικών στόχων

· ΗΠΑ και οι σχέσεις τους με τους Ευρωπαίους à διαχείριση νέων δεδομένων

Αναβάθμιση του ρόλου της Ατλαντικής Συμμαχίας

Καθορισμός επιδιώξεων και απειλών για τη Δυτική Συμμαχία από τους αμερικανούς

J. Joffe: «…με το να προστατεύουν την Ευρώπη από άλλους οι ΗΠΑ τους προστατεύουν από τους εαυτούς τους».

Άρθρα, δοκίμια, δημοσιεύσεις

Σε αναφορά με τις συζητήσεις στο μάθημα και την μελέτη των βιβλίων σας για τις στρατηγικές των τριών χωρών οι φοιτητές καλούνται να εντάξουν τις δημοσιογραφικές πληροφορίες που αναφέρονται στο κείμενο που ακολουθεί για πιθανή συνεργασία μεταξύ Γαλλίας και Βρετανίας.

Βρετανία - Γαλλία - Συµµαχία, Πολεµούν την οικονοµική κρίση µε κοινό στρατό 9.000 ανδρών!

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Γιώργος Αγγελόπουλος

Τετάρτη 3 Νοεμβρίου 2010

Στο πλαίσιο µιας συµφωνίας ορόσηµο που ανοίγει νέο κεφάλαιο στις σχέσεις των δύο χωρών, η Βρετανία και η Γαλλία συµφώνησαν χθες στο Λονδίνο να δηµιουργήσουν µια κοινή στρατιωτική δύναµη και να µοιράζονται εξοπλισµούς και κέντρα ερευνών για τους πυρηνικούς πυραύλους.

Οι δύο σχετικές συνθήκες που υπεγράφησαν από τον πρόεδρο της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί και τον πρωθυπουργό της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάµερον ανοίγουν τον δρόµο για στενή στρατιωτική συνεργασία µεταξύ των δύο χωρών, οι στρατιωτικές δαπάνες των οποίων είναι οι µεγαλύτερες στην Ευρώπη. Ο στόχος των δύο ΝΑΤΟϊκών συµµάχων και µοναδικών πυρηνικών δυνάµεων της Δυτικής Ευρώπης είναι να µειώσουν τις αµυντικές δαπάνες χωρίς να µειωθεί το αξιόµαχο των Ενόπλων Δυνάµεών τους. Με τις συνθήκες δηµιουργείται δυνατότητα συνεργασίας των βρετανικών και των γαλλικών αµυντικών βιοµηχανιών σε τοµείς όπως τα µη επανδρωµένα αεροπλάνα, ο εξοπλισµός των πυρηνικών υποβρυχίων και οι στρατιωτικοί δορυφόροι. Οπως ανακοινώθηκε από τη γαλλική προεδρία, ο στόχος είναι «να ανασυνταχθούν οι βιοµηχανίες» των δύο χωρών για να «µοιραστούν τα κόστη της ανάπτυξης» και να δηµιουργήσουν «ευρωπαϊκές βιοµηχανίες-πρωταθλητές» που θα µπορούν να είναι «ανταγωνιστικές απέναντι στις ΗΠΑ». Ο Κάµερον, από την πλευρά του, για τον οποίο οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιµς» γράφουν πως θέλει να παρεµβληθεί στη στενή σχέση Γαλλίας - Γερµανίας, θέλησε να κατευνάσει τους ευρωσκεπτικιστές του κόµµατός του λέγοντας πως «δεν πρόκειται για κάποιον ευρωπαϊκό στρατό» και προσθέτοντας πως περιµένει ότι η Ουάσιγκτον θα καλωσορίσει τη συµφωνία.

Η Γαλλία και η Βρετανία συµφώνησαν να δηµιουργήσουν µια κοινή δύναµη 9.000 στρατιωτών µε αεροπορική και θαλάσσια υποστήριξη, η οποία θα µπορεί να συµµετέχει σε διµερείς επιχειρήσεις, καθώς και σε επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ, της Ευρωπαϊκής Ενωσης και του ΟΗΕ. «Σήµερα ανοίγουµε ένα νέο κεφάλαιο σε µια µακρά ιστορία συνεργασίας στην άµυνα και την ασφάλεια µεταξύ της Βρετανίας και της Γαλλίας», δήλωσε ο Κάµερον.

Τα αεροπλανοφόρα
Το γαλλικό αεροπλανοφόρο «Σαρλ ντε Γκωλ» και ένα βρετανικό αεροπλανοφόρο που βρίσκεται υπό ναυπήγηση θα γίνουν συµβατά ώστε τα αεροπλάνα κάθε χώρας να µπορούν να απονηώνονται και να προσνηώνονται στο πλοίο της άλλης. Ο στόχος είναι να υπάρχει ανά πάσα στιγµή ένα αεροπλανοφόρο στην ανοικτή θάλασσα. Οµως η συνθήκη προκαλεί φόβους στο βρετανικό Τύπο ότι ένα γαλλικό βέτο θα µπορούσε να εµποδίσει τη Βρετανία να στείλει το αεροπλανοφόρο για να υπερασπιστεί τα νησιά Φόκλαντ, σε περίπτωση επανάληψης του πολέµου του 1982 µε την Αργεντινή. Στο πλαίσιο της δεύτερης συνθήκης που υπογράφηκε, οι δύο χώρες συµφώνησαν να προχωρούν από το 2014 σε προσοµοιώσεις της λειτουργίας των πυρηνικών οπλοστασίων τους στο ίδιο εργαστήριο που θα εγκατασταθεί κοντά στην Ντιζόν, στη Βουργουνδία (Κεντροανατολική Γαλλία). Οι πυρηνικές κεφαλές θα δοκιµάζονται µε τεχνικά µέσα για την ασφάλεια και την αποτελεσµατικότητά τους, χωρίς να πρέπει να πραγµατοποιηθεί πυρηνική δοκιµή µε έκρηξη. Παράλληλα ένα ερευνητικό κέντρο θα είναι ανοιχτό για τους πυρηνικούς εµπειρογνώµονες των δύο χωρών στη Νοτιοανατολική Αγγλία.

Στη δήλωση που εκδόθηκε µετά τη συνάντηση του Σαρκοζί µε τον Κάµερον αναφέρεται επίσης ότι το Λονδίνο και το Παρίσι θα υπογράψουν ώς το τέλος του 2011 συµβόλαιο µε την Αirbus για τον µελλοντικό στόλο µεταγωγικών αεροπλάνων Α400Μ που θα αποκτήσουν οι δύο χώρες. Η γαλλική Dassault Αviation και η βρετανική ΒΑΕ Systems διατύπωσαν επίσης κοινή πρόταση για να αναπτύξουν µη επανδρωµένα αεροπλάνα για τις δύο χώρες.

ΜΑΖΙ ΣΤΗ ΜΑΧΗ

Στόχος των δύο χωρών είναι να µειώσουν τις αµυντικές δαπάνες χωρίς να µειωθεί το αξιόµαχο των Ενόπλων Δυνάµεών τους

Προτάσεις για... ενοποίηση των κρατών!

Ο ΝΤΕΪΒΙΝΤ Κάµερον δεν είναι ο πρώτος ηγέτης του βρετανικού Συντηρητικού Κόµµατος που προώθησε µια στενότερη στρατιωτική και πολιτική ένωση µε τη Γαλλία. Σύµφωνα µε τον αρθρογράφο των «Τάιµς» Μπεν Μακιντάιρ, παρά τη χιλιετή αµοιβαία δυσπιστία και εχθρότητα µεταξύ των δύο χωρών, ένας προκάτοχος του Κάµερον είχε εισηγηθεί κάποτε µια «ακατάλυτη ένωση» της Βρετανίας και της Γαλλίας, προτείνοντας «να διακηρύξουν οι δύο κυβερνήσεις πως η Γαλλία και η Μεγάλη Βρετανία δεν θα είναι πλέον δύο έθνη, αλλά µια Γαλλοβρετανική Ενωση. Κάθε πολίτης της Γαλλίας θα αποκτά αµέσως τη βρετανική υπηκοότητα· κάθε βρετανός υπήκοος θα γίνεται πολίτης της Γαλλίας».

Ο άνθρωπος που έκανε την πρόταση αυτή ήταν ο Ουίνστον Τσώρτσιλ. Το 1940, µε τις δυνάµεις των ναζί να προελαύνουν στη Γαλλία, ο Τσώρτσιλ πρότεινε οι δύο χώρες να γίνουν ένα, ενώνοντας τους στρατούς, τα κοινοβούλια και τα νοµίσµατά τους. Ο Μακιντάιρ σηµειώνει πως την πρόταση απέρριψε η γαλλική δωσιλογική κυβέρνηση µε επικεφαλής τον στρατάρχη Πετέν, ο οποίος επέµενε ότι οι ναζί «θα στρίψουν σύντοµα τον λαιµό της Βρετανίας σαν να ήταν κοτόπουλο».

Εκείνη η φορά δεν είναι η µοναδική. Γαλλικά έγγραφα που ανακαλύφθηκαν πριν από δύο χρόνια, αποκαλύπτουν ότι το 1956 ο γάλλος πρωθυπουργός Γκι Μολέ πρότεινε στον βρετανό πρωθυπουργό Αντονι Ιντεν να συγχωνευθούν η Γαλλία µε τη Βρετανία και η βασίλισσα να τεθεί επικεφαλής του ενιαίου κράτους. Ο Ιντεν απέρριψε την ιδέα.

Εξετάσεις στο τέλος του εξαμήνου

Επιτυχής εξέταση απαιτεί κατανόηση των όρων και εννοιών, ικανότητα οξυδερκούς κρίσης, ικανότητα ορθού ορισμού των εννοιών, συγκρότησης θεωρητικών υποθέσεων και επιτυχούς συνάρτησής τους με περιπτωσιολογικές αναφορές. Όπως γνωρίζετε, σε κάθε μάθημα έκανα δεκάδες περιπτωσιολογικές αναφορές ενώ συνέδεα κάθε υπό συζήτηση ζήτημα με τον βασικό θεωρητικό προβληματισμό. Οι ερωτήσεις που θέτω, επίσης, είναι συνήθως συγκριτικού χαρακτήρα. Απαιτούν δηλαδή ευελιξία μεταξύ των θεματικών του μαθήματος και συγκριτική κριτική θεώρηση. Τέλος θα ήθελα να σας τονίσω ότι η διαφάνειες του μαθήματος δεν προσφέρονται για μελέτη παρά μόνο για προσανατολισμό της μελέτης. Γι' αυτό παρακαλώ όπως μελετήσετε επιμελώς τα κείμενα που σας πρότεινα.

Σύμφωνα και με τον ορισμό του μαθήματος, παρακαλώ όπως κάνετε συστηματική χρήση των περιεχομένων και του ευρετηρίου αν τα βιβλία έχουν ευρετήριο.

Τονίζω ξανά τους κύριους προσανατολισμούς του μαθήματος που είναι οι εξής:

Η διαδρομή των τελευταίων που διαμόρφωσε τις εθνικές στρατηγικές των μεγάλων δυνάμεων της Ευρώπης και ευρύτερα το σύγχρονο ευρωπαϊκό πολιτικό περιβάλλον μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Οι ποικίλες εκφάνσεις της Γαλλικής εθνικής στρατηγικής, ο διαμορφωτικός ρόλος του Προέδρου Ντε Γκολ, το πνευματικό περιεχόμενο των στάσεων και συμπεριφορών που υποβαστάζουν την εθνική της στρατηγική, το πυρηνικό της αποτρεπτικό και ασφαλώς η ευρωπαϊκή της πολιτική. Για το θέμα αυτό απλά επισημαίνω ότι πέραν αναλύσεων στα σχετικά κεφάλαια βρείτε ανάλυση και στο παράρτημα του βιβλίου Θεωρία διεθνούς και Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και στο κεφάλαιο 6.
Τα ίδια ακριβώς με την προηγούμενη παράγραφο αφορούν την Εθνική Στρατηγική της Μεγάλης Βρετανίας.
Όπως γνωρίζετε και από τις παραδόσεις το "Γερμανικό Ζήτημα" και η θέση της Γερμανίας στην Ευρωπαϊκή πολιτική είναι κεντρικό ζήτημα που θίγεται σχεδόν σε κάθε αναφορά για την στρατηγική των μεγάλων δυνάμεων και την θεσμικοπολιτική διαμόρφωση της ΕΕ.
Η συγκριτική θεώρηση των βασικών θεματικών έχει τρις άξονες. Τις εθνικές στρατηγικές των υπό εξέταση κρατών, την στρατηγική ανάλυση που τις ερμηνεύει θεωρητικά και τον διαμορφωτικό ρόλο τους στην μεταπολεμική συγκρότηση της ΕΕ και του Ευρωατλαντικού χώρου.
Όλα τα πιο πάνω ζητήματα στα βιβλία και κατά την διάρκεια των διαλέξεων αποτέλεσαν αντικείμενο διαρκών περιπτωσιολογικών τεκμηριώσεων που θα πρέπει να μπορείτε να χρησιμοποιείτε στην θεμελίωση των απαντήσεων. Οι απαντήσεις, τονίζω, έχουν τρία σκέλη, το θεωρητικό, το περιπτωσιολογικό και τα συμπεράσματα. Έτσι θα πρέπει να είναι αρθρωμένες οι απαντήσεις σας.
Η συνδυαστική εξέταση των πιο πάνω θεμάτων στο κεφάλαιο 6 του βιβλίου Διπλωματία και Στρατηγική των μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων. Εκεί θα διαπιστώσετε ότι τα ζητήματα των κεφαλαίων που προηγήθηκαν εξετάζονται συγκριτικά για να καταλήξουμε σε πορίσματα για το πως διαμορφώθηκαν την μεταψυχροπολεμική εποχή οι εθνικές στρατηγικές, η Ευρωπαϊκή Αμυντική Ταυτότητα, η ΕΕ και η Ατλαντική Συμμαχία. Στο κεφάλαιο αυτό, επίσης, υπάρχει ανάλυση της θεωρίας "πελατειακών σχέσεων" που συνδέει τα ευρήματα των προηγούμενων κεφαλαίων. Υπάρχει επίσης συγκρότηση πορισμάτων για τις βασικές θεωρητικές υποθέσεις των Bull, Waltz, Hoffmann, Joffe που είχαν τεθεί ως ερωτήματα στην αφετηρία. Τα ερωτήματα αυτά, έχουν εξεταστεί υπό το φως πολλών άλλων περιπτώσεων και σε άλλα του βιβλία του υποφαινόμενου.

Για οτιδήποτε επιθυμείτε ελπίζω να έχουμε την ευκαιρία να το συζητήσουμε στην τάξη. Μπορείτε επίσης να με συναντήσετε ή να μου αποστείλετε ηλεκτρονικό μήνυμα (σε εμένα ή στον συνάδελφο λέκτορα Ευαγόρα Ευαγόρου)

19.11.2011. Ανακοίνωση για τις εργασίες

Εργασίες-γενικό σκεπτικό, για τα μαθήματα:

α) Εισαγωγή στις διεθνείς σχέσεις Α΄ Εξάμηνο,

β) Διεθνές Σύστημα και Διεθνής Διακυβέρνηση Γ΄Εξάμηνο και

γ) Διπλωματία και Στρατηγική των Μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων.

Κατά την διάρκεια του πρώτου μαθήματος σας είπαμε ότι μπορείτε αν θέλετε να εκπονήσετε εργασία. Οι όροι και οι προϋποθέσεις είναι οι εξής:

· Θα είναι ενισχυτική του βαθμού

· Θα απαιτείται να δηλώσετε παρουσία σε οκτώ τουλάχιστον μαθήματα

· Θα είσαστε έτοιμοι είτε με δική σας πρωτοβουλία είτε αν σας ερωτήσει ο διδάσκων και όταν η διδασκαλία αγγίζει ζητήματα που εξετάζετε να παρεμβαίνετε με σχόλια. Σημειώνεται ότι δεν θα υπάρχει μεγάλος βαθμός δυσκολίας για κάτι τέτοιο και δεν θα καταγράφεται ως αρνητικό αν φανεί ότι σε κάποιο σχόλιο δεν είστε πλήρως προετοιμασμένοι.

· Στο τέλος θα καταγράψετε τις σκέψεις και τα συμπεράσματά σας σε μερικές σελίδες με παράθεση της βασικής βιβλιογραφίας που μελετήσατε στο τέλος. Θα κατατεθεί μαζί με το γραπτό όταν θα δώσετε γραπτές εξετάσεις στον έλεγχο γνώσεων του τέλους του εξαμήνου.

Η εκπόνηση ολιγοσέλιδης κριτικής επεξεργασίας ενός ζητήματος του μαθήματος δεν πρέπει να αποβεί εις βάρος της μελέτης των κειμένων στα οποία παραπέμπουμε. Επειδή συνήθως έχουμε ηλεκτρονικό υπολογιστή στην τάξη ο φοιτητής που θα το ήθελε θα μπορούσε να προβάλει κατιτί.

Καταγραφή ενδεικτικών θεμάτων. Οι φοιτητές θα μπορούσαν να εξετάσουν κάτι παραπλήσιο ή διαφορετικό μετά από συνεννόηση με τους διδάσκοντες

Κάθε ζήτημα που αναφέρεται πιο κάτω προσφέρεται για εξέταση υπό το πρίσμα μικρών περιπτωσιολογικών διερευνήσεων στο πλαίσιο της τρέχουσας διεθνούς πολιτικής.

Διπλωματία και στρατηγική των Μεγάλων Ευρωπαϊκών Δυνάμεων

Σχεδίασμα θεμάτων (θα συμπληρώνονται, οι φοιτητές μπορούν να προτείνουν παραπλήσια θέματα)

· Η Στρατηγικής της Γαλλίας μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου: ανάλυση της στρατηγικής της εθνικής αυτονομίας

· Η Στρατηγική της Μεγάλης Βρετανίας μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου: ανάλυση της στρατηγικής συμπόρευσης με τον ηγεμόνα

· Το γερμανικό ζήτημα και η διαχείριση του από το 1945 έως και το 1990

· Η γερμανική επανένωση και η γερμανική στρατηγική από το ’90 και μετά

· Το γαλλικό πυρηνικό δόγμα και οι σταθερές της πυρηνικής στρατηγικής για την ισορροπία ισχύος

· Οι σχέσεις εξάρτησης ΗΠΑ και ευρωπαϊκών δυνάμεων από το 1945 έως και το 1990

· Το καθεστώς της Ατλαντικής Συμμαχίας (ΝΑΤΟ) και οι στρατηγικές του επιπτώσεις για την ασφάλεια και σταθερότητα στην Ευρώπη

· Παγκόσμια Τρομοκρατία και διαχείριση της απειλής από τις τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις

· Το ζήτημα των αποικιών και η διαχείριση του από τη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία

· Στρατηγικές αντιμετώπισης της Σοβιετικής απειλής από τις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου

· Το ζήτημα της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωση υπό το πρίσμα του διακρατικού ανταγωνισμού των τριών ευρωπαϊκών δυνάμεων

· Παγκόσμια οικονομική κρίση και χρηματοοικονομικές στρατηγικές των ευρωπαϊκών δυνάμεων για την αντιμετώπισης της

· Η Οικονομική και Νομισματική Ένωση και οι διαδικασίες χρηματοοικονομικής ολοκλήρωσης της ΕΕ: στρατηγικές των ευρωπαϊκών δυνάμεων και επιπτώσεις

· Το θεσμικό πλαίσιο της Κοινής Ευρωπαϊκής Πολιτικής για Άμυνα και Ασφάλεια και οι αδυναμίες της πολιτικής

· Συστημική ανάλυση των γεωστρατηγικών συσχετισμών στην ευρωπαϊκή ήπειρο: συσχετισμός θεωρίας διεθνών σχέσεων και εμπειρικών δεδομένων

· Η πολιτική και στρατηγική σκέψη του Καρόλου Ντε Γκολ: επιδράσεις στην διαμόρφωση της γαλλικής στρατηγικής και στους ηγέτες που τον ακολούθησαν

· Ανάδυση και ισχυροποίηση του γερμανικού έθνους στην Ευρώπη: επιδράσεις στην γερμανική στρατηγική συμπεριφορά και στις αντιγερμανικές συσπειρώσεις

· Εξωτερική πολιτική της Μάργκαρετ Θάτσερ και επιδράσεις της στην διαμόρφωση της Βρετανικής στρατηγικής στην Ευρώπη

· Δημιουργία εθνών και κρατών στην ευρωπαϊκή ήπειρο: θεωρητική και φιλοσοφική προσέγγιση

· Οι σχέσεις της Ελλάδας με τις τρεις μεγάλες ευρωπαϊκές δυνάμεις: στρατηγική συσχετισμοί και επιδράσεις στην ελληνική εξωτερική πολιτική

(η καταγραφή θεμάτων είναι ενδεικτική και θα συμπληρώνεται διαρκώς)