Αναλύσεις 2005-6 Ήφαιστος

Καθηγητής, Διεθνείς Σχέσεις-Στρατηγικές Σπουδές

Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών

ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΣΧΟΛΙΑ (έναρξη 16/4/2005 –χρονολογική παράθεση - για 2007 κλικ εδώ)

Κλείνοντας το 2006 θα σχολιάσω διαφήμιση υπηρεσιών κινητών τηλεφώνων που με εντυπωσίασε. Γράφει, μεταξύ άλλων: "Η υπηρεσία σας βρίσκει ταίρι με 5 απλές ερωτήσεις. Με βάση τις πληροφορίες που μας δίνετε σας βρίσκουμε το άλλο σας μισό. Η συνέχεια εξαρτάται από εσάς". Σε άλλο σημείο: "Οδηγός φλερτ: Λάβετε τώρα στο κινητό σας συνταγές για έξυπνο φλερτ και να είστε βέβαιοι ότι η επιτυχία είναι ένα βήμα πιο κοντά.".

Γνωριμίες στα τυφλά, λοιπόν, και αδιαφοροποίητες μηχανικές οδηγίες για το πως φλερτάρει και ερωτεύεται ο άνθρωπος. Μηχανισμός, ισοπέδωση, αλλοτρίωση, εξομοίωση και μηχανοκρατία Πάει περίπατο η βαθιά και απέραντη ετερότητα της ανθρώπινης Ύπαρξης. Από αμνημονεύτων χρόνων η ανθρώπινη σχέση, και ιδιαίτερα η ερωτική, αποτελούσε αδιάπτωτο άθλημα αναμέτρησης με τις συχνά αόρατες δυνάμεις της ανθρώπινης ετερότητας. Αποτελούσε πρόκληση αναζήτησης συμβατότητας και αρμονίας μεταξύ δύο (και μερικές φορές περισσότερων) απροσμέτρητα διαφορετικών και διακριτών ανθρωπίνων οντοτήτων που εμπεριείχε κινδύνους αλλά και ευκαιρίες δημιουργίας και σφυρηλάτησης γνήσιας σχέσης. Σχέσης ανόμοιας, μοναδικής και ανεπανάληπτης. Σχέσης προικισμένης με ανθρώπινη εμπειρία και νόημα, ριζωμένης και οροθετημένης γνήσια, δηλαδή αληθινής.

Ποτέ ήταν και ποτέ δεν θα είναι ευθύγραμμη και απλή η ανθρώπινη σχέση, ιδιαίτερα η ερωτική. Όμως, ενώ κάθε σχέση εμπεριέχει πάντοτε τον κίνδυνο λάθους, λανθασμένων αποφάσεων και αποτυχίας, η επερχόμενη μηχανοκρατία ισοπεδώνει, εξαθλιώνει και δημιουργεί όλες τις προϋποθέσεις ασυμμετρίας, ανισορροπίας και προσωπικής ηθικής χρεοκοπίας που εγκλωβίζει μέχρι τον θάνατο.

Αυτή η μηχανοκρατία που σερβίρεται ως δήθεν μοντερνισμός και ως δήθεν πρόοδος στην πραγματικότητα οδηγεί στην εκμηδένιση της ανθρώπινης ετερότητας. Είναι η διαφορά μεταξύ της οντολογικής νοηματοδότησης του ανθρώπου και των σχέσεών του και της μηδενιστικής δήθεν μοντερνιστικής νοηματοδότησής τους..

Ο θάνατος του Γιάννη Διακογιάννη στερεί τον ελληνικό δημόσιο χώρο από ένα πραγματικά εκλεκτό πολίτη. Είναι πάντως εντυπωσιακό το γεγονός ότι οι περισσότεροι πολιτικοί ηγέτες τον εξύμνησαν για το ήθος του, την τιμιότητά του και την δεοντολογία του ως δημοσιογράφος. Γνώριζα τον Γιάννη αρκετά καλά. Γι' αυτό αισθάνθηκα περίεργα να ακούω όλα αυτά τα εγκώμια. Αισθάνθηκα ότι κάπου οι ενοχές πολλών πολιτικών ηγετών αυθόρμητα μετατράπηκαν σε εγκώμια για έναν που πολλοί σίγουρα ζήλευαν. Ζήλευαν γιατί ο δρόμος που αυτοί επέλεξαν μπορεί να τους προίκισε με συμβατική δόξα και πλούτη αλλά όχι με την ήρεμη δύναμη που απέπνεε ένας άνθρωπος του ηθικού διαμετρήματος του Γιάννη Διακογιάννη. Σπανίζει πλέον αυτό το είδος ανθρώπου στην Ελλάδα, μου είπε τηλεφωνικά κοινός μας φίλος.

Τον Γιάννη τον γνώρισα όταν ήμουν τακτικός συνεργάτης στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ. Όταν του είπα ότι θα διέκοπτα την συνεργασία μου θορυβημένος προσπάθησε να με αποτρέψει. Του έδειξα την επιστολή που θα έστελλα στον διευθυντή του συμφώνησε ότι δεν υπήρχε περιθώριο. Ο Γιάννης ήξερε από αρχές. Τελευταία φορά τον συνάντησα στους Δελφούς σε συνέδριου του Ινστιτούτου Δελφών. Τα είπαμε ξανά εκτενώς.. Ήταν ο ίδιος ακριβώς όπως τον πρωτογνώρισα. Σίγουρος για τον εαυτό του, σίγουρος για τις θέσεις του, σίγουρος για τα προβλήματα αυτού του τόπου. Συζητήσαμε εκτενώς για τις γνωστές "χρηματοδοτήσεις Σόρος", τα "σοράκια" που διασπείρονται στους κρατικούς θεσμούς, στα ΜΜΕ και στην εκπαίδευση και για το γεγονός ότι αυτό πλέον μετατρέπεται σε ένα τεράστιο δίκτυο που ανεπίγνωστα ή εν γνώσει των δραστών αφαιμάσσει συνειδησιακά την ελληνική κοινωνία. Οφείλω να πω ότι όπως και πολλοί άλλοι ήταν απαισιόδοξος. Θα πάθουμε ζημιές φίλε, μου είπε θλιμμένος. Ως φόρο τιμής στον εκλιπόντα Γιάννη, παραθέτω πιο κάτω το κείμενο της παρέμβασής του στους Δελφούς. Αυτό γιατί με πληροφόρησε ότι γράφοντάς την τον επηρέασαν οι αναλύσεις μου στην παρούσα ιστοσελίδα για τους ΜΚΟ, τις παράνομες χρηματοδοτήσεις και τα δεοντολογικά ζητήματα που αυτό το ζήτημα θέτει.

Καλά θα κάνουν να το διαβάσουν ο στρατός που τον εξύμνησε, επιτρέψτε μου να πω, ενίοτε με υπερβολική υποκρισία.

Εισήγηση του δημοσιογράφου Γιάννη Ε. Διακογιάννη

“O OHE και ο ρόλος των μη Κυβερνητικών Οργανώσεων(Μ.Κ.Ο.)»

Πολιτιστική Αμφικτυονία 2006-07-01

Παγκόσμια Συνάντηση: Ο ρόλος του ΟΗΕ στον 21^ο αιώνα»

Μία μεγάλη γυναίκα του Ελληνισμού, η Αλίκη Γιωτοπούλου – Μαραγκοπούλου, πρώην πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου και Πρόεδρος (σήμερα) της ελληνικής Μ.Κ.Ο. «Ιδρυμα για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου» σημειώνει ότι αποτελεί σπουδαία υπόθεση για τον ειρηνευτικό ρόλο του ΟΗΕ η βοήθεια που μπορούν να παράσχουν οι μη κυβερνητικές οργανώσεις, εφόσον – τονίζει – δεν χρηματοδοτούνται από κυβερνήσεις, το κράτος και παρεμφερείς οργανισμούς.

Θα πρόσθετα - για να δώσω έμφαση σε όσα παρατηρεί η αγωνίστρια καθηγήτρια – ότι οι Μ.Κ.Ο. για να είναι αποτελεσματικές για την ειρήνη και τη δικαιοσύνη αλλά και σύννομες με τον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ δεν θα πρέπει να χρηματοδοτούνται ούτε από μυστικές υπηρεσίες, ούτε από πρεσβείες, ούτε από πολεμικές βιομηχανίες.

Και θα συμπλήρωνα ότι αυτές οι Μ.Κ.Ο. δεν πρέπει να χρηματοδοτούνται – όπως θα εξηγήσω στην συνέχεια – γενικά και αόριστα από τον ΟΗΕ με προγράμματα, όπως στην περίπτωση του σχεδίου Ανάν για την Κύπρο, που δεν είναι γνωστά και ελεγχόμενα από την Ολομέλεια του Οργανισμού και δεν είναι διάφανη η δράση τους.

Βεβαίως, η κυρία Μαραγκοπούλου, η οποία έχει το μεγάλο πλεονέκτημα η Οργάνωσή της να χρηματοδοτείται από οικογενειακούς οικονομικούς πόρους και να στηρίζεται σ’ αυτούς για όλα τα μεγάλα και σπουδαία προγράμματα που προωθεί, παρατηρεί ακόμη ότι, σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί μία Μ.Κ.Ο. να δέχεται επιχορηγήσεις υπουργείων, π.χ. για φιλανθρωπικούς λόγους.

Θυμάμαι – το αναφέρω ως θετικό παράδειγμα – ότι η Μ.Κ.Ο. «Δωδεκανησιακός Σύλλογος για τα αυτοάνοσα νοσήματα αρθρίτιδας και λύκου – ΘΑΛΕΙΑ» εκτός από τους δικούς της πόρους δέχθηκε χρηματοδότηση από το ελληνικό υπουργείο Υγείας για να προχωρήσει σε προγράμματα πρόνοιας, ενημέρωσης και υποστήριξης ασθενών σε μικρά νησιά της Δωδεκανήσου, π.χ. στο Καστελόριζο».

Αλλά αυτή είναι η μία πλευρά της υπόθεσης των Μ.Κ.Ο. Υπάρχει και η άλλη πλευρά, η σκοτεινή. Το μεγάλο ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο είναι επιτρεπτή – για τον ΟΗΕ και τον ειρηνευτικό ρόλο του – η δράση Μ.Κ.Ο., που γίνονται το όχημα διαφόρων κέντρων εξουσίας για να συντελεσθούν πολιτικές αλλαγές, παρεμβάσεις και επεμβάσεις σε εμπόλεμες ζώνες ή για να αλλάξουν ακόμη και ο χάρτης και τα σύνορα χωρών!

Θυμάμαι τον Απρίλιο του 1999, στο βομβαρδιζόμενο από το ΝΑΤΟ Βελιγράδι, κατά την διάρκεια συνέντευξης που μου παραχώρησε για «ΤΑ ΝΕΑ» τον υπουργό Εξωτερικών Γιοβάνοβιτς. Τον άκουσα να καταθέτει τα εξής εντυπωσιακά στοιχεία: «Εχει έρθει – μου είπε - απεσταλμένος από την Ελλάδα που χειρίζεται προγράμματα Μ.Κ.Ο.. Σκορπά αφειδώς χρήματα σε οργανώσεις κατά του καθεστώτος Μιλόσεβιτς. Χρηματοδοτεί παράλληλα εφημερίδες και ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς και εξαγοράζει δημοσιογράφους που προπαγανδίζουν δήθεν για τον εκδημοκρατισμό της χώρας. Ουσιαστικά προωθούν την περαιτέρω διάλυση της Γιουγκοσλαβίας».

Ένα χρόνο αργότερα, στην τραγική Παλαιστίνη, εκεί όπου ο ισραηλινός στρατός κατοχής είχε ρημάξει πόλεις σαν την Τζενίν, η βουλευτής και πάλαι ποτέ συνεργάτης του Γιάσερ Αραφάτ, η Ασράουι μου είχε πει: «Εχουν δραστηριοποιηθεί Μ.Κ.Ο. στα κατεχόμενα που προωθούν δήθεν τη φιλία των Ισραηλινών και των Παλαιστινίων. Στην ουσία με βάση οικονομικά προγράμματα για τα οποία κανείς δεν γνωρίζει το πραγματικό βάθος τους, προγράμματα που δήθεν καταπολεμούν την τρομοκρατία, αυτές οι Μ.Κ.Ο. ενισχύουν λογικές περαιτέρω απομόνωσης του λαού μου σε γκέτο που όλο και περισσότερο πνίγουν οι παράνομοι νέοι οικισμοί των Ισραηλινών».

Το φθινόπωρο του 2001 βρέθηκα στο θέατρο των πολεμικών εξελίξεων στο Πακιστάν και στο ξεχασμένο από το Θεό Αφγανιστάν. Πολλοί Αφγανοί μου μίλησαν για την αφανή χρηματοδότηση μέσω Μ.Κ.Ο. «φυλάρχων» μουτζαχεντίν, οι οποίοι είχαν διαλύσει τη χώρα κυρίως στη δεκαετία του ’90, πολεμώντας οι μεν τους δε για το μοίρασμα της εξουσίας. Προσωπικά, είδα έναν από αυτούς - από τους πλέον ανελέητους σφαγείς – να φιγουράρει μήνες αργότερα ως μεγάλος ήρωας και πατριώτης σε δυτική τηλεόραση, σε ρεπορτάζ που είχε χρηματοδοτηθεί από Μ.Κ.Ο. Και το …αστείο στην υπόθεση: Όταν στις αρχές Γενάρη του 2002 ρώτησα τον Πρόεδρο του Αφγανιστάν Καρζάι «πότε υπολογίζει να αποχωρήσουν τα ξένα στρατεύματα κατοχής από τη χώρα του», εκείνος που μου απάντησε: «Υπολογίζω αυτό θα συμβεί σε έξι μήνες από σήμερα. Με τη ξένη οικονομική βοήθεια αλλά και την ευεργετική δράση – έτσι μου είπε – των Μ.Κ.Ο. το Αφγανιστάν γρήγορα θα γίνει μία δημοκρατική και αναπτυσσόμενη(οικονομικά) χώρα».

Την άνοιξη του 2003 βρέθηκα – και πάλι ως απεσταλμένος της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ» - στη βομβαρδιζόμενη Βαγδάτη. Θυμάμαι ελάχιστες Μ.Κ.Ο. – στη διάρκεια των βομβαρδισμών - να είναι εκεί και να επιχειρούν να βοηθήσουν τον άμαχο πληθυσμό. Θυμάμαι ήρθαν οι «Γιατροί του Κόσμου» και μία μικρή ελληνική οργάνωση «Γιατροί Καρδιάς» που πρόσφερε πραγματικά πολύ σπουδαίο έργο βοηθώντας τραυματισμένα παιδιά». Λίγες μέρες αργότερα, στις 9 Απριλίου, όταν τα αμερικανοβρετανικά στρατεύματα κατοχής εισέβαλαν και κατέβαλαν την Βαγδάτη, θυμάμαι ότι μαζί με τους «ενσωματωμένους», τους embedded – όπως έγιναν γνωστοί - δημοσιογράφους που έφεραν μαζί τους, βοήθησαν και ορισμένες Μ.Κ.Ο. για να έλθουν στην πόλη και να αναλάβουν – σε συνεργασία με τον ΟΗΕ – έναν ρόλο «για την ανοικοδόμηση της δημοκρατίας», όπως έλεγαν.

Τα ερωτήματα που εγείρονται είναι ασφαλώς πολλά γύρω από τον ρόλο ορισμένων Μ.Κ.Ο. που δραστηριοποιούνται σ’ αυτές τις υπό ξένη κατοχή χώρες. Γιατί κανένας λογικός άνθρωπος δεν μπορεί να μιλήσει σοβαρά για δημοκρατία σε περιοχές όπου στρατεύματα κατοχής συνεχίζουν να σκοτώνουν και να δολοφονούν αγωνιστές της ελευθερίας, πατριώτες οι οποίοι δεν μπορούν να ανεχθούν το αμερικανικό και βρετανικό άρμα μάχης να περνάει έξω από το σπίτι τους ή ακόμη και να εισβάλει σ’ αυτό.

Ερωτήματα ασφαλώς υπάρχουν και για μία σειρά από άλλα ζητήματα που φέρουν την σφραγίδα Μ.Κ.Ο. οι οποίες συνεργάζονται με τον ΟΗΕ. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αναρωτηθεί κανείς πόσο …αντικαπιταλιστικό – όπως διακηρύσσει – είναι το «Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ». Αληθεύει ότι η Σύνοδος του Πόρτο Αλέγκρε χρηματοδοτήθηκε από τους διοργανωτές της μόνον κατά το ποσοστό 6,4% του συνολικού πακέτου εξόδων της που ανήλθαν σε 39 εκ. δολάρια; Αληθεύει ότι το υπόλοιπο 93,6% καλύφθηκε από δωρεές (296.000 δολάρια από το Ίδρυμα Φόρντ, 356.000 δολάρια από το Ίδρυμα Ροκφέλερ, περίπου 2,5 εκατ. δολάρια από καθολικές και προτεσταντικές Μ.Κ.Ο., 8 εκατ. δολάρια από την κυβέρνηση Λούλα της Βραζιλίας, 6,5 εκ. δολάρια από την Πολιτεία του Ρίο Γκράντε Ντο Σουλ, που ελέγχεται από πολύ συντηρητικούς κύκλους, 8 εκ. δολάρια από τις βραζιλιάνικες ΔΕΚΟ Electrobras, Petrobras και Banco do Brazil., κλπ., κλπ.);

Κι ενώ τα ερωτήματα για ορισμένες Μ.Κ.Ο. πολλαπλασιάζονται υπάρχουν και κάποιες εξώφθαλμες περιπτώσεις. Σαν τέτοια αναφέρω την περίπτωση δράσης Μ.Κ.Ο. κατά της θέλησης ενός λαού, κυρίαρχης χώρας –μέλους του ΟΗΕ – ήταν ό, τι συνέβη στη μαρτυρική και από το 74 κατεχόμενη (στο 40% του εδάφους) από τουρκικά στρατεύματα κατοχής μαρτυρική Κύπρο.

Η κυβέρνηση της Κυπριακής Δημοκρατίας έφερε στο φως στοιχεία για τη δράση της νορβηγικής M.K.O. “PRIO”, η οποία παλαιότερα είχε δραστηριοποιηθεί για «την ειρήνευση – έτσι το έλεγε – Παλαιστινίων και Ισραηλινών και την συμφωνία του Οσλο», αλλά και για την δράση της UNOPS του ΟΗΕ, η οποία προχώρησε στην εφαρμογή πολλών προγραμμάτων (στην Αθήνα και στη Λευκωσία) διαφήμισης και εξειδίκευσης των σχεδίων Ανάν. Τα προγράμματα – πολλών εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ – περιέλαβαν μεταξύ πολλών άλλων και την έκδοση 15 βιβλίων υπέρ – κανενός κατά - του σχεδίου Ανάν! Στην Κύπρο, πριν από ένα χρόνο- το ίδιο δεν έγινε στην Αθήνα - δημοσιοποιήθηκαν και ονόματα (πολιτικών, δημοσιογράφων και επιχειρηματιών) που χρηματοδοτήθηκαν από τέτοια προγράμματα. Αλλά στο τέλος, η κυπριακή κυβέρνηση – έτσι ανακοίνωσε – μη αντέχοντας «για εθνικούς λόγους» το βάρος τέτοιων αποκαλύψεων για χρηματοδοτήσεις από αμερικανικές και βρετανικές πηγές δεν θέλησε να προχωρήσει την έρευνα. Αλλωστε – όπως σημείωνε και ο Πρόεδρος Τάσσος Παπαδόπουλος σε συνεργάτες του – «παρά την τεράστια διαφήμιση του σχεδίου Ανάν στην Αθήνα και στη Λευκωσία, τόσον ο λαός της Ελλάδας, όπως καταγράφηκε σε δημοσκόπηση, όσο και ο λαός της Κύπρου όπως περίτρανα αποδείχθηκε στο δημοψήφισμα, τάχθηκαν κατά του σχεδίου και της διάλυσης της Κυπριακής Δημοκρατίας με στόχο την δημιουργία ενός αγγλοαμερικανικού προτεκτοράτου στην άκρη της Μεσογείου».

Για το ίδιο θέμα πολιτικός – κυβερνητικό στέλεχος σήμερα –μου αποκάλυπτε πριν από διόμισι χρόνια, όταν ακόμη η Ν.Δ. δεν είχε κερδίσει τις εκλογές του 2004: «Μην νομίζεις ότι μόνον Αμερικανοί και Βρετανοί δραστηριοποιήθηκαν στην Αθήνα και στη Λευκωσία για τη διαφήμιση του σχεδίου Ανάν. Το Ιδρυμα Φρήντριχ - Εμπερτ του γερμανικού σοσιαλδημοκατικού κόμματος έπαιξε καθοριστικό ρόλο και ξεδίπλωσε αρκετά προγράμματα. Ένα από αυτά ήταν η χρηματοδότηση μίας ομάδας ελληνοτουρκικής φιλίας 15 Ελλήνων και Τούρκων δημοσιογράφων, η οποία ταξίδεψε σε πολλές πόλεις για να εξηγήσει τα θετικά του σχεδίου. Δυστυχώς – έτσι ακριβώς ήταν η διατύπωσή του – κανένας δημοσιογράφος, από αυτούς που επελέγησαν δεν είχε άποψη κατά του σχεδίου Ανάν. Επελέγησαν όλοι με κριτήριο να είναι θετικοί για το σχέδιο!».

Τα παραπάνω παραδείγματα δεν σκιάζουν ασφαλώς το θετικό ρόλο χιλιάδων Μ.Κ.Ο. σε όλο τον κόσμο που προσφέρουν σε χώρες, σε ομάδες ανθρώπων, σε μεμονωμένα άτομα, στη βάση των αρχών του καταστατικού χάρτη του Ο.Η.Ε.

Ωστόσο, σ’ ένα τόσο πλούσιο σε θεματολογία και προσωπικότητες της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας συνέδριο, ως δημοσιογράφος που για 25 χρόνια έχω πραγματοποιήσει αποστολές σε περισσότερες από 90 χώρες, πολλές φορές σε εμπόλεμες περιοχές και σε κράτη με δικτατορίες και εμφυλίους πολέμους, νομίζω ότι αποτελεί καθήκον να σας καταθέσω αυτή τη μαρτυρία μου.

Γιατί ασφαλώς θα συμφωνείτε μαζί μου ότι δεν μπορείς να εμπιστευθείς μία Μ.Κ.Ο., πολύ περισσότερο να την πιστεύεις ότι παλεύει π.χ. για τον εκδημοκρατισμό μίας χώρας εάν χρηματοδοτείται μέσω διαύλων ξένων πρεσβειών –χωρών που διατηρούν στρατεύματα κατοχής σε αρκετά σημεία του πλανήτη μας.

Για παράδειγμα σ’ ένα τέτοιο μεγάλο συνέδριο, σαν αυτό που αποτελεί μία «Παγκόσμια Συνάντηση για το ρόλο του ΟΗΕ στον 21^ο αιώνα» και το οποίο διοργανώνει το Πολιτιστικό Κέντρο των Δελφών τουλάχιστον θα πρέπει να εγείρονται ερωτήματα.

Μπορεί – για παράδειγμα - να θεωρεί ο ΟΗΕ ως θετική τη δράση της Οργάνωσης Ελσίνκι της Μόσχας, μέλους της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ελσίνκι; Μπορεί να αποδέχεται ότι «προωθεί – όπως διακηρύσσει – τον εκδημοκρατισμό της Ρωσίας» εάν χρηματοδοτείται, όπως καταγγέλλουν δημοσιογράφοι και κόμματα στη Μόσχα, από πηγές της εκεί βρετανικής πρεσβείας και μυστικά βρετανικά κονδύλια;

Τα παραδείγματα ασφαλώς είναι πολλά. Και δεν έχει νόημα να σας παραθέσω κι άλλα, όταν μάλιστα ζούμε σ΄ έναν κόσμου όπου η παγκοσμιοποίηση είναι οδοστρωτήρας αξιών και αρχών, σ’ έναν κόσμο όπου τα Μ.Μ.Ε. «πρέπει» να είναι υποταγμένα στη θέληση των πολεμικών βιομηχανιών και μίας κάστας ανθρώπων που κυβερνάει σήμερα τη μοναδική υπερδύναμη.

Σας ευχαριστώ που είχατε την καλοσύνη όλοι σας – και οι άξιοι διοργανωτές - να με ανεχθείτε στην κατάθεση ενός προβληματισμού που αφορά στο μέλλον του ΟΗΕ και των Μ.Κ.Ο.. Πρωτίστως, γιατί μου επιτρέψατε να σας μεταφέρω την αγωνία ενός δημοσιογράφου για το μέλλον της δημοκρατίας, της ελευθερίας, της ειρήνης, της δικαιοσύνης, της ισότητας και της αδελφότητας των λαών.

(idiakoyannis@yahoo.com – 6944246811 – 14 Κοδριγκτώνος 112 57 Αθήνα)

Η διαθήκη μου

Επιθυμώ να ταφώ με τρόπο απλό, όπως έζησα. Δεν θέλω επικήδειους. Μονάχα λίγα λουλούδια θα «ζήταγα» από τους συμμαθητές του Δημοτικού, πού μαζί μεγαλώσαμε τρείς-τρείς στα θρανία.

Κανένα περιουσιακό στοιχείο δεν επεδίωξα και δεν απόκτησα ποτέ. Και δεν έχω να αφήσω τίποτε σε κανέναν. Οι αγώνες μου - πού έδωσα μαζί με άλλους αγωνιστές και αγωνίστριες – φοιτητικοί, πολιτικοί συνδικαλιστικοί, καλλιτεχνικοί, πολιτιστικοί, αντιπολεμικοί, αισθητικοί και δημοσιογραφικοί αποτελούν μία παρακαταθήκη. Αυτή όμως υπάρχει και στα τρία βιβλία μου – και το τέταρτο το υπό ..έκδοση- πού δεν έτυχαν πάντως [ με ευθύνη μου ] μιάς σωστής επιμέλειας.

Όσο για το βιβλίο του πατέρα θα ήθελα από τις πωλήσεις να περισσέψουν κάποια χρήματα για να προβληθεί ο αντιαποικιοκρατικός, αντιιμπεριαλιστικός , λαϊκός, πατριωτικός και σοσιαλιστικός αγώνας του ΕΜΠΑ [Εθνικό Μέτωπο Πανδωδεκανησιακής Απελευθέρωσης ] στα Δωδεκάνησα.

Θάθελα πολύ οι συγγενείς , οι φίλοι και οι σύντροφοι που τόσο με αγάπησαν και τους αγάπησα να αγαπούν από εδώ και πέρα ακόμη περισσότερο τη μητέρα μου και τόν αδελφό μου, αλλά και τις δύο κυρίες πού βοηθούν το πατρικό σπίτι , την κυρία Κική και την Ευγενία.

Θα επιθυμούσα ,τέλος , το πιάνο μου να δοθεί στο Δημοτικό Ωδείο της Σύμης. Κάποια βιβλία που θα επέλεγε ο αδελφός μου θα ήθελα να πήγαιναν στη Δημοτική Βιβλιοθήκη της Πάτρας και το Πανεπιστήμιο Πατρών. Και για το αρχείο , τα υπόλοιπα βιβλία , τη «μουσική βιβλιοθήκη» , τα όμορφα λιγοστά λουλούδια μου να αποφασίσει ο αδελφός μου Δημήτρης , συμβουλευόμενος τους αγαπημένους συγγενείς και φίλους για το πού θα μπορούσε – όσα δεν θα κρατούσε – να προσφέρει.

Ταξίδεψα, αγάπησα , με αγάπησαν , πάλεψα, συγκρούσθηκα. Ή μουν τυχερός’

[χειρόγραφα, υπογραφή Γιάννης Ε Διακογιάννης / 24, 3, 2006 πριν τη 1^η χημιοθεραπεία

Υ.Γ. Αυτό το κείμενο πού δίδεται σε ορισμένους φίλους και συγγενείς δεν θα ήθελα να γίνει γνωστό πρίν επέλθει ο θάνατος /[συνέχεια χειρόγραφα, αντίγραφο έχουν Π.Δημητρόπουλος Ντόρα Νταιλιάνα [ δημοσιογράφοι – Βουλή ]

[επίσης στο άνω άκρο δεξιό υπάρχει χειρόγραφα . Στην συμμαθήτριά μου Άννα [δυσανάγνωστα τα 2 πρωτα, ..ριτη ]

John Mearsheimer, Η τραγωδία της Πολιτικής των Μεγάλων Δυνάμεων (Εκδόσεις Ποιότητα, Αθήνα 2006). Μετάφραση: Κ. Κολιόπουλος. Εισαγωγικό σημείωμα: Κ. Αρβανιτόπουλος. Επιστημονική επιμέλεια: Π. Ήφαιστος-Ηλ. Κουσκουβέλης. Επιστημονικό ευρετήριο: Π. Ήφαιστος. Αρ. σελ. 802.

Κυκλοφόρησε το μοναδικής επιστημονικής εγκυρότητας διεθνολογικό αριστούργημα του John Mearsheimer σε μετάφραση Κ. Κολιόπουλου, λέκτορα διεθνών σχέσεων στο Πάντειον Πανεπιστήμιο. Την επιστημονική επιμέλεια υπογράφουν ο υποφαινόμενος και ο Ηλίας Κουσκουβέλης, καθηγητής και πρύτανης του Πανεπιστημίου Μακεδονίας. Ο συνάδελφος διεθνολόγος Κ. Αρβανιτόπουλος έγραψε το εισαγωγικό σημείωμα της ελληνικής έκδοσης. Το επιστημονικό ευρετήριο ετοιμάστηκε επίσης από τον υπογράφοντα. Το βιβλίο αυτό

πρέπει να διαβαστεί από όσους ενδιαφέρονται για την εξωτερική πολιτική. Λογικά, στην Ελλάδα, θα πρέπει να προκαλέσει αναθεώρηση της πολιτικής σκέψης περί τα διεθνή των δέκα τελευταίων χρόνων. Το βιβλίο κυριολεκτικά τινάζει στον αέρα όλα τα ψεύτικα και παραπλανητικά θεωρήματα, ιδεολογήματα και φαντασιώσεις τσαρλατάνων-διεθνολόγων. Μετά την ανάγνωσή του, είτε κάποιος θα μιλήσει με όρους πραγματικούς και αλήθειας είτε θα νεφελοβατεί και θα ψεύδεται. Μερικοί ισχυρίζονται ότι είναι το "απόλυτο βιβλίο" διεθνών σχέσεων, στον βαθμό που αποτυπώνει με ακρίβεια και αξιοπιστία την διεθνή πραγματικότητα των Νέων Χρόνων που προβάλει στην μεταψυχροπολεμική εποχή και στον 21ο αιώνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, για παράδειγμα, ο Samuel Huntington σε σχόλιό του έγραψε ότι το βιβλίο του Mearsheimer βρίσκεται στην ίδια κλάση και σε μερικά σημεία ξεπερνά τα έργα των περίφημων διεθνολόγων Hans Morgenthau και Kenneth Waltz. Ο βαθμός και έκταση τεκμηρίωσης των επιχειρημάτων του Mearsheimer είναι πρωτοφανής και η προσέγγισή του αυστηρά περιγραφική. Δηλαδή, δεν εκφράζει αξιολογικές κρίσεις οποιουδήποτε είδους αλλά μόνο αναλύει, ερμηνεύει και συμπεραίνει για τις τάσεις, τις συμπεριφορές και τα αίτια πολέμου. Καλύπτει όλη την σύγχρονη εποχή με έμφαση στην σύγχρονη μέχρι και τις μέρες μας. Με το να παραμένει αυστηρά περιγραφικός, ο συγγραφέας αφήνει τους αναγνώστες να διαμορφώσουν την δική τους γνώμη. Μεταξύ πολλών άλλων, συμπεραίνει ότι το διεθνές σύστημα στροβιλίζεται στην δίνη των αιτιών πολέμου. Η διεθνής πολιτική εμφανίζεται ως μια διαρκής διαπάλη των ισχυρών κρατών για μερίδιο της παγκόσμιας ισχύος. Σ’ ένα ατερμάτιστο φαύλο κύκλο πολεμούν όποτε το κρίνουν αναγκαίο για να κατανέμουν την ισχύ, συμμαχούν για να παρεμποδίσουν άλλες δυνάμεις να καταστούν περιφερειακοί ηγεμόνες, συνωμοτούν, μεταφέρουν βάρη σε μικρότερους συμμάχους και εφαρμόζουν ύπουλες στρατηγικές κατατριβής τρίτων. Ολοκληρώνοντας την μελέτη του βιβλίου ο αναγνώστης προβληματίζεται βαθύτατα για την πορεία, τα συμφέροντα και την στρατηγική της δικής του χώρας. Σημειώνεται ότι ο συγγραφέας αναλύει πλήθος ζητημάτων που αφορούν ζωτικά καίριες υποθέσεις πάνω στις οποίες εδράζεται η εξωτερική πολιτική της Ελλάδας τα τελευταία δέκα χρόνια, όπως ο ρόλος της οικονομικής αλληλεξάρτησης στην αντιμετώπιση των διενέξεων, την σχέση δημοκρατίας και επιθετικότητας και τις τάσεις επί ζητημάτων ασφαλείας στην Ευρώπη και στην ευρύτερη περιφέρεια.

Συγγράφοντας κείμενο για το περίφημο Ίδρυμα και τους ηγέτες του ξαναδιαβάζω βιβλιαράκι του 1994 δύο επιφανών αναλυτών της συμβατικής ελληνικής πραγματικότητας. Προς το παρόν δεν το σχολιάζω περαιτέρω. Οι χειρόγραφες επισημάνσεις δεν είναι δικές μου αλλά λαμπρού διεθνολόγου που προφανώς κατάπληκτος σημείωνε στα περιθώρια ενώ το διάβαζε το 1974. Τις προσυπογράφω και θα τις πολλαπλασιάσω στο κείμενο που γράφω στο οποίο θα ισχύσει η ρήση ότι "η επιστημονική εκδίκηση σερβίρεται κρύα". Προσθέτω ότι εφεξής θα αφαιρέσω όλες τις παραπομπές και θα το δίνω στους πρωτοετείς φοιτητές μου για να το βαθμολογούν. Ίσως και στο δίνω και στην γειτόνισσα που επαγγέλλεται τον τιμημένο τίτλο της νοικοκυράς και επειδή ξέρω ότι βλέπει τα διεθνή γεγονότα στην τηλεόραση ίσως μπορεί και αυτή να βαθμολογήσει προφητείες που στην Ελλάδα σημαίνουν αμείβονται με τίτλους, κοινωνικοπολιτικά αξιώματα και συμβατικές αναγνωρίσεις που δημιουργούν μια παρακμιακή πνευματική ατμόσφαιρα. Ιδιαίτερα όταν πρόκειται για αυτοαναφορικούς μονολόγους που κυριαρχούν στα μέσα ενημέρωσης και σε πολλά πλέον βιβλία ...

Δεύτερον, όποιος ενδιαφέρεται μπορεί να ανατρέξει στην διεύθυνση (http://www.ifestos.edu.gr/23.htm 1. Ακαδημαϊκή ανεξαρτησία: προνόμιο επιστημονικής προόδου ή προνόμιο ακαδημαϊκής αυθαιρεσίας;) όπου εξετάζω δικά μας εσωτερικά ζητήματα που αφορούν τον τρόπο που χρησιμοποιείται η ακαδημαϊκή κρίση για διορισμούς και εξελίξεις σε αναφορά με το τεράστιο προνόμιό μας της ακαδημαϊκής ανεξαρτησίας. Στην συνέχεια σας καλώ όλους να ερωτήσετε τους εαυτούς σας εάν και πόσο αυτά που σχοινοβατώντας γράφω σχετίζονται με εμπειρίες σε κρίσεις πρώτου διορισμού ή εξέλιξης. Διερωτηθείτε, για παράδειγμα, πόσα μαθήματα υπάρχουν σε ελληνικά πανεπιστημιακά τμήματα όχι επειδή εδράζονται σε στέρεες επιστημονικές βάσεις αλλά επειδή εξυπηρετούν "ιστορικές καταστάσεις". Διερωτηθείτε επίσης πόσα και ποια επιστημονικά έργα μπορούν να χαρακτηριστούν επάξια ως γνήσια πρωτογενή και πρωτότυπα και πόσα και ποια είναι κακόγουστα-ημιμαθή αναμασήματα της ξένης βιβλιογραφίας, ενίοτε μάλιστα της πιο παρακμιακής. Κτλ κτλ. Ποιος και πως θα αλλάξει αυτά τα πράγματα όταν πλέον επενδυμένα συμφέροντα σε καριέρες, πολιτικές αναρριχήσεις και πολιτικές κατακτήσεις δημιουργούν αδιέξοδα! Σε αναφορά με όλα αυτά ποιος είναι ο κανόνας και ποια η εξαίρεση ...? Μήπως πλέον την στιγμή που δείχνουν το πραγματικό βουνό προβλημάτων είναι η εξαίρεση και στιγματίζονται ως αιρετικοί (ή και ακραίοι, παρακαλώ ...) ενώ ο κανόνας είναι πλέον αυτοί που προσποιούνται ότι δεν υπάρχει αυτό το βουνό και πως υπάρχει μόνο μια ευκολόβατη πεδιάδα το πέρασμα της ο οποίας εκπληρώνεται με κατάργηση των ... "αιώνιων φοιτητών".

Βεβαίως, στα σημειώματα που παραπέμπω εδώ αναφέρομαι στον δικό μου χώρο των "κοινωνικών επιστημών" ο οποίος όπως υποστηρίζω ότι πάσχει πλέον ανίατα από το μικρόβιο της ιδεολογικοποίησης και της πολιτικοποίησης που αναιρεί τον επιστημονικό χαρακτήρα των αναλύσεων (ζήτημα που ανέλυσα στο http://www.ifestos.edu.gr/7.htm "Η επιστημονική μελέτη των διεθνών σχέσεων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό ... ιδ. Κεφ. 1) βλ. Επίσης Μνήμη Καθηγητή Γ. Κ. Τενεκίδη, Οι βαθύτερες διαμορφωτικές δυνάμεις του διεθνούς συστήματος και ο Γιώργος Τενεκίδης (δοκίμιο σε συλλογικό τόμο που εκδόθηκε στις εκδόσεις Σάκκουλα με τίτλο "Η διεθνής κοινότητα σε κίνηση" επ. Στ. Περάκης και που θα αναρτηθεί σύντομα στην ιστοσελίδα μου. Λίγο πολύ, όμως, απ΄ότι ακούω ισχύουν τα ίδια και σε άλλους τομείς ... Όπως και σε πολλά άλλα ζητήματα ο εκσυγχρονισμός της ελληνικής παιδείας ακολουθεί την άρνηση του ελληνικού κοινωνικοπολιτικού συστήματος να προσαρμοστεί στον σύγχρονο κόσμο με αποφάσεις που προκαλούν ριζοσπαστικές και ριζικές αλλαγές. Για το τι είναι εκσυγχρονισμός βεβαίως φαίνεται να υπάρχει ριζική διαφωνία. Κυρίως υπάρχει χάσμα μεταξύ της ελληνικής κοινωνίας που εδώ και ενάμιση αιώνα ζει και προοδεύει ανεξαρτήτως ελλαδικού κράτους (ή καλύτερα παρά το ελληνικό κράτος)και του (επί)κυρίαρχου σώματος του πολιτικού και "πνευματικού" κόσμου ο οποίος διεθνιστικά και κοσμοπολίτικα θεωρεί την ελληνική Πολιτεία αναλώσιμη. Πρόσφατα παραδείγματα είναι η εισβολή από "σοράκια" κριτικών κονστρουκτιβιστών στην ελληνική παιδεία (βλ. http://www.ifestos.edu.gr/47.htm )και η ύστερη εκδήλωση της παρακμής των ελλήνων πολιτικών και διανοουμένων όπως καταγεγραμμένα πλέον ενσαρκώθηκε στις θέσεις και απόψεις περί το σχέδιο Αναν (για τις οποίες θέσεις θα γράφω ειδική μονογραφία χρησιμοποιώντας τις ως περιπτωσιολογικό πλαίσιο)

Σε άλλη σελίδα του παρόντος δικτυακού τόπου (http://www.ifestos.edu.gr/26.htm) αναρτήθηκαν περισσότερες πληροφορίες για το μεγάλο ζήτημα ηθικής τάξης όσον αφορά τις παράνομες και καταχρηστικές χρηματοδοτήσεις υποστηρικτών του σχεδίου Αναν. Στις πληροφορίες αυτές συμπεριλαμβάνονται δηλώσεις του Προέδρου της Κύπρου Τάσσου Παπαδόπουλου, δημοσιεύματα εφημερίδων και ανακοινωθέν της αμερικανικής πρεσβείας στην Λευκωσία. Αναμφίβολα, και επειδή τίποτα δεν μένει κρυφό, ολοένα και περισσότερες πληροφορίες θα γίνονται γνωστές. Όσες δημοσιοποιούνται και εφόσον κρίνονται αξιόπιστες ή χρήσιμες για την συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη, θα αναρτώνται στην παρούσα ιστοσελίδα. Όπως έγραψα σε άλλη περίπτωση, αυτό το ζήτημα αποτελεί μοναδική περίπτωση ανάλυσης όλων σχεδόν των πτυχών του σύγχρονου διεθνούς συστήματος συμπεριλαμβανομένων των διεθνών θεσμών, του ρόλου της ισχύος, την στρατηγική των μεγάλων δυνάμεων κτλ. Διαβάζοντας το νέο υλικό είναι χρήσιμο να επισημάνω και να τονίσω το φαινόμενο της προπετούς στάσης και των υποκριτικών δηλώσεων αξιωματούχων κάποιων μεγάλων δυνάμεων που υποτιμούν την νοημοσύνη μας με το να παραβλέπουν τις αναρίθμητες πλέον αποδείξεις όσον αφορά την παράνομη και καταχρηστική επέμβαση στα εσωτερικά άλλων κρατών. Στο ίδιο πλαίσιο, αναφορικά με τις αντιδράσεις ελλήνων ιθαγενών που ενέδωσαν στο δέλεαρ της εξυπηρέτησης των ξένων συμφερόντων που ήθελαν μια ολόκληρη ελεύθερη κοινωνία (την κυπριακή) να υποδουλώνεται, είναι χρήσιμο να επισημανθεί ότι ο δείκτης της αξιοπιστίας και του πολιτικού πολιτισμού μιας πολιτικής κοινωνίας είναι ευθέως ανάλογος με την ευαισθησία που υπάρχει στον χώρο των πολιτικών και πνευματικών ελίτ. Όσοι "ιθαγενείς" έσφαλλαν (συνειδητά ή ασυνείδητα είναι αδιάφορο) με το να δράσουν εις βάρος ζωτικών συμφερόντων της κοινωνίας στην οποία τους έλαχε να ανήκουν (μάλιστα ενεργώντας εις βάρος του υπέρτατου συμφέροντος της συλλογικής ελευθερίας της κοινωνίας τους) η ειλικρινής μεταμέλειά τους και η δημόσια παραδοχή σφάλματος θα πρέπει να εκτιμάται ως θαρραλέα στάση. Είναι όμως αισθητικά αηδιαστικό και ασυγχώρητο κάποιοι να μετατρέπονται σε υπηρέτες διεθνοφασιστικών συμφερόντων και στην συνέχεια με προπέτεια να ζητούν και τα ρέστα....

Η συζήτηση αυτού του ζητήματος όσο και πολλών άλλων, είναι πλέον δυσχερής. Απλώνεται πλέον ένα μεγάλο πέπλο άγνοιας πάνω από την ελληνική κοινωνία. Ιδεολογήματα και θεωρήματα επικρατούν στον δημόσιο διάλογο λόγω ενός ολοένα μεγαλύτερου ελέγχου των επικοινωνιακών και μαθησιακών θεσμών και δικτύων από φορείς ανορθόδοξων και ανορθολογικών ιδεών οι οποίες, όπως συνέβηκε στην χαρακτηριστική περίπτωση του σχεδίου Αναν, εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα και ανελεύθερες ιδέες. Αυτά τα ιδεολογήματα και θεωρήματα είναι συνήθως χαρακτηριστικό ασθενών και παρακμασμένων κοινωνιών που τα ελίτ των οποίων σκέφτονται και λειτουργούν διεθνιστικά και κοσμοπολίτικα. Δηλαδή, παραδοχές οι οποίες ως εκ της φύσεως των παραδοχών πάνω στις οποίες εδράζονται, εξ ορισμού στρέφονται κατά της κυριαρχίας της κοινωνίας τους και υπέρ είτε κάποιας νεφελώδους, α-απολιτικής και εν πολλοίς αφελούς ή ανόητης παγκοσμιότητας είτε υπέρ κάποιων διεθνιστικών σχεδίων -σχέδια τα οποία όπως επαληθεύει η ιστορική εμπειρία είναι πάντοτε!!! ηγεμονικής έμπνευσης και συμφερόντων- ελέγχου και καταστολής της συλλογικής ελευθερίας λιγότερο ισχυρών κοινωνιών. [Τέτοια κράτη είναι τα κράτη μειωμένης κυριαρχίας-ανεξαρτησίας] Σ' αυτές τις περιπτώσεις οι εξωτερικές υποθέσεις μιας κοινωνίας οδηγούνται σε μονόδρομο: Ένας οχλοκρατικού χαρακτήρα δημόσιος και πνευματικός δημόσιος δήθεν διάλογος δημιουργεί ποταμούς πολιτικής ασυναρτησίας που εισρέουν στην κοινωνία υπονομεύοντας τον ορθολογισμό των πολιτών της κοινωνίας-στόχου. Οι έξωθεν υποκινούμενες (ή οι ένδοθεν καλλιεργούμενες) ψευδείς και αναληθείς προπαγανδιστικές εκλογικεύσεις αναπόδραστα και αναπόφευκτα προκαλούν ζημιές το μέγεθος των οποίων εξαρτάται από την περίπτωση στην οποία αναφερόμαστε, την εκάστοτε ιστορική συγκυρία και τις εκάστοτε διεθνείς συνθήκες. Οι ζημιές αυτές είναι ανεπίστροφες εκ του γεγονότος ότι στις διεθνείς σχέσεις μετρούν τα τετελεσμένα. Σ' αυτή την περίπτωση κάθε εγχείρημα και κάθε εθνικός σκοπός ματαιώνεται ή εξυπηρετείται ελλειμματικά. Η ιστορία διδάσκει ότι το δικαστήριο της ιστορίας είναι τα τετελεσμένα και αυτό δεν φαίνεται να αλλάζει στον ορατό ορίζοντα. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος που ήταν άριστος γνώστης του Θουκυδίδη κάτι ήξερε από ιστορία και διακρατικές σχέσεις για να δηλώσει ότι στην διεθνή πολιτική "κάθε εγχείρημα που δεν στέφεται με επιτυχία είναι λάθος" (παρατίθεται στο Edward Carr, Η εικοσαετής κρίση, Αθήνα, Εκδόσεις Ποιότητα σελ. 105). Όταν ποταμοί ανορθολογισμού εισρέουν στο κοινωνικοπολιτικό σύστημα ενός κράτους οι αποφάσεις είναι λανθασμένες, τα αποτελέσματα ζημιογόνα και η πολιτική κυριαρχία-εθνική ανεξαρτησία συνεχώς συρρικνώνεται. Λόγω οχλοκρατίας ο ανορθολογισμός σε πρώτη φάση είναι δυσδιάκριτος αλλά σε δεύτερο και τρίτο στάδιο προκαλεί συρρίκνωση, κυριαρχικές απώλειες, μειωμένη αξιοπρέπεια και οπωσδήποτε ασθενή εθνική ανεξαρτησία. Σίγουρα κάποιοι στο μέλλον ανακαλύπτουν την αλήθεια εξετάζοντας τις ιστορικές πηγές. Καμιά σημασία δεν έχει αυτό, όμως, για την κοινωνία που έπαθε τις ζημιές και η ελληνική ιστορία του πρόσφατου παρελθόντος είναι γεμάτη με οδυνηρά παραδείγματα. ...

Ίσως είναι χρήσιμο να γίνουν δύο ακόμη επισημάνσεις:

Πρώτον, η επιμέλεια του συγκλονιστικού βιβλίου του sJohn Mearsheimer Η τραγωδία της πολιτικής των μεγάλων δυνάμεων που εκδόθηκε στα ελληνικά (Εκδόσεις Ποιότητα, επιμέλεια Κουσκουβέλης Ηλίας-Παναγιώτης Ήφαιστος, Πρόλογος Κωνσταντίνος Αρβανιτόπουλος) έκανε τον γράφοντα να προσέξει περισσότερο τα συμπεράσματα του διακεκριμένου συναδέλφου διεθνολόγου και την ακλόνητη θεμελίωση πάνω στην οποία στηρίζονται αυτά τα συμπεράσματα. Κυρίως ότι ισχύει αυτό που στις τελευταίες μου μονογραφίες ονόμασα "θουκυδίδειο αδιέξοδο", δηλαδή τα αδιέξοδα που προκαλούν τα αίτια πολέμου και κυρίως οι συμπληγάδες που στήνουν οι ηγεμονικές συγκρούσεις στην αέναη διαπάλη για μερίδιο της παγκόσμιας ισχύος, για επιρροή, για στρατηγική εποπτεία, για οικονομική επέκταση και για ασφάλεια κατά δυνητικών απειλών που κατά τους ηγέτες τους βλάπτουν τα συμφέροντά τους. Η επιβίωση στον σύγχρονο κόσμο, και κυρίως η αξιοπρεπής επιβίωση, δεν είναι εύκολη. Απαιτείται μεγάλη προσοχή και σφυρηλάτηση όλων των δεικτών ισχύος ενός φιλειρηνικού και λιγότερο ισχυρού κράτους. Κυρίως, απαιτείται διαρκής επεξεργασία εξεζητημένων διπλωματικών επιλογών που στηρίζουν τις έσχατες συλλογικές παραδοχές κάθε διαμορφωμένης και συγκροτημένης κυρίαρχης κοινωνίας. Κανένα κράτος δεν μπορεί να αποφύγει τις μεγάλες ζημιές όταν κυριαρχείται από συνειδητούς ή ασυνείδητους πεμπτοφαλαγγίτες ξένων συμφερόντων (συνειδητούς ή αφελείς είναι πολιτικά και αδιάφορο) που υπονομεύουν την κυριαρχία με το να προκαλούν ποταμούς πολιτικού ανορθολογισμού.

Δεύτερον, εν τέλει τα συμφέροντα που διακυβεύονται στην διεθνή πολιτική είναι τεράστια και τα απρόσεκτα κράτη που επιδεικνύουν αμέλεια όσον αφορά την ασφάλειά τους, αναπόδραστα τιμωρούνται. Όσοι είναι ελεύθεροι, παρατήρησε με αξιοθαύμαστη ακρίβεια ο Θουκυδίδης πριν πολλούς αιώνες, το χρωστούν στην δύναμή τους. Ως ακαδημαϊκός αποφεύγω επιμελώς κάθε συνομωσιολογική ή αξιολογικά φορτισμένη ερμηνεία. Υπό αυτό το πρίσμα, είναι χρήσιμο να επισημανθεί το γεγονός πως -ιδιαίτερα μετά τις αποκαλύψεις που ακολούθησαν την πτώση της ΕΣΣΔ για τον ρόλο των μυστικών ενεργειών και τα όσα ήλθαν στο φως για το πως οι ΗΠΑ μεθόδευσαν να προσφέρουν την Κύπρο στην Τουρκία υπό την μορφή του σχεδίου Αναν (η υπόθεση Fried όσο και αν την αρνούνται κάποιοι είναι ένα μεγάλο περιπτωσιολογικό πλαίσιο αναφοράς)- ότι είναι ένα πράγμα οι θεωρίες περί διεθνούς συνομωσίας και άλλο η ανάπτυξη εξεζητημένων μεθόδων στήριξης της ισχύος με πνευματικά κυρίως εργαλεία. Οι μέθοδοι αυτοί πρέπει να συνεκτιμώνται επαρκώς τόσο στο επίπεδο της επιστημονικής μελέτης των διεθνών σχέσεων όσο και στο επίπεδο της πολιτικής πράξης. Τα ισχυρά κράτη εκμεταλλευόμενα την τεχνολογία και την αλληλεξάρτηση μετέτρεψαν πλέον την στρατηγική μαλακής ισχύος (βλ. http://www.ifestos.edu.gr/47.htm) σε σημαντικό μέσο άσκησης εξωτερικής πολιτικής, ιδιαίτερα κατά ασθενών και ευκολόπιστων κοινωνιών. Πολλοί πολίτες, της Ελλάδας και άλλων κρατών, όταν διαβάζουν πάμπολλες πλέον επιφυλλίδες, ιδιαίτερα σε κυριακάτικα φύλλα, καλά θα κάνουν να μελετήσουν την στρατηγική μαλακής ισχύος των ΗΠΑ. Οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ και άλλων μεγάλων δυνάμεων, βεβαίως, την δουλειά τους κάνουν, στο πλαίσιο το οποιο τόσο καλά περιέγραψε ο John Mearsheimer στο προαναφερθέν βιβλίο του. Οι ιθαγενείς μας τι κάνουν? ... Για πενταροδεκάρες, μωροφιλοδοξίες και ψευτοαξιώματα χάνουν την ψυχή τους; Ας προσέξουν όσοι, οι περισσότεροι νομίζω, δεν σκέφτηκαν τις ζημιογόνες συνέπειες για τον εαυτό τους και για την χώρα τους. Στο μυαλό μου και στην ψυχή μου, πάντως, έχω κυρίως νεοεισερχόμενα στελέχη στον στίβο της ακαδημαϊκής μελέτης διεθνών σχέσεων που σέρνονται στο βούρκο της προπαγάνδας σε "ευαγή ιδρύματα" προτάσεων πολιτικής.

Σ΄ απάντηση πολλών μηνυμάτων για το γεγονός ότι οι παρεμβάσεις στην σελίδα αυτή αραίωσαν το καλοκαίρι, αιτιολογώ: 1. Η ηλεκτρονική επίθεση είναι αλήθεια ότι έστω και προσωρινά αποσταθεροποίησε σοβαρά τα ηλεκτρονικά μου συστήματα και την ηλεκτρονική μου αλληλογραφία. Αυτό όμως διορθώνεται για μια ακόμη πιο ισχυρή και αποτελεσματική δομή. 2. Υπάρχει και συνεχίζει να υπάρχει τεράστιος φόρτος πνευματικής εργασίας: αγγλικά και ελληνικά βιβλία που προετοιμάζονται εντατικά, άρθρα και δοκίμια που ποτέ δεν τελειώνουν, ταξίδια στο εξωτερικό και τέλος αλλά όχι το τελευταίο οι σειρήνες των θαλασσών του Σαρωνικού (για το τελευταίο βλ. μερικά αποτελέσματα στην σελίδα http://www.ifestos.edu.gr/24.htm).

Τον περασμένο Ιούνιο έγινε παρέμβαση σχετικά με τον υπό εκκόλαψη Αλιευτικό νόμο που μεταξύ άλλων πρόβλεπε την απαγόρευση του πατροπαράδοτου παραγαδιού. Η παρέμβασή μου έγινε τόσο με την ιδιότητα του ερασιτέχνη αλιέα όσο και με την ακαδημαϊκή ιδιότητα που μελετά την πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Πιο κάτω παραθέτω την απάντηση της Εκτελεστικής επιτροπής και την δική μου ανταπάντηση.

Γενική Διεύθυνση Αλιείας και Ναυτιλιακών Υποθέσεων

Σας ευχαριστώ για την επιστολή σας –που φέρει ημ. 7.7.2006 και έφθασε σ’ εμένα ταχυδρομικά στις 29.8.2006– και την ενημέρωσή σας. Σημειώνω με ευχαρίστηση την πληροφορία ότι τα παραγάδια βυθού θα επιτρέπονται. Όπως όλοι οι ερασιτέχνες ψαράδες της Ευρώπης, επίσης, είμαι σίγουρος ότι οι έλληνες ερασιτέχνες ψαράδες συμφωνούν για απαγόρευση χρήσης παραγαδιών επιφανείας τόσο από τους ερασιτέχνες όσο και από τους επαγγελματίες (πλην των εξαιρέσεων που αναφέρατε). Ίσως είναι χρήσιμο και σκόπιμο να προσθέσω τα εξής:

Χαίρομαι που κατανοήσατε ορθά το περιεχόμενο της επιστολής μου και κυρίως ότι, αναμφίβολα εκφράζοντας την άποψη της συντριπτικής πλειονότητας των ελλήνων ερασιτεχνών ψαράδων, κύρια μέριμνα όλων μας είναι η προστασία των έμβιων θαλάσσιων πόρων και του φυσικού περιβάλλοντος γενικότερα. Εάν έχετε την ευκαιρία να ενημερωθείτε για το περιεχόμενο της ύλης των ευρείας κυκλοφορίας περιοδικών των ελλήνων ερασιτεχνών ψαράδων –όπως το Fish, Θάλασσα, Βυθός, Ψαρεύω, Ψάρεμα, Υποβρύχιος Κόσμος– θα διαπιστώσετε ότι πρόκειται για έντυπα οι συντάκτες των οποίων με σοβαρότητα και υπευθυνότητα καλλιεργούν την οικολογική ευαισθησία όσο κανείς άλλος.

Συναφώς, παρά τις φιλότιμες προσπάθειες της Διεύθυνσής σας που αναφέρετε στην επιστολή σας για διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς, θα είχατε επίσης διαπιστώσει ότι σε πολλά από αυτά τα έντυπα όσο και στις ανακοινώσεις πολλών επίσημων φορέων ερασιτεχνικής αλιείας, εκφράστηκαν σφοδρά παράπονα για το έλλειμμα επαρκούς συμμετοχής στην διαδικασία λήψης της συγκεκριμένης απόφασης. Αναφορικά με το τελευταίο σημείο, θα σας παρακαλούσα να κατανοήσετε ότι η επιστολή μου γράφτηκε τόσο με την ιδιότητα του ερασιτέχνη αλιέα όσο και με την ιδιότητα του ακαδημαϊκού που μελετά συγκεκριμένες περιπτώσεις που σχετίζονται με την πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, λοιπόν, νομίζω ότι όσοι μίλησαν ή έγραψαν για αυθαιρεσία και αυταρχικότητα δεν ενοχοποιούν προθέσεις και δεν προσωποποιούν μια πολυδαίδαλη διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Αυτό που εννοούμε είναι ότι, η λήψη αποφάσεων –ανεξαρτήτως των φιλότιμων προσπαθειών των εμπλεκομένων υπηρεσιών και της ύπαρξης μιας πραγματικά θαυμαστής και σύνθετης διαδικασίας διακρατικής και διεθνικής διαπραγμάτευσης–, δυστυχώς συχνά θίγει θεμιτά και νομιμοποιημένα τοπικά συμφέροντα και ευαισθησίες. Πιο συγκεκριμένα, θα πρόσθετα, συντομογραφικά, ότι οι έλεγχοι και εξισορροπήσεις (checks and balances) που αναπτύσσονται στο εθνικό-κρατικό επίπεδο και που σφυρηλατούν, σταθεροποιούν και νομιμοποιούν αποφάσεις για τον κοινό τρόπο ζωής των μελών κάθε δημοκρατικής κοινωνίας, είναι πλέον εξαιρετικά δύσκολο να εκπληρωθούν επαρκώς στο πολυδαίδαλο διακρατικό και διεθνικό επίπεδο που καλύπτει η διαδικασία ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ανεξαρτήτως λοιπόν της ύπαρξης των μηχανισμών διαβούλευσης που περιγράφετε και των καλών σας προθέσεων που ποτέ δεν αμφισβητήθηκαν, οι ερασιτέχνες ψαράδες της Ελλάδας που αριθμούν εκατοντάδες χιλιάδες, παραπονέθηκαν ότι η άποψή τους –ενδεχομένως η πλέον περιβαλλοντολογικά ευαίσθητη στην Ελλάδα– δεν έτυχε επαρκούς προσοχής. Εκφράζοντας τις ανησυχίες μας διατυπώνουμε ταυτόχρονα και την ελπίδα ότι μελλοντικά θα λαμβάνετε περισσότερο υπόψη η άποψή τους. Θα μου επιτρέψετε στο σημείο αυτό να τονίσω ότι πολλοί θεωρούμαι ότι υπεύθυνοι γι’ αυτό το έλλειμμα είναι λιγότερο οι υπερεθνικοί θεσμοί και περισσότερο οι εθνικοί αντιπρόσωποι στους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Όπως έχουν τα πράγματα, η έμμεση δημοκρατία στην Ευρώπη προκύπτει λιγότερο λόγω παραλείψεων των υπερεθνικών θεσμών και περισσότερο λόγω αμέλειας των εθνικών κυβερνήσεων να προσέρχονται στις κοινοτικές διαπραγματεύσεις με μια επαρκώς διαμορφωμένη θέση που θα ενσαρκώνει μια κοινή θέση που έτυχε επαρκών ελέγχων και εξισορροπήσεων στο εθνικό επίπεδο.

Συναφώς, είναι νομίζω πλέον ευρέως αποδεκτό ότι ενόσω η διαδικασία ολοκλήρωσης βαθαίνει και διευρύνεται αναπόδραστα αυξάνεται το δημοκρατικό έλλειμμα, θίγονται θεμιτά επί μέρους συμφέροντα και υπονομεύεται ο ορθολογισμός των διαδικασιών λήψεως αποφάσεων διανεμητικού χαρακτήρα. Αυτό, επαναλαμβάνεται και τονίζεται, είναι πασίδηλο πλέον γεγονός για το οποίο οι μεμονωμένοι πολίτες και ομάδες έχουν δικαίωμα και υποχρέωση να κρίνουν και αν χρειάζεται να επικρίνουν. Το γεγονός ότι κάποιο σχέδιο νόμου δημοσιοποιείται στα αρμόδια όργανα της Κοινότητας με κανένα τρόπο δεν σημαίνει ότι σίγουρα τίθεται υπόψη όλων των ενδιαφερομένων σε όλες τις γωνιές της Ευρώπης. Ούτε κάποια απόμακρη διεθνής ή ευρωπαϊκή συνομοσπονδία αλιείας εκφράζει επαρκώς τις απόψεις των τοπικών κοινωνιών και του τρόπου ζωής της. Αν και αυτό αφορά ένα το ευρύτερο ζήτημα που απασχολεί ιδεολογίες, ιδεολογήματα, θεωρίες και θεωρήματα περί παγκόσμιας διεθνιστικής ή κοσμοπολίτικής ολοκλήρωσης, θα πρόσθετα ότι, εάν ήταν εύκολο και εφικτό θα είχαμε από καιρό καταλήξει στην Πολιτική Ένωση της Ευρώπης και ενδεχομένως σ’ ένα Παγκόσμιο Κράτος.

Θα τελειώσω εκφράζοντας την άποψη ότι σ’ αυτό ακριβώς συνίσταται και το στοίχημα δημοκρατίας, ορθολογισμού και αποτελεσματικότητας της διαδικασίας ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: Να κατορθώσει να ολοκληρώσει τις απόψεις όλων για το κοινό συμφέρον χωρίς να θίγονται θεμιτά τοπικά συμφέροντα που στο εθνικό επίπεδο θεωρούνται σχεδόν αυτονόητα από εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες. Σε κάθε περίπτωση, είμαι ο τελευταίος που θα διατύπωνα την θέση πως η εκπλήρωση αυτών των στόχων είναι εύκολη (και γι’ αυτό είμαι ο τελευταίος που θα ενοχοποιούσε προθέσεις ή που θα προσωποποιούσε τα προβλήματα λειτουργίας των κοινοτικών θεσμών). Σε τελευταία ανάλυση, τις τελευταίες δεκαετίες η Κοινότητα διαρκώς αντιμετωπίζει προβλήματα εκ του γεγονότος πως η διεύρυνση-εμβάθυνση των υπερεθνικών θεσμών δεν συνοδεύτηκε με την ανάδειξη ενός ευδιάκριτου πανευρωπαϊκού κοινωνικού περιβάλλοντος που θα προκαλούσε την ανάδυση ενός νομιμοποιημένου πανευρωπαϊκού δημόσιου χώρου (που θα σήμαινε όχι μόνο κανονιστικές ρυθμίσεις αλλά και νομιμοποιητικά κοινωνικοπολιτικά κριτήρια και παράγοντες). Αυτός ο πανευρωπαϊκός δημόσιος αυτός χώρος –αν και αναμφίβολα υπάρχει στο επίπεδο των υπερεθνικών ρυθμίσεων στους καταναλωτικών κυρίως τομείς με την μορφή συμπεφωνημένων κανονιστικών ρυθμίσεων–, πόρρω απέχει από το να ενσαρκώνει μια πανευρωπαϊκή κοινή αντίληψη για ένα νομιμοποιημένο πανευρωπαϊκό τρόπο ζωής. Ο λόγος για τον οποίο αντιδράσαμε είναι, ακριβώς, επειδή η επίμαχη υπόθεση ήταν χαρακτηριστική των προβλημάτων που δημιουργούνται στις εθνικές-κρατικές κοινωνίες εκ του γεγονότος ότι η διεύρυνση και εμβάθυνση των κανονιστικών ρυθμίσεων δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τον εθνικό-τρόπο ζωής. Τα αίτια είναι πολλά και δεν θα επεκταθώ εδώ. Η αναζήτηση των αιτίων αποτελεί αντικείμενο συστηματικής μελέτης τόσο δικής μου όσο και χιλιάδων συναδέλφων μου σε όλη την Ευρώπη και θα επανέλθω με άλλο εκτενέστερο κείμενό μου.

Το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος του Ισραήλ, ο πόλεμος στο Λίβανο

Ο Παναγιώτης Ήφαιστος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, αναλύει και ερμηνεύει τα γεγονότα

Η επιβίωση, η εθνική αξιοπρέπεια και η ευημερία είναι συνάρτηση της συνολικής ισχύος μιας κοινωνίας.
Όσοι δεν προσέχουν παθαίνουν αυτά που τους αξίζουν. Αυτή είναι μια αμείλικτη ιστορική αλήθεια, που θα μετρήσει και για εμάς, αν επανέλθουμε στο σχέδιο Ανάν ή κάτι παραπλήσιό του.

Ο Ιρανός Πρόεδρος Αχμαντινεζάντ. Ο Σύρος Πρόεδρος Άσαντ.

Ο νέος πόλεμος του Ισραήλ στο Λίβανο κατά της οργάνωσης Χεζμπολάχ είναι το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος, που διαπράττει η χώρα αυτή από της ιδρύσεώς της, υποστηρίζει ο Παναγιώτης Ήφαιστος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Στρατηγικών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Έδρα Jean Monnet για την Ευρωπαϊκή Πολιτική Ολοκλήρωση.

Με αφορμή το νέο πόλεμο του Ισραήλ, ο Κύπριος καθηγητής αναλύει και εξηγεί για ποιους λόγους το Ισραήλ υπερεξαπλώνεται επικίνδυνα, ποιος είναι ο ρόλος της Συρίας και του Ιράν, οι ηγεμονικές τάσεις της Τεχεράνης και τι σημαίνει η νέα μεσανατολική κρίση για την Κύπρο και το Κυπριακό. Οι Ισραηλινοί, επισημαίνει ο Π. Ήφαιστος, επέλεξαν τη δημιουργία ενός κράτους-φρουρίου και δι' αυτού δημιούργησαν τις συνθήκες μιας αέναης σύγκρουσης με τους Άραβες γείτονές τους. Οι επιλογές τους είναι λανθασμένες και απομακρύνουν τις προοπτικές λύσης. Ο Π. Ήφαιστος εξηγεί:
Ερ.: Γιατί το Ισραήλ εξαπέλυσε διμέτωπο πόλεμο κατά της Χαμάς και της Χεζμπολάχ; Ποιοι είναι οι βαθύτεροι, πραγματικοί λόγοι;
Απ.: Ο πρώτος και βαθύτερος λόγος είναι η τραγικότητα αυτής της διένεξης. Δύο κοινωνίες διεκδικούν την ίδια πατρίδα, αιτιολογώντας την αξίωσή τους σε ιστορικά γεγονότα που δεν μπορούν να αμφισβητηθούν. Από τη μια πλευρά, οι Ισραηλινοί, στις διώξεις του παρελθόντος και από την άλλη πλευρά, οι Παλαιστίνιοι, στο γεγονός ότι στο όνομα εγκλημάτων που δεν διέπραξαν οι ίδιοι κάποιοι τους άρπαξαν τις πατρογονικές εστίες.
Σ' όλες τις περιπτώσεις στις διεθνείς σχέσεις, αλλά ιδιαίτερα σ' αυτές που είναι τραγικού χαρακτήρα, ο ισχυρός επιβάλλει ό,τι του επιτρέπει η δύναμή του και ο αδύναμος υποχωρεί και προσαρμόζεται.
Δεύτερον, κάτι το οποίο δεν είναι του παρόντος να αναλύσουμε εκτενώς, η συμφωνία του Όσλο, που κάποιοι στην Ελλάδα την είχαν χαιρετίσει ως κοσμογονία, ήταν μια κάκιστη συμφωνία, που αναμενόμενα έφερε την αιματοχυσία των τελευταίων ετών. Εμείς μάλιστα το είχαμε προβλέψει με μαθηματική ακρίβεια (βλ. επιφυλλίδα μας στην «Ελευθεροτυπία», 29.11.1993) προειδοποιώντας ταυτόχρονα ότι δεν αποτελεί, όπως οι γνωστοί κύκλοι του αθηναϊκού κατευνασμού ισχυρίστηκαν τότε, παράδειγμα προς μίμηση για την Κύπρο.
Τρίτον, για όποιον έχει διαβάσει το πρόσφατο εξαιρετικό και κριτικό βιβλίο της Εβραίας διανοουμένης Jacqueline Rose, «Το ζήτημα του Σιωνισμού», (Εκδόσεις Ποιότητα, Αθήνα 2006), αντιλαμβάνεται ότι οι Ισραηλινοί σιωνιστές, μετά από πολλές συζητήσεις, που άρχισαν πολύ πριν από τη δεκαετία του 1940, κατέληξαν στη δημιουργία ενός κράτους-φρουρίου. Το ζήτημα εδώ δεν είναι να κατηγορηθούν για την εθνική τους στρατηγική αλλά να επισημανθεί ότι, επειδή επέλεξαν αυτόν τον τρόπο για επιβίωσή τους, δημιούργησαν τις συνθήκες μιας υπαρξιακής, αν όχι αέναης διένεξης με ολόκληρο τον Αραβικό κόσμο και με άλλους λαούς της περιοχής. Η αντίθετη άποψη εντός του σιωνιστικού κινήματος, σημειώνεται, είναι ότι έπρεπε εξαρχής να είχε επιδιωχθεί μια βιώσιμη φόρμουλα μη συγκρουσιακής συμβίωσης με τους Άραβες. Το κατά πόσο, με δεδομένο τους ηγεμονικούς ανταγωνισμούς για πλιάτσικο των πλουτοπαραγωγικών πόρων, ήταν εφικτό, είναι ένα ερώτημα που δεν επιδέχεται απλουστευτικές απαντήσεις.

Ερ.: Πού αποδίδετε την εκκωφαντική απάθεια και απραξία των αραβικών κρατών έναντι του σφαγιασμού του Λιβάνου;
Απ.: Πρέπει να διακρίνουμε μεταξύ καθεστώτων και κοινωνιών. Αυτό που κατάφεραν οι Αμερικανοί και οι εβραίοι με τις συμφωνίες του Κάμπ Ντέιβιντ ήταν να διασπάσουν το αραβικό κεφάλαιο (κράτη του Κόλπου) από τον αραβικό πληθυσμό (βασικά Αίγυπτος). Έκτοτε, οι Άραβες δεν είχαν τη δυνατότητα να είναι οι κύριοι παίχτες ενός στρατηγικού παιχνιδιού, που τους αφορά ζωτικά. Έτσι πρέπει να ερμηνεύσουμε τη στάση των υπόλοιπων αραβικών κρατών, δηλαδή, ως δομική αδυναμία που τους εξευτελίζει και μειώνει.
Οι λανθασμένες κατευναστικές αποφάσεις δημιουργούν δομική αδυναμία, αναπόδραστα οδηγούν σε πόλεμο που, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, μπορεί να θέσει σε κίνδυνο ακόμη και την εθνική επιβίωση των απρόσεκτων κρατών. Αυτό είναι κάτι που έπρεπε επίσης να είχαμε σκεφτεί, ότι κάποιοι ανεγκέφαλοι δέχθηκαν να καταργήσουν την κυπριακή κυριαρχία, να μας καταστείλουν πολιτικά και να μας θέσουν υπό την αίρεση των «εγγυητικών» εξουσιών της Τουρκίας. Γιατί οι άλλοι να λυπηθούν μια κοινωνία, όταν τα μέλη της δέχονται να σκλαβωθούν; Ευτυχώς, βεβαίως, στις 24 Απριλίου 2004 τα ένστικτα της κυπριακής κοινωνίας λειτούργησαν όπως έπρεπε. Μεγάλο μέρος της πολιτικής μας ηγεσίας, όμως, φαίνεται να μην κατανοεί τι έγινε και από τι γλιτώσαμε. Έτσι δέχονται να ξανασυζητούν για «εγγυήσεις» και «πολιτικές ισότητες», που αναιρούν την εξωτερική μας κυριαρχία και καταργούν τη δημοκρατία, εξαιρώντας ταυτόχρονα τους Κυπρίους από την κοινοτική έννομη τάξη.

Ερ.: Πώς ερμηνεύετε την αποτυχία της Ε.Ε. να παίξει καθοριστικό ρόλο στη Μεσανατολική κρίση;
Απ.: Απολύτως αναμενόμενη. Θα έλεγα ακόμη ότι είναι συνέχεια τάσεων της δεκαετίας του 1970 και 1980, που επιβεβαιώνονται ολοένα και περισσότερο. Πρέπει να κατανοήσουμε -και σ' αυτήν τη θέση στηριζόταν η δική μου υποστήριξη στο παρελθόν της ένταξης της Κύπρου στην ΕΕ ως μέσο προώθησης λύσης του κυπριακού- ότι η ΕΕ, αν και εδραία νομική κατασκευή, δεν είναι συλλογικός πολιτικός δρων. Εκτός του ότι είναι πολιτικά κατακερματισμένος, λειτουργεί στο πλαίσιο στρατηγικής εξάρτησης από τις ΗΠΑ.
Παρενθετικά, μιας και αναφέρθηκα στην Κύπρο, η ισχύς των νομικών ρυθμίσεων στην ΕΕ επέτρεπε να επιμένουμε ανένδοτα στην εφαρμογή τους ως βάση λύσης. Αυτό ήταν το μεγάλο μας διπλωματικό όπλο. Δυστυχώς, μυωπικά και πολιτικά εγκληματικά, οι δύο κυβερνήσεις στην Κύπρο και την Ελλάδα, στις αρχές τις δεκαετίας, μας βύθισαν στα αδιέξοδα του σχεδίου Ανάν, που μείωσαν τις πιθανότητες για βιώσιμη λύση και επανένωση της Κύπρου. Ελπίζω όχι για πάντα. Η μόνη δυνατότητα επανένωσης είναι η εμμονή στις αρχές. Σε κάθε περίπτωση, με δεδομένο το πολιτικό βάρος που δημιούργησε το σχέδιο Ανάν, αν δεν το επιτύχουμε, οι ελπίδες επανένωσης και ταυτόχρονα βιώσιμης λύσης εκμηδενίζονται. Το επόμενο είναι να σκεφτούμε άλλες λύσεις.

«Ευρύτερη Μέση Ανατολή» και «δημιουργικό χάος»

Ερ.: Πόσο βάσιμη είναι η άποψη ότι ΗΠΑ-Βρετανία, διά του Ισραήλ, επιδιώκουν να ξανασχεδιάσουν το χάρτη της Μέσης Ανατολής, διά του «δημιουργικού χάους»; Να εννοήσουμε ότι άρχισε η βίαιη υλοποίηση του αμερικανικού σχεδίου για τη δημιουργία της Ευρύτερης Μέσης Ανατολής; Πόσο εφικτός είναι αυτός ο στόχος, λαμβάνοντας υπόψη τις ενεργειακές, οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και θρησκευτικές ιδιαιτερότητες της περιοχής και των λαών της;
Απ.: Τα ερωτήματά σας εισέρχονται στον πυρήνα των αιτιών πολέμου που είναι, κατά κύριο λόγο, οι ηγεμονικοί ανταγωνισμοί. Όχι μόνο στη Μέση Ανατολή αλλά και αλλού δεν πρόκειται να υπάρξει σταθερή ειρήνη, αν δεν τερματιστούν οι ηγεμονικοί ανταγωνισμοί. Επειδή εξ αντικειμένου είμαστε απαισιόδοξοι ότι αυτό θα συμβεί, τουλάχιστον όσον αφορά το ορατό μέλλον, η επιβίωση, η εθνική αξιοπρέπεια και η ευημερία είναι συνάρτηση της συνολικής ισχύος μιας κοινωνίας. Αυτό δεν σημαίνει, βεβαίως, ότι ένα κράτος -και αυτό ακριβώς κάνουν όλες σχεδόν οι ισραηλινές κυβερνήσεις μετά την ίδρυση του εβραϊκού κράτους-, θα πρέπει να εμπλέκεται σ' αυτούς τους ανταγωνισμούς με τον τρόπο που το κάνει το Ισραήλ. Μακροχρόνια είναι προς το συμφέρον των εβραίων αφενός να μειωθούν οι ηγεμονικές παρεμβάσεις και αφετέρου να βρεθεί σημείο βιώσιμης ισορροπίας ειρηνικών σχέσεων με τα εκατοντάδες εκατομμύρια Αράβων, που τους περιβάλλουν.
Εκτιμώ πως η τελευταία εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο είναι το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος από την ίδρυση του κράτους αυτού.
Πρώτον, σχεδόν αποκλείει κάθε βιώσιμη λύση στο ορατό μέλλον.
Δεύτερον, επιδιώκει λεπτές συνοριακές στρατιωτικές ισορροπίες, που αποκλείεται να αποδειχθούν ασφαλείς.
Τρίτον, ανοίγει τον ασκό του Αιόλου, που εξαπολύει θύελλες που δεν μπορούν να ελεγχθούν.
Τέταρτον, υπερεξαπλώνεται στρατηγικά σε βαθμό που, ίσως, αποδειχθεί μοιραίος ακόμη και για την επιβίωσή του.
Πέμπτον, και κυριότερο, ενώ μέχρι σήμερα το Ισραήλ διατηρούσε τα προσχήματα όσον αφορά την ανεξαρτησία των στρατηγικών του επιλογών, είναι φανερό ότι πλέον εμπλέκεται στο γόρδιο δεσμό των ύστερων ανόητων στρατηγικών σχεδίων των δυτικών δυνάμεων, που απλουστευτικά και μυωπικά παραβλέπουν τις ιστορικές διαμορφώσεις, επιχειρώντας δημιουργία προτεκτοράτων -έτσι πρέπει να κατανοήσουμε και το φασιστικό-εγκληματικό σχέδιο Ανάν- που θα ελέγχουν, όπως βλακωδώς πιστεύουν, για πάντα. Στο σημείο αυτό, ακριβώς, καλά θα κάνουμε να θυμηθούμε τα λόγια Αμερικανού στρατηγού, που προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ στο Ιράκ βρίσκονται στο χείλος της αβύσσου. Αντί, λοιπόν, να απαγκιστρωθούν αξιοπρεπώς, υπερεξαπλώνονται ολοένα και περισσότερο, οδηγώντας τους εαυτούς τους σε αδιέξοδο, στο οποίο θα βρεθεί και το ίδιο το Ισραήλ.
Πρέπει, νομίζω, μιας και αυτό αφορά ζωτικά την Κύπρο, να τονίσουμε ότι αυτά τα ηγεμονικά σχέδια, που μυωπικά παραβλέπουν τις ζωντανές και διαμορφωμένες κοινωνίες στην περιοχή μας, αφενός είναι ατελέσφορα και αφετέρου είναι λάθος να θεωρούνται αήττητα. Όπως και σε ανάλογες περιπτώσεις στο παρελθόν, το ζήτημα είναι πόσο ευκολόπιστοι θα βρεθούν που θα προκαλέσουν ζημιές στις κοινωνίες τους και πόσα δεινά θα φέρει το νέο πλιάτσικο πλουτοπαραγωγικών πόρων. Όσοι δεν προσέχουν παθαίνουν αυτά που τους αξίζουν. Αυτή είναι μια αμείλικτη ιστορική αλήθεια, που θα μετρήσει και για εμάς, αν επανέλθουμε στο σχέδιο Ανάν ή κάτι παραπλήσιό του, το οποίο θα μας αφήνει έρμαιο της τουρκικής πολιτικής βούλησης.

Ερ.: Γιατί το Ισραήλ ισοπεδώνει το Λίβανο, αφού στόχος του, λέγει, είναι οι «τρομοκράτες» της Χαμάς και της Χεζμπολάχ; Ακόμα και αν το Ισραήλ νικήσει και απωθήσει τους αντάρτες μακράν των συνόρων του, πώς θα επιτύχει την ειρήνη με τους εχθρούς του;
Απ: Η σημερινή στρατηγική του Ισραήλ είναι απολύτως αδιέξοδη. Απλώς τα σύνορα της σύγκρουσης θα μετατεθούν πιο πάνω, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι εκατοντάδες χιλιάδες Άραβες ζουν στο εσωτερικό του ίδιου του ισραηλινού κράτους. Επιτρέψτε μου να εκφράσω την τολμηρή εκτίμηση, ότι πρόκειται για απίστευτα λανθασμένες επιλογές, που θα διευρύνουν και βαθύνουν τα προβλήματα, και που ενδεχομένως υποκινούνται από ρηχές εσωτερικές σκοπιμότητες. Οι σπασμωδικές στρατιωτικές ενέργειες κάποια στιγμή θα κατασταλάξουν. Όμως, η επίλυση της αραβοϊσραηλινής διένεξης θα απομακρυνθεί ως ενδεχόμενο. Μέχρι σήμερα οι μικροί και μεγάλοι πόλεμοι του Ισραήλ ήταν πολύ πιο στοχευμένοι. Σήμερα φαίνεται ότι κινούνται προς το άγνωστο.
Ερ.: Η Χεζμπολάχ, πέραν των στρατιωτικών ικανοτήτων που επέδειξε στο πεδίο της μάχης, φαίνεται να ενισχύεται ακόμα περισσότερο στο πολιτικό πεδίο. Ο σεΐχης Νασράλα θα είναι ο επόμενος συνομιλητής του Ισραήλ;
Απ.: Συμφωνώ απόλυτα. Ανεξαρτήτως εφήμερων κερδών των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράκ και στο Λίβανο, μια μακρόχρονη συνέπεια είναι ότι δυναμώνουν τάσεις εντός του Αραβικού κόσμου, που σε διαφορετική περίπτωση δεν θα αναδεικνύονταν. Περιπλέκονται, επίσης, οι σχέσεις μεταξύ των Αραβικών κρατών και μεταξύ Αράβων και Περσίας, καθώς και όλων μαζί με τους Δυτικούς. Άλλες μεγάλες δυνάμεις μόλις τώρα και με αφορμή αυτά τα γεγονότα αρχίζουν να ξαναμπαίνουν στο στρατηγικό παιχνίδι της Μέσης Ανατολής. Όσον αφορά το Λίβανο, ας μην ξεχνάμε την ευκολία με την οποία οι Αμερικανοί πίστεψαν ότι, εκδιώκοντας τη Συρία, θα ήλεγχαν την κατάσταση για πάντοτε. Οι πληγωμένοι γίγαντες είναι συνήθως πολύ επικίνδυνοι και όταν καταρρέουν προκαλούν μύριες ανθρώπινες καταστροφές.

Ερ.: Ποιο ρόλο έπαιξαν στην προλείανση του πολέμου η Συρία και το Ιράν; Ενδέχεται να έχουμε γενικευμένο πόλεμο στην περιοχή;
Απ.: Τα τελευταία δέκα χρόνια η Συρία έχει πολύ αποδυναμωθεί στρατιωτικά για να μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο. Το Ιράν, όμως, σίγουρα ενισχύεται σημαντικά. Θα τολμούσα να πω ότι, ανέλπιστα γι' αυτό, αυτές οι εξελίξεις και τα αδιέξοδα στα οποία εισέρχονται το Ισραήλ και οι Δυτικοί το αναβαθμίζουν στρατηγικά. Ο κίνδυνος επέκτασης των συρράξεων, βεβαίως, δεν πρέπει ποτέ να αποκλείεται. Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει την δυναμική που αναπτύσσεται στο εσωτερικό των αραβικών κοινωνιών και το γεγονός ότι πέραν ορισμένου σημείου δυνατό να υπάρξουν ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Αυτό που είναι πολύ ανησυχητικό είναι η προαναφερθείσα στρατηγική υπερεξάπλωση που παγιδεύει ισχυρά κράτη σε πορεία, που είναι ταυτόχρονα χωρίς επιστροφή και αδιέξοδη.
Ερ.: Οι ΗΠΑ (και το Ισραήλ) είναι δυνατό να επιτρέψουν στην Τεχεράνη να αποκτήσει πυρηνικά και εξ αυτού να αναδειχθεί σε περιφερειακό ηγεμόνα;
Απ.: Υπό τις συνθήκες όλοι σχοινοβατούν σε τεντωμένο σχοινί και η Τεχεράνη, που σίγουρα θέλει να γίνει πυρηνική δύναμη, επιχειρεί να ενισχύσει τη θέση της. Όσο πιο ισχυρή θέση θα κατέχει τόσο περισσότερο θα μειώνονται οι δυνατότητες των αντιπάλων της να της επιτεθούν, εάν και όταν φτάσει στο σημείο να αποκτήσει και αναπτύξει επιχειρησιακά τα θρυλούμενα πυρηνικά όπλα. Στο ερώτημα κατά πόσο το Ιράν μετατρέπεται σε περιφερειακό ηγεμόνα, η απάντηση είναι ότι αυτό δεν θα είναι εύκολο και μάλλον η ιρανική ηγεσία θα είναι προσεκτική. Οι κινήσεις τους τα τελευταία χρόνια έδειξαν ότι οι Πέρσες ξέρουν να σχοινοβατούν διπλωματικά, αν και δεν πρέπει να υποτιμούμε το γεγονός ότι έβαλαν τον πήχη πολύ υψηλά και ότι παίζουν με τη φωτιά. Σε κάθε περίπτωση, έστω και αν δεν μετατραπούν σε ηγεμονική χώρα, οι εξελίξεις ενδυναμώνουν τη θέση και το ρόλο του Ιράν. Η εξέλιξη αυτού του ρόλου είναι τόσο αβέβαιη όσο και όλες οι υπόλοιπες μεσανατολικές υποθέσεις.
Η Κύπρος έπρεπε να είχε από καιρό καταλάβει ότι ζει σε μια πολύ επικίνδυνη και ρευστή περιοχή. Αυτό έπρεπε από καιρό να μας είχε κάνει πολύ πιο προσεκτικούς και πολύ λιγότερο ευκολόπιστους.

Ερ.: Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή είναι δυνατόν να επηρεάσουν και το Κυπριακό και πώς; Τι μπορεί να πράξει, προληπτικά και άλλως πως, η Λευκωσία;
Απ.: Ασφαλώς και το επηρεάζουν, επειδή δημιουργούν αστάθεια, περαιτέρω πολιτική αδυναμία της Ευρώπης, αναβάθμιση των επιλογών της Άγκυρας και έλλειμμα προβλεπτικότητας στο στρατηγικό calculus των κρατών που εμπλέκονται. Ελπίζω αυτήν τη φορά, όμως, να μην επιτρέψουμε σε κανένα να μας «σερβίρει στο πιάτο στην Τουρκία», ως έδεσμα στρατηγικών συναλλαγών (αναφέρομαι, ασφαλώς, στη γνωστή δήλωση Ντάνιελ Φριντ, που κατά τύχη δημοσιοποιήθηκε). Αυτήν τη φορά, αν επαναλάβουμε τα ίδια λάθη, θα είναι το οριστικό πολιτικό μας τέλος.

Υπάρχει ένα "κοινωφελές ίδρυμα" που είναι επίσης "μη κομματικό" (δηλαδή όλως περιέργως τα έχει καλά με όλες τις εκάστοτε κυβερνήσεις οι οποίες όλως περιέργως το χρηματοδοτούν ως και να ήταν δημόσιος θεσμός), "μη κερδοσκοπικό" (δηλαδή, όσοι αναμιγνύονται με τις υποθέσεις τους έχουν μόνο παράπλευρα οφέλη, τουτέστιν, αμοιβές από παρασιτικά ερευνητικά προγράμματα και τα σχετικά ταξιδάκια, χαρακτηριστικά παραδείγματα των οποίων είναι οι «μελέτες» για την νέα ταυτότητα των κυπρίων αν γινόταν αποδεκτό το φασιστικό σχέδιο Αναν και οι ιδέες για το πως θα διασωθούν ... τα μοναστήρια στο Κόσσοβο του οποίου η απόσχιση προδικάστηκε … μελετητικά) και "μη κρατικό" (αν και εξαρτώμενο από το κράτος όπως και από υπερκρατικούς αγαθοεργούς κερδοσκόπους στιλ Σόρος). Ακούστε λοιπόν τι γράφει ο εξ Αμερικής ορμώμενος ηγήτορας αυτού του "κοινωφελούς" ιδρύματος: "Παραπιμπτόντως, σημαντικά στελέχη και μέλη του ΔΣ του ιδρύματος αρθρογράφησαν "υπέρ" και "κατά" της αποδοχής του Σχεδίου Αναν".

Επισημαίνονται τα εξής: Πρώτον, ποια και πόσα είναι αυτά τα "υψηλόβαθμα" στελέχη που αρθρογράφησαν "κατά" του σχεδίου Αναν; Ας κατονομασθούν λοιπόν αυτά τα στελέχη για να μάθουμε ποιοι δεν υποστήριξαν τον φασισμό που απέπνεε το ρυποσχέδιο των Χάναϊ-Ντε Σότο. [Ειλικρινά εύχομαι να υπάρχουν πολλά «υψηλόβαθμα στελέχη». Σε κάθε περίπτωση, ελπίζω να μην εννοεί τον ένα (και σοφό) συνάδελφο που σοφά κατάλαβε το κόστος του λάθους και ο οποίος έγραψε επιφυλλίδα στην Καθημερινή προσπαθώντας να βγάλει την ουρά του απέξω. Τι έγραψε ο «σοφός»: ότι σε «συνέδριο» που συμμετείχε αμερικανός αξιωματούχος «τα ζητούσε όλα». Ζητούσε δηλαδή παντοτινή σκλαβιά των κυπρίων και όχι καθεστώς που θα ήταν φασιστικό μόνο μερικές δεκαετίες όπως ζητούσαν οι έλληνες «μετριοπαθείς»]. Δεύτερον, πόσα και ποιος επιδότησε τις θέσεις υπέρ του σχεδίου Αναν; Τρίτον, μετά το 2000 μ.Χ., πόσα "συνέδρια", "συζητήσεις", "brain storming", κρυφές συνάξεις σε εξωτικά νησιά κτλ, έγιναν, ποιοι τα χρηματοδότησαν, με πόσα δολάρια ή ευρώ και ποιοι ακριβώς συμμετείχαν; (και σε ποιοι αν και απολύτως ειδικοί δεν προσκλήθηκαν). Τέταρτον, με την συνωμοτική έκθεση της International Crisis Group τι σχέση υπάρχει; Πέμπτον, με την διεθνοπολιτική ανωμαλία που ονομάζεται Σόρος και τα ιδρύματά του τι σχέση είχε ή έχει το "κοινωφελές ίδρυμα"; κτλ κτλ.

Θα επανέλθουμε εκτενώς. Τελειώνω σημειώνοντας ότι "κοινωφελές" σημαίνει ένα ίδρυμα ωφελεί την κοινωνία. Αν και αυτό είναι ζήτημα εκτίμησης και βαθμού προσήλωσης στην ελευθερία και στην δημοκρατία, τα στελέχη εκείνα που υποστήριξαν το φασιστοειδές σχέδιο Αναν πως ωφέλησαν την κοινωνία; Δική μου λοιπόν εκτίμηση είναι ότι καλή σχέση με την κοινωνία εμείς έχουμε και όχι εσείς. Εσείς, τάσσεστε συστηματικά κατά της κοινωνίας κυρίως με το σχέδιο Αναν αλλά, εκτιμώ βάσιμα, και με πολλές λανθασμένες αναλύσεις για τα Βαλκάνια και τα ελληνοτουρκικά που βλάπτουν όλες τις κοινωνίες. Εσείς με τις διεθνοπολιτικές εξωακαδημαϊκές σας σχέσεις εξ ορισμού, εκτιμώ, είστε εναντίον όλων των κοινωνιών. Τι ψυχή θα παραδώσετε? Το σκεφτήκατε τουλάχιστον αυτό; ....

Ομολογώ, πάντως, ότι αισθάνομαι δικαιωμένος όταν βλέπω τους ένοχους να προσπαθούν αγωνιωδώς να δικαιολογηθούν ψάχνοντας για κάποιους που μπορεί να είπαν καμιά μικρό-επιφύλαξη για το σχέδιο Αναν. Σε τελευταία ανάλυση, αποτελεί δικαίωση όσων υπήρξαν θύματα αυτών που όλως περιέργως επί ενάμιση δεκαετία υπήρξαν αντι-κοινωνικά συνεπείς: Αυτών που τάχθηκαν κατά της αίτησης ένταξης στην ΕΕ, κατά του Ενιαίου Αμυντικού Χώρου, κατά μιας αξιόπιστης αποτρεπτικής στρατηγικής και υπέρ του σχεδίου Αναν.

Αντί άλλου σχολίου αποτυπώνω πιο κάτω το κείμενο επιφυλλίδας μου στην Ελευθεροτυπία. Αυτό και μερικά άλλα άρθρα τότε έγιναν αιτία ανοίκειων επιθέσεων σε πάρα πολλά άρθρα στον ημερήσιο και κυριακάτικο τύπο. Ο λόγος είναι απλός: Κράχτες και ανόητοι τότε έστηναν τα σενάρια της συρρίκνωσης των σκοπών και μέσων της εθνικής στρατηγικής. Γι' αυτό περίπου υποστήριζαν ότι ο πόλεμος έχει εξαλειφτεί στις διεθνείς σχέσεις, απόδειξη ότι επιλύεται το μεσανατολικό και ότι όσοι λεν το αντίθετο είναι περίπου ... πολεμοκάπηλοι. Στο κείμενο της 29ης 11 1993 κανείς διαβάζει και την εξής εκτίμηση:

Τον τελευταίο καιρό συστηματικά και σε πολλά έντυπα -μερικά στο ΒΗΜΑ–δημοσιεύονται κείμενα, των οποίων οι συγγραφείς ισχυρίζονται, μεταξύ άλλων, ότι υπάρχουν στην Αθήνα οργανωμένες ομάδες που διαθέτουν(sic) «ακαδημαϊκούς, διανοούμενους, εταιρείες δημοσκοπήσεων και χρήματα», και οι οποίες, ομάδες, κατορθώνουν να ποδογετούν την ελληνική πολιτική ηγεσία και την ελληνική κοινή γνώμη. Ο σκοπός αυτών των δημοσιευμάτων δεν είναι προφανής. Αποκορύφωμα αυτών των αναλύσεων είναι σίγουρα το κείμενο του συντάκτη σας Α. Παπαχελά στο έγκριτο ΒΗΜΑ, 2.7.2006, σ. 14. Ανάλογη και χαρακτηριστική ήταν επίσης η επιφυλλίδα του κ Πρετεντέρη στο ΒΗΜΑ 11.6.2006. Καταρχάς, θα ήθελα να τονίσω το αυτονόητο, ότι δηλαδή τέτοιες ισοπεδωτικές και εξ αντικειμένου αθεμελίωτες γενικεύσεις που ουσιαστικά δολοφονούν τον χαρακτήρα οποιουδήποτε διαφωνεί με τους συντάκτες ή τους ομοϊδεάτες τους, είναι μια ανεπίτρεπτη μέθοδος που δεν συνάδει μ’ ένα πολιτισμένο δημόσιο διάλογο. Νομίζω ότι θα συμφωνήσετε, κύριε διευθυντά, ότι η δυνατότητα μόνιμης πρόσβασης στα μέσα ενημέρωσης –τα οποία στις δημοκρατίες είναι δημόσιο αγαθό και όχι προνομιακό μέσο προληπτικής δολοφονίας χαρακτήρων ή λογοκρισίας– δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο εξουδετέρωσης ορθολογιστικών και ορθότερων απόψεων χωρίς τις οποίες η πολιτική συζήτηση είναι ελλειμματική. Ο κ Παπαχελάς θα μπορούσε να απαντήσει στα επιχειρήματα που ακολουθούν για να του ανταπαντήσω. Συνολικά, όπως θα υποστηρίξω πιο κάτω, πέραν των αβάσιμων ισχυρισμών για το «κυπριακό λόμπι» εκτιμώ ότι προσβάλλει την ελληνική κοινωνία, τους αγωνιστές της ελευθερίας, την ιστορική αλήθεια και τον κοινό νου. Ευελπιστώ ότι ο κ Παπαχελάς καλόπιστα θα παραδεχθεί το αβάσιμο πολλών ισχυρισμών, κάτι το οποίο αν κάνει νομίζω ότι θα εκτιμηθεί από πολλούς. Ακολουθούν σύντομα σχόλια και θα επανέλθω αν χρειαστεί.

Πρώτον, η θεώρηση του κ Παπαχελά για τον αγώνα της ΕΟΚΑ είναι συμβατική και λανθασμένη. Υπεραπλουστευτικά γράφει ότι το κυπριακό λόμπι την δεκαετία του 1950 «δημιούργησε συνθήκες μαζικής υποστήριξης του αγώνα της ΕΟΚΑ στην Ελλάδα». Έτσι, ενοχοποιεί ευθέως την ελλαδική κοινωνία για την υποστήριξη του αγώνα ελευθερίας εκατοντάδων χιλιάδων ελλήνων κατά των φασιστών αποικιοκρατών την περίοδο 1955-59. Ήταν δηλαδή λάθος η αξίωση ελευθερίας και δημοκρατίας; Διέπραξαν λάθος οι απανταχού έλληνες που τον υποστήριξαν; Η αλήθεια, βεβαίως, είναι ότι ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των κυπρίων ήταν ένας ηθικά αμάχητος αγώνας ελευθερίας. Αποτελεί προσβολή για την ελλαδική κοινωνία και τους απανταχού έλληνες ο ισχυρισμός πως η εκ μέρους τους υποστήριξη αυτού του αγώνα ήταν «λάθος» οφειλόμενο σε κάποιο λόμπι κυπρίων (που σε κάθε περίπτωση και αυτοί έλληνες ήσαν και έλληνες είναι) που τους μετέτρεψε σε … υπέρ ελευθερίας πιόνια.

Δεύτερον, ο κ Παπαχελάς δεν εκτιμά ορθά την αδυναμία της Ελλάδας, τον ρόλο της εξάρτησης και το γεγονός ότι για τα μεγάλα λάθη ευθύνεται κυρίως η Αθήνα. Αντ’ αυτού ενοχοποιεί ένα φανταστικό κυπριακό λόμπι που συνδέει με την σημερινή εποχή. Χαρακτηριστική περίπτωση μεγάλων λαθών ή παραλείψεων είναι, για παράδειγμα η εκ μέρους των Αθηνών αποδοχή της τριμερούς το 1955 γεγονός που όπως αναφέρει ο ίδιος ο Μακμίλλαν άφησε κατάπληκτους τους Άγγλους. Η παντελής διπλωματική αδυναμία της μητρόπολης να θερίσει τους καρπούς του ηρωικού αγώνα ελευθερίας όταν η κυπριακή πολιτική ηγεσία ήταν εξόριστη, εξάλλου, οδήγησε στην συμφωνία της Ζυρίχης. Αν και στρατηγικός δρων στην σχέση Αθήνας-Λευκωσίας, η Αθήνα ούτε πέτυχε καλύτερη συμφωνία ούτε αρνήθηκε να την υπογράψει. Η Ζυρίχη, εξ αντικειμένου, ήταν καταστροφική. Ενσαρκώνει την πιο εκλεπτυσμένη εκδοχή της βρετανικής στρατηγικής «διαίρει και βασίλευε» και την πιο έξυπνη μεταποικιακή ρύθμιση που διαιωνίζει νεοποικιακά ερείσματα όπως οι στρατιωτικές βάσεις και οι βρετανικές ενέργειες κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας και άλλων κρατών της περιοχής. Αντί λοιπόν να επικριθεί η εν γένει ελλαδική αδυναμία οικοδόμησης ορθολογιστικών και αποτελεσματικών διπλωματικών επιλογών, ο συντάκτης σας επικρίνει τον Μακάριο ως ανακόλουθο γιατί μετά από μια συνομιλία στο πόδι με τον Καραμανλή άλλαξε άποψη την επομένη.

Τρίτον, ο συντάκτης σας με άλματα συλλογισμών και ανακριβών επιχειρημάτων κόβει, ράβει και χαρακτηρίζει. Για παράδειγμα, ευθύγραμμα και ισοπεδωτικά ταυτίζει τους Παπαδόπουλο και Γεωρκάτζη (δύο εξ αντικειμένου διαφορετικές ιστορικές προσωπικότητες, εκτός και αν η ταύτιση είναι εξ …αγχιστείας, μιας και ο δεύτερος παντρεύτηκε την σύζυγο του πρώτου όταν δολοφονήθηκε). Ακόμη, επικρίνει δριμύτατα τον νεαρό τότε Τάσσο Παπαδόπουλο (συνοδεύοντας τις κρίσεις με χαρακτηρισμούς όπως «συνωμοτικός» και «κρυψίνους» με συνειρμούς στις σημερινές πολιτικές συνθήκες) γιατί επέδειξε ευθυκρισία και ορθολογισμό με την τοποθέτησή του κατά της Ζυρίχης. Γιατί όμως «κρυψίνους» ή «συνωμοτικός» μιας και η αυτή η τιμητική για τον Τάσσο δεν είναι μυστική αλλά πασίγνωστη!

Τέταρτον, ο συντάκτης σας ή δεν γνωρίζει την κυπριακή πραγματικότητα ή για κάποιο λόγο την παρουσιάζει στρεβλά. Άλλο η ιστορική ανεκδοτολογία και άλλο η διυποκειμενική ιστορική αλήθεια. Ο συντάκτης λοιπόν φαίνεται να μην έχει επίγνωση του γεγονότος ότι οι αγωνιστές της ΕΟΚΑ δεν ήταν τυχάρπαστοι ή αλήτες. Όταν στην συνέχεια μερικοί από αυτούς έγιναν πολιτικοί ηγέτες μπορεί να διέπραξαν ανθρώπινα λάθη αλλά δεν μπορεί κάποιος να γενικεύει αβάσιμα και να μειώνει άδικα τους συντρόφους των Αυξεντίου, Μάτση, Παλληκαρίδη και άλλων που θυσιάστηκαν τραγουδώντας ύμνους υπέρ της ελευθερίας και της Ελλάδας. Ας μην το ξεχνάμε αυτοί είναι και η τελευταία εκδοχή ελλήνων ηρώων της ελευθερίας (Ο «Τάσσος» είναι ένας εξ αυτών και γι’ αυτό ίσως μπόρεσε να πει το μεγάλο «ΟΧΙ»). Για παράδειγμα, αποτελεί διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας η ισοπεδωτική ταύτιση των επιφυλάξεων πολλών κυπρίων για την ελληνική διπλωματία λόγω αδυναμίας των Αθηνών (διαμάχες 1960-66 και δικτατορία 1967-74) με κάποια φανταστική μεγάλη «πολιτική κάστα» κυπρίων ηγετών που δήθεν προτιμούσαν ανεξάρτητο κυπριακό κράτος αντί ένωσης. Είναι ένα πράγμα οι προαναφερθείσες δικαιολογημένες επιφυλάξεις λόγω προβλημάτων της Ελλάδας και άλλο η ολιγομελής ομάδα των «νεοκυπρίων» τα μέλη της οποίας υποστήριζαν δημιουργία «κυπριακής συνείδησης» και πολιτισμική-πολιτική αποστασιοποίηση από την Ελλάδα. Για λόγους ιστορικής αληθείας, είναι αναγκαίο να μάθουν όσοι από τους αναγνώστες σας δεν το γνωρίζουν, αφενός, ότι παρά τις προσπάθειες δεκαετιών των βρετανών να καλλιεργήσουν «κυπριακή συνείδηση» η ομάδα αυτή παρέμεινε ολιγομελής και ασήμαντη (30-40 άτομα), και αφετέρου, ότι οι πιο κραυγαλέοι «νεοκύπριοι» είναι ελλαδίτες που όλως περιέργως συχνά σπεύδουν ασμένως να στηρίξουν με φανατισμό τις ξένες προσπάθειες συνειδησιακής αποδυνάμωσης των κυπρίων (αν υπάρχει αμφιβολία δεν έχετε παρά να μου προσφέρετε 1-2 σελίδες στο έγκριτο έντυπό σας για να θεμελιώσω αυτό τον ισχυρισμό με πλήθος παραπομπών και παραθεμάτων).

Πέμπτον, ο συντάκτης σας δεν ακριβολογεί όσον αφορά το σχέδιο Άτσεσον. Είναι κοινώς γνωστό σε κάθε πληροφορημένο και καλόπιστο παρατηρητή, ότι η άρνηση του Μακαρίου έσωσε τους έλληνες από διχοτόμηση και στρατηγική κατάληψη της Κύπρου από την Τουρκία την δεκαετία του 1960 (το ότι αυτό συντελέστηκε αργότερα λόγω λαθών των στρατοκρατών της Αθήνας, δεν αποτελεί επιχείρημα υπέρ της διάπραξής του ενωρίτερα). Και πάλιν, όσον αφορά αυτά τα ζητήματα για τα οποία είναι προς το δημόσιο συμφέρον να καταγραφεί η ιστορική αλήθεια, δεν έχετε παρά να προσφέρετε χώρο στην έγκριτη εφημερίδα σας σε πιο ειδικούς από τον κ Παπαχελά για να καταγράψουν τα πραγματικά γεγονότα. Σε κάθε περίπτωση, ο συντάκτης σας δεν κάνει τίποτα περισσότερο από το να υπογράφει το γνωστό λανθασμένο δόγμα των «χαμένων ευκαιριών» που αυτοαναφορικά αναμασούν κάποιοι συνταξιούχοι διπλωμάτες και μερικοί πανεπιστημιακοί: Κάθε φορά που λόγω αδυναμίας δεν μπορούσαμε να επιτύχουμε κάποιο επιδιωκόμενο ορθό και ορθολογιστικό σκοπό, επειδή λόγω αδυναμίας ή λαθών διολισθαίναμε σε χειρότερη θέση βάφτιζαν την απόρριψη του χείριστου ως «χαμένη ευκαιρία». Έτσι, δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί εκτέθηκαν ανεπανόρθωτα όταν υποστήριξαν την ακαταμάχητη θέση πως το σχέδιο Αναν ήταν … «χαμένη ευκαιρία». Δηλαδή, μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, την καταλληλότερη και ευνοϊκότερη ιστορική στιγμή για βιώσιμη και συμφέρουσα για όλους τους εμπλεκόμενους λύση, αντί να διεκδικήσουμε βιώσιμη λύση με την εφαρμογή της διεθνούς και ευρωπαϊκής νομιμότητας, κάποιοι ασμένως συνηγόρησαν υπέρ μιας ύπουλης και θανατηφόρας πρότασης που καταργούσε την Κυπριακή Δημοκρατία, κατέστελλε παντοτινά την κυπριακή λαϊκή κυριαρχία, κατέστελλε παντοτινά τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των κυπρίων, θεσμοθετούσε τα εγκλήματα πολέμου, διατηρούσε νεοαποικιακές βάσεις, παραβίαζε συλλήβδην τον νομικό και πολιτικό πολιτισμό της ΕΕ, διαιώνιζε αποικιακού χαρακτήρα εγγυήσεις και έσπερνε θεριά μελλοντικών συγκρούσεων Ελλάδας-Τουρκίας. Το αν κάποιοι πίστεψαν ότι αυτό ήταν … «χαμένη ευκαιρία» δεν είναι αργά για mea culpa. Δεν κατανοούμε, πάντως, γιατί επικρίνουν τον «Τάσσο» αντί να τον θαυμάζουν γιατί έσωσε όλους τους εμπλεκόμενους –ακόμη και την Τουρκία– από ένα γεωπολιτικό γόρδιο δεσμό που θα παγίδευε όλους τις επόμενες δεκαετίες. Δεν κατανοούμε επίσης τα δύο μέτρα και τα δύο σταθμά: Ένας από τους σημαντικότερους έλληνες επιχειρηματίες κυπριακής καταγωγής έκανε πανίσχυρο το γνωστό «ίδρυμα» του οποίου ο κ Παπαχελάς είναι μέλος, με το να δώσει άφθονους πόρους και κτίρια για να κράζουν τα μέλη του πανελληνίως και διεθνώς υπέρ του σχεδίου Αναν. Αντίθετα, την επιστημονικά ακλόνητη έκθεση εμπειρογνωμόνων για μια «ευρωπαϊκή λύση του κυπριακού» κανείς δεν την ενίσχυσε. Την γράψαμε με προσωπικές προ