Ήφαιστος δημοσιευμένα βιβλία

Καθηγητής, Διεθνείς Σχέσεις-Στρατηγικές Σπουδές

Πανεπιστήμιο Πειραιώς, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΕΝΑ ΚΑΙ ΥΠΟ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΑ

(Παρατίθενται υπερσυνδέσεις διευθύνσεων και εξώφυλλα μόνο όταν είναι διαθέσιμες από τους εκδότες)

Για να μεταβείτε στην αντίστοιχη τοποθεσία εντός κειμένου ή στους εκδότες: Ctrl + κλίκ στο τίτλο ή στο links του εκδότη

[links εκδοτών παρατίθενται όταν ο εκδότης διαθέτει ιστοσελίδα]

1. EUROPEAN POLITICAL COOPERATION, TOWARDS A FRAMEWORK OF SUPRANATIONAL DIPLOMACY? England: Gower Publishers 1987

2. NUCLEAR STRATEGY AND EUROPEAN SECURITY DILEMMAS, Towards an Autonomous European Defence System? England: Gower Publishers 1988

3. «Η ΑΙΤΗΣΗ ΕΝΤΑΞΗΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ Η ΔΙΕΥΡΥΝΣΗ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ (1987 -1992)», μέρος Β' στο Ήφαιστος Π. & Τσαρδανίδης Χ., Οι Σχέσεις της Κύπρου με τις Ευρωπαϊκές Κοινότητες 1972 – 1992. Αθήνα: Παπαζήσης.

4. «ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΠΡΟΣ ΤΟ 2000», μέρος Β στο Ήφαιστος Π. & Τσαρδανίδης Χ., Το Ευρωπαϊκό σύστημα Ασφαλείας και η Ελληνική - Εξωτερική Πολιτική προς το 2000 Αθήνα: Σιδέρης 1992.

5. «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΡΟΠΗΣ ΚΑΙ Η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ», μέρος Α΄, του ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΤΡΕΠΤΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ (Αθήνα: Παπαζήσης 1992.

6. ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ, Η Ευρώπη των πολλών Ταχυτήτων και κατηγοριών κατά της Ευρωπαϊκής Ιδέας Αθήνα: Οδυσσέας 1994

7. ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ, Από την ιδεαλιστική Αθωότητα στο Πεπρωμένο του Έθνους. Αθήνα: Οδυσσέας.

8. Η ΕΞΩΕΛΛΗΝΙΚΗ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΤΙΑ ΤΗΣ, Το ζήτημα του Διεθνισμού, πατριωτισμού, εθνικισμού και η εθνική στρατηγική της Ελλάδας. Αθήνα: Ποιότητα 1997 (www.piotita.gr)

(κλικ στους τίτλους για εκδοτικές πληροφορίες)

ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΙΑ ΤΩΝ ΕΘΝΩΝ. Μέσα στον σκληρό πυρήνα του πολιτικού πολιτισμού βρίσκονται οι συγκλίνουσες και αλληλοσυμπληρούμενες έννοιες «εθνική κοσμοθεωρία», «έθνος», «εθνική ανεξαρτησία», «εθνοκράτος», «δημοκρατία», «κοινωνική ελευθερία» και «πολιτική ελευθερία». Παρά το γεγονός ότι το περιεχόμενο των εννοιών αυτών είναι διαφορετικό ανάλογα με την ανθρωπολογική ετερότητα κάθε κοινωνικής οντότητας, μορφικά είναι πανομοιότυπες για όλα τα έθνη. Η διαρκής διαχρονική πνευματική και πολιτική ανάπτυξή τους συγκροτεί την Κοσμοθεωρία των εθνών. Η κατίσχυση της κοσμοθεωρίας των εθνών και η σταθερότητα τον 21ο αιώνα συναρτάται, πρωτίστως, με την εμπέδωση της εθνικής ανεξαρτησίας ως θεμελιώδους κοσμοθεωρητικής παραδοχής όλων των εθνών και με την εκ του γεγονότος αυτού ανάπτυξη αντιηγεμονικών εθνοκρατοκεντρικών συσπειρώσεων.

ΡΗΓΑΣ ΦΕΡΑΙΟΣ ΚΑΙ ΚΑΒΑΦΗΣ. Ο τίτλος Κοσμοθεωρία των Εθνών είναι εμπνευσμένος από τον Ρήγα Φεραίο. Τα κεντρικά κεφάλαια του βιβλίου, εξάλλου, κτίστηκαν γύρω από τα μνημειώδη ποιήματα του Καβάφη Τείχη (υλιστικά τείχη που κτίζονται γύρω από τη μοντερνιστική δημόσια σφαίρα), Βάρβαροι (οι λογικές απολήξεις του μεταμοντερνισμού στα ανθρωπολογικά Σόδομα και Γόμορρα) και Ιθάκη (τα ταξίδι του εθνοκρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος και οι προϋποθέσεις μιας ολοένα μεγαλύτερης σταθερότητας).

Η ΛΑΙΛΑΠΑ ΤΗΣ ΙΔΕΟΛΟΓΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΔΙΕΘΝΙΣΜΟΥ. Οι καταστροφικές ιδεολογίες και οι διεθνισμοί του 19ου και 20ού αιώνα –αναρχισμός, ναζισμός, κομουνισμός, φιλελευθερισμός– είχαν την ίδια υλιστική μάνα και την ίδια τύχη: Αφού μάτωσαν την ανθρωπότητα εισερχόμενοι στον 21ό αιώνα καταρρέουν κάτω από το βάρος των αντιφάσεών τους. Όσο απομακρυνόμαστε από την αποικιοκρατία αποδεσμεύονται οι εθνικές πνευματικές δυνάμεις, εμπεδώνεται η εθνική ανεξαρτησία ως άξονας εθνοκρατοκεντρικών αντιηγεμονικών συσπειρώσεων και κατισχύει η κοσμοθεωρία των εθνών. Στον αντίποδα βρίσκονται οι παρακμιακές τάσεις που θρέφουν τα μεταμοντέρνα ιδεολογήματα, η επικράτηση των οποίων αποτελεί επιστροφή στο μέλλον υλιστών όπως οι La Mettrie και ο μαρκήσιος de Sade.

ΣΤΑΔΙΑΚΗ ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ ΤΟΥ ΥΛΙΣΜΟΥ. Υλισμός, ιδεολογία και διεθνισμός είναι το τρίδυμο της καταστροφής των τελευταίων αιώνων. Ο συνεπέστερος υλιστής είναι ο μαρκήσιος de Sade. Ο υλισμός στις έσχατες απολήξεις του είναι φιλοτομαρισμός, εγωπάθεια, ιδιωτεία, φιλαυτία, μηδενισμός, άκρατος ηδονισμός και έγκλημα. Ο μοντερνισμός σταδιακά διολίσθησε στην αντιπνευματικότητα κτίζοντας πανύψηλα υλιστικά τείχη γύρω από τη δημόσια σφαίρα των ευρωπαϊκών κρατών. Η σταδιακή επικράτηση των υλιστικών ιδεών είχε ως αναπόφευκτη συνέπεια τη νοηματοδότηση της πολιτικής με όρους ισχύος, την κατάληψη του πλανήτη από τις αποικιοκρατικές δυνάμεις, την επί αιώνες καταλήστευση του πλούτου των εθνών, τις εθνοκαθάρσεις στην Ευρώπη και στη Βόρεια Αμερική, πολλούς πολέμους, πολλές γενοκτονίες, πολλά μεγάλα νεκροταφεία, διαίρει και βασίλευε και άπειρα περιφερειακά προβλήματα. Αυτά είναι και τα μεγαλύτερα εγκλήματα όλων των εποχών τα οποία η μοντερνιστική ιδεολογικοπολιτική ορθότητα και ο πολιτικοστοχαστικός καθωσπρεπισμός ελέω επικοινωνιακής ισχύος επί αιώνες φυλάσσουν ως επτασφράγιστο μυστικό. Αναλύονται σε βάθος ζητήματα της ιστορίας διεθνών σχέσεων και των διαχρονικών ανθρωπολογικών διαμορφώσεων, καθώς επίσης τονίζεται ο υπονομευτικός ρόλος των ιδεολογικοπολιτικών (πανεπιστημιακών) εκπαιδευτηρίων τα οποία στις μέρες μας κατακυριεύονται από τις πιο ακραίες τάσεις του μεταμοντερνισμού με αποτέλεσμα να ροκανίζονται τα ανθρωπολογικά θεμέλια των δυτικών κοινωνιών.

ΑΝΟΔΟΣ, ΠΤΩΣΗ ΚΑΙ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ. Οι αφετηρίες του πολιτικού πολιτισμού βρίσκονται στην κλασική αρχαιότητα. Το πνευματικό κτίσιμο των εθνικών κοσμοθεωριών εν μέσω αναστολών, αντιστροφών και αντιξοοτήτων ήταν και συνεχίζει να είναι ανοδικό. Εις πείσμα των υλιστικών παραδοχών που βασικά αναδείχθηκαν μετά τον 16ο αιώνα τα έθνη συγκροτούν και κτίζουν ακατάπαυστα τις εθνικές-ανθρωπολογικές προϋποθέσεις ενός πολιτισμένου εθνοκρατικού πολιτικού βίου και ενός εθνοκρατοκεντρικά θεμελιωμένου διεθνούς συστήματος. Βάση της ανάλυσής μας είναι η κοινωνιοκεντρική θεμελίωση των εθνών και ο Αριστοτελισμός, τις κοσμοθεωρητικές προεκτάσεις του οποίου και αντιπαραθέτουμε στον μοντερνισμό και τον μεταμοντερνισμό.

ΕΕ ΩΣ ΠΡΟΤΥΠΟ ΜΕΤΑΝΕΟΤΕΡΙΚΟΥ ΕΘΝΟΚΡΑΤΟΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ. Η ΕΕ εξετάζεται ως ένα πρότυπο μελλοντικού εθνοκρατοκεντρικού συστήματος και τονίζεται ο υπονομευτικός ρόλος των διεθνιστικών ιδεολογημάτων που ροκανίζουν τα θεμέλια του εγχειρήματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.

ΟΛΙΚΗ ΕΠΑΝΑΦΟΡΑ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ. Υποστηρίζεται ότι παρά τα πλήγματα που επέφερε ο υλισμός, οι ιδεολογίες και οι διεθνισμοί το έθνος επανέρχεται ολοζώντανο. Στον αντίποδα των υλιστικών θεωρήσεων σταδιακά επανέρχονται οι εθνικές κοσμοθεωρίες που κτίζονταν επί χιλιετίες. Ο πολιτικός πολιτισμός κορυφώθηκε στη Βυζαντινή Οικουμένη, αλλά έκτοτε δέχτηκε μεγάλα πλήγματα από την πτώση της Βασιλεύουσας Πόλης, της Κωνσταντινούπολης.

Συγγραφική προσέγγιση και ευχαριστίες......................................... 13

Οδηγίες προς ναυτιλομένους για τον θυμωμένο Ποσειδώνα,

τους Λαιστρυγώνας και τους Κύκλωπας................................... 17

1.1. Βασικοί στόχοι και κύριες υποθέσεις........................................ 17

1.2. Κεντρικοί άξονες: Εθνική Κοσμοθεωρία versus υλισμός-ιδεολογία 22

Ιδεολογία-υλισμός versus Eθνική Kοσμοθεωρία, δημοκρατία

και πολιτικός πολιτισμός................................................................. 27

2.1. Εθνοκρατοκεντρικό versus διεθνιστικό, μετανεοτερικό

versus μεταμοντέρνο και η κακοποίηση της έννοιας δημοκρατία 27

2.2. Η ιδεολογική-υλιστική νοηματοδότηση της πολιτικής

με όρους ισχύος versus Eθνική Kοσμοθεωρία........................... 31

2.3. Εθνοκρατοκεντρικό versus διεθνιστικό και το εκκρεμές

των υλιστικών θεωρήσεων......................................................... 36

2.4. Έθνος, δημοκρατία-πολιτική ελευθερία υπό το ιστορικό πρίσμα

και το ενδεχόμενο κατίσχυσης της Εθνικής Κοσμοθεωρίας....... 38

2.5. Μεταμοντερνισμός: Επιστροφή στο μέλλον των La Mettrie

και de Sade στα Σόδομα και Γόμορρα...................................... 45

2.6. Η Εθνική Κοσμοθεωρία versus πολιτική με όρους ισχύος

και η εδαφικά νοούμενη κυριαρχία........................................... 47

2.7. Εθνοκρατοκεντρική δομή στη θεωρία και στην πράξη

ιδωμένη με μία μόνο ματιά........................................................ 49

αλλά οι αντίπαλοί της λόγω μεταμοντερνισμού......................... 51

2.9. Ο ανορθολογισμός των ιδεολογιών και οι εθνικές αντοχές....... 55

Τα υψηλά περίκλειστα τείχη του μοντερνισμού και μοντερνισμού 61

3.1. Διαδρομή των Νέων Χρόνων, η Εθνική Κοσμοθεωρία και ο

εθνοκρατοκεντρικός χαρακτήρας της Ευρώπης και του κόσμου 61

3.2. Η βαθιά ιστορική ματιά του Ρήγα Φεραίου και ο βράχος του Σίσυφου

της εθνοσοβινιστικής εθνοκατασκευής της νεότερης Ευρώπης.. 75

3.3. Από την αντιθεοκρατική πάλη στην πορεία προς

τα Σόδομα και τα Γόμορρα του μεταμοντερνισμού................... 79

3.4. Μεταμοντέρνα ιδεολογήματα και η πασαρέλα

των γυμνών επιστημονικών βασιλιάδων.................................... 82

3.5. Μία πρώτη ματιά στις διεθνιστικοϋλιστικές ιδεολογίες

και στα μίζερα παράγωγά τους.................................................. 85

3.6. Διεθνιστικοϋλισμός versus Εθνική Κοσμοθεωρία..................... 89

3.7. «Κοινωνία των πολιτών» versus πολιτική κοινωνία

και εξωπολιτικοί διεθνικοί δρώντες........................................... 97

και οι πειραματισμοί των υλιστικών ιδεολογιών...................... 100

3.9. Το Ανθρώπινο ον: Επουράνιες και εγκόσμιες πολιτικές θεολογίες,

ο Αριστοτέλης και τα οντολογικά ερωτήματα......................... 106

Ο μεταμοντερνισμός ίσαμε τις έσχατες συνέπειές του: Πορεία προς

τη βαρβαρότητα των Σοδόμων και Γομόρρων ή ταξίδι προς την Ιθάκη;.......115

4.1. Αμφίπλευρες, αμφίρροπες και αντιφατικές διαδρομές των

ιδεολογικά-υλιστικά νοούμενων νομικοτεχνικών κατασκευών 115

4.2. Η οντολογική αναβάθμιση της ύλης και η εγγενής μοντερνιστική

νοηματοδότηση της πολιτικής με όρους ισχύος....................... 122

4.3. Το θηριώδες μεταμοντέρνο ανθρωπολογικό κυνηγητό

μέσα στην ιδιωτική σφαίρα..................................................... 129

4.4. Ο πνευματικός εκμηδενισμός της ιδιωτικής σφαίρας

για να καταστεί συμβατή με την υλιστική δημόσια σφαίρα...... 139

4.5. Εθνική Κοσμοθεωρία versus μεταμοντερνισμός ως αυτοχειριασμός 142

4.6. Η μεγάλη κονδύλεια εικόνα της αντιμεταφυσικής πάλης που

παγίδευσε τη μοντέρνα σκέψη και οδήγησε στον μεταμοντερνισμό..... 151

4.7. Επιστροφή στο μέλλον: Τα Σόδομα και Γόμορρα των συνεπών

υλιστών La Mettrie και de Sade............................................... 155

4.8. Ο εκμηδενιστικός υλιστικός μονόδρομος και η αναπόδραστη

νοηματοδότηση της πολιτικής με όρους ισχύος....................... 165

4.9. Τα μεταμοντέρνα εγγόνια, δισέγγονα και τρισέγγονα

των La Mettrie και de Sade..................................................... 170

4.10. Υλιστικές ιδεολογίες versus Αριστοτέλης: Ύλη versus ποιότητα 174

4.11. Η αντίσταση των Eθνικών Kοσμοθεωριών και οι αντίρροπες τάσεις 180

Η ακάθεκτη πορεία των δυτικών κοινωνιών προς την ανθρωπολογική

εκμηδένιση (και) της ιδιωτικής σφαίρας......................................... 183

5.1. Η εγγενής αναντιστοιχία μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας σφαίρας

κάθε συνεπούς υλιστικής κοινωνικοπολιτικής δομής............... 183

5.1.1. Αντιαριστοτελισμός: Το μοιραίο σφάλμα του μοντερνισμού 183

5.1.2. Αναντιστοιχία υλιστικής δημόσιας σφαίρας και της

ανθρωπολογίας στην ιδιωτική σφαίρα............................ 186

5.1.3. Στόχος η ανθρώπινη ετερότητα. Η έλευση των

μεταμοντέρνων ιδεολογημάτων...................................... 188

5.2. Από τον μοντερνισμό στον μεταμοντερνισμό. Μια χαώδης διαδρομή

και η συγκρότηση του εθνοκρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος 192

5.3. Από τη θεοκρατία, στην ορθολογιστική θεότητα, στις γενοκτονίες,

στις εθνοκαθάρσεις και στην αποικιοκρατία............................ 197

5.3.1. Πολιτικοστοχαστικές προεκτάσεις της ιδεολογικής εκτροπής 197

5.3.2. Πώς θα ήταν ο κόσμος χωρίς υλιστικές ιδεολογίες;....... 199

5.3.3. Είναι ένα πράγμα ο μοντερνιστικός εθνοσοβινισμός

και άλλο η Εθνική Κοσμοθεωρία.................................... 201

5.4. Αναζητώντας μια εθνοκρατοκεντρική μετανεοτερικότητα...... 207

5.5. Πνευματικά πλούσιος πολίτης versus πολίτης-μάζα κρέατος

ικανού να ηδονίζεται «ορθολογιστικά»................................... 211

5.6. Οι ακλόνητες Αριστοτελικές παραδοχές, η θρησκεία

και ο μοντερνισμός................................................................. 215

5.7. Οι ιστορικοπολιτικές περιστάσεις των βίαιων εθνοσοβινιστικών

ομογενοποιήσεων................................................................... 219

5.8. Κτίζοντας έθνη ανάποδα με φορά κράτος→έθνος

αντί έθνος→κράτος................................................................. 222

5.9. Διαδρομές του μοντερνιστικού διεθνιστικοϋλιστικού κόσμου

και η αντίρροπη Εθνική Κοσμοθεωρία.................................... 226

5.10. Η κατασκευή του μεταμοντέρνου ανθρωπότυπου: Η «μεταμοντέρνα

μαύρη τρύπα» και το ανθρωπολογικό ροκάνισμα.................. 233

5.11. Εθνική κοσμοθεωρία vs υλιστικά-διεθνιστικά ιδεολογήματα.. 245

Ευρωπαϊκή Ένωση: Πρότυπο ενός εθνοκρατοκεντρικού κόσμου

ή μιας υπερκρατικής δεσποτείας;.................................................... 251

6.1. Φυσιογνωμικά και οντολογικά χαρακτηριστικά της ΕΕ.......... 251

6.2. Εθνοκρατοκεντρική δομή versus υλισμός............................... 261

6.3. Η ΕΕ και οι προϋποθέσεις εθνοκρατοκεντρικής

μετανεοτερικής πορείας.......................................................... 266

Το ολοένα και πιο σταθερό εθνοκρατοκεντρικό διεθνές σύστημα:

Δεν είναι ουτοπία αλλά θαλασσοπορεία προς μία ενδεχομένως

ανύπαρκτη Ιθάκη........................................................................... 269

Δοκιμιακές σημειώσεις τέλους....................................................... 287

Ευρετήριο...................................................................................... 537

1. Το παρόν πόνημα επιχειρεί να εντάξει σε ένα ενιαίο αναλυτικό πλαίσιο τα τρία επίπεδα ανάλυσης, δηλαδή τον άνθρωπο, το κράτος και το διεθνές σύστημα.

2. Περιέχει 244 δοκιμιακών σημειώσεων τέλους τους τίτλους των οποίων παραθέτω πιο κάτω μετά το ευρετήριο.

3. Στηρίζεται μόνο σε δευτερογενείς πηγές που εκτιμώ ότι είναι έγκυρες και αξιόπιστες, κυρίως στους Παναγιώτη Κονδύλη, Χρήστο Γιανναρά, Γιώργο Κοντογιώργη και Θόδωρο Ζιάκα.

4. Η επιχειρηματολογική βάση κτίζεται σε διϋποικειμενικές και μακροϊστορικές αναφορές που είναι σχεδόν αδύνατο να αμφισβητηθούν. Ταυτόχρονα, προσφέρεται μια λογική χωροχρονική σχετικοποίηση που αντιδιαστέλλεται στα συνήθη μοντερνιστικά και μεταμοντέρνα προπαγανδιστικά κείμενα που σχετικοποιούν για να θολώσουν την εικόνα και να εξυπηρετήσουν εφήμερες ιδεολογικοπολιτικές σκοπιμότητες και αξιώσεις ισχύος.

5) Τα κύρια κεφάλαια που αφορούν την δημόσια σφαίρα εμπνέονται στον Καβάφη και το ανυπέρβλητα Τείχη που χρησιμοποιώ ως άξονα για να περιγράψω την μοντέρνα και μεταμοντέρνα αντιπνευματική οικοδόμηση υλιστικών τειχών γύρω από τον δημόσιο βίο. Δύο κεφάλαια αφιερώνονται στα αίτια της μεταμοντέρνας αξίωσης αποδόμησης της ιδιωτικής σφαίρας για να είναι συμβατή με την μοντερνιστική παράκρουση ενός κόσμου αποκλειστικά υλικού.

6) Το Ιθάκη του Καβάφη, επίσης, ντύνει τις περιγραφές μου για την πορεία του εθνοκρατοκεντρικού διεθνούς συστήματος, τις αντιηγεμονικές συσπειρώσεις και του Κύκλωπες, τους Λαιστρυγόνες, τις Σειρήνες και τον άγριο Ποσειδώνα της πολύ μακρινής εθνοκρατοκεντρικής Ιθάκης.

7) Ο Ρήγας Φεραίος είναι η έμπνευσή μου για την νεολογία "εθνική κοσμοθεωρία" που εντάσσω στην ιστορία διεθνών σχέσεων για να περιγράψω και ερμηνεύσω την ανοδική πορεία των εθνών μετά την Κλασική εποχή, την σημασία της Βυζαντινής Οικουμένης που έκτισε τις προϋποθέσεις ενός, όπως το ονομάζει ο συνάδελφος Γιώργος Κοντογιώργης, κοσμοσυστήματος εθνών και την σημασία της εισβολής των υλιστικών παραδοχών λίγο μετά την πτώση της Βασιλεύουσας Πόλης. Έτσι, το μεγαλύτερο μέρος αφιερώνεται στην εξέταση του μοντερνισμού και κυρίως του μεταμοντερνισμού στα τρία επίπεδα ανάλυσης.

8) Προαναγγέλλοντας επερχόμενη μονογραφία στο προνομιακό μου επιστημονικό πεδίο της Ευρωπαϊκής πολιτικής ένα κεφάλαιο αφιερώνεται στην ανάδειξη της ΕΕ ως χαρακτηριστικού μετανεοτερικού εθνοκρατοκεντρικού συστήματος.

Ηθική κρίση και η διεθνής πολιτική: το έθνος-κράτος ως θεσμός ελευθερίας

και το διεθνές δίκαιο ως κατάκτηση πολιτισμού των διακρατικών σχέσεων.

Σύντομη περιγραφή: το βιβλίο επιχειρεί μια συνολική αποτίμηση των διεθνών σπουδών πανεπιστημιακού επιπέδου και των διεθνών σχέσεων ως αντικείμενο επιστημονικής μελέτης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ενδιαφέρει ζωτικά κάθε πληροφορημένο πολίτη, κάθε στέλεχος της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας, τους δημοσιογράφους του διπλωματικού ρεπορτάζ και όλα τα επιτελικά στελέχη των υπηρεσιών του κράτους. Ενδιαφέρει επίσης άμεσα τους γονείς των φοιτητών σε τμήματα διεθνών σπουδών της Ελλάδας και του εξωτερικού, τους ίδιους τους φοιτητές, τους υποψήφιους διδάκτορες, τα νεότερα στελέχη της διεθνολογικής «κοινότητας» και εκείνους τους καθηγητές πανεπιστημίου που συμμετέχουν ως μέλη εκλεκτορικών σωμάτων στις κρίσεις μελών διδακτικού προσωπικού σε μη διεθνολογικά τμήματα των κοινωνικών επιστημών. Μεταξύ πολλών άλλων εξετάζονται ζητήματα όπως οι ποιοτικές προδιαγραφές των πανεπιστημιακών τμημάτων, ζητήματα ακαδημαϊκής δεοντολογίας, τα ποιοτικά κριτήρια των κρίσεων καθηγητών πανεπιστημίου, η σημασία, οι μέθοδοι και το περιεχόμενο των διδακτορικών διατριβών, οι παγίδες που κρύβει μια απόφαση για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό ή στην Ελλάδα, ζητήματα που αφορούν την διδασκαλία διεθνών σχέσεων στις Ένοπλες Δυνάμεις, ο επαγγελματικός προσανατολισμός των υποψήφιων διεθνολόγων και η κοινωνική χρησιμότητα των διεθνών σπουδών. Σε κάθε περίπτωση η ανάλυση του βιβλίου ενδιαφέρει κάθε φορολογούμενο, ο οποίος ασφαλώς δεν θα ήθελε αντί αξιολογικά ουδέτερης επιστημονικής μελέτης των διεθνών σχέσεων στα δημόσια πανεπιστήμια να έχουμε εκατοντάδες ακριβοπληρωμένους ακαδημαϊκούς που κρυμμένοι πίσω από την ακαδημαϊκή ελευθερία καθημερινά θα διολισθαίνουν στο βούρκο των ιδεολογικοπολιτικών εκλογικεύσεων, των αντιδεοντολογικών συμπεριφορών και της προπαγάνδας υπέρ των ανελεύθερων καθεστώτων και ηγεμονικών συμφερόντων. Έτσι, θίγονται βαθύτατα και με την αναγκαία οξύτητα η εισροή ανορθολογισμού στην ενδοκρατική και διακρατική τάξη λόγω φαινομένων διεθνολογικής τσαρλατανιάς εάν και όταν ο δημόσιος διάλογος πλημμυρίζει από ακαδημαϊκά μεταμφιεσμένες προπαγανδιστικές ιδεολογικοπολιτικές εκλογικεύσεις.

Άξονας των αναλύσεων είναι οι βαθύτερες διαμορφωτικές δυνάμεις του εθνικού-κρατικού γίγνεσθαι: από τη μια πλευρά βρίσκονται α) ο θεσμός ελευθερίας του έθνους-κράτους, β) οι διεθνείς θεσμοί και γ) το διεθνές δίκαιο ως αντιηγεμονικές κατακτήσεις του ανθρώπινου πολιτισμού στις διεθνείς σχέσεις, ενώ από την άλλη βρίσκονται τα αίτια πολέμου και κυρίως η άνιση ανάπτυξη, ο ηγεμονισμός και τα κατά καιρούς διεθνιστικά και κοσμοπολίτικα παρακολουθήματά του. Το βιβλίο εισάγει νέα στοιχεία στην ανάλυση των διεθνών σχέσεων, όπως την έννοια του Διεθνούς Δέοντος, την διεθνή ηθική και πλούσιο προβληματισμό ως προς το ποια θα μπορούσε να είναι η βάση ηθικής κρίσης στην διαμόρφωση των αποφάσεων εξωτερικής πολιτικής. Η ανάλυση στο σύνολό της περιστρέφεται γύρω από τις οντολογικού περιεχομένου αξιώσεις συλλογικής ελευθερίας και το γεγονός της Υπαρκτικής ετερότητας των συλλογικών οντοτήτων. Η προσέγγιση είναι ολιστική αντλώντας από όλο το κεκτημένο του κοινωνικού επιστητού: Στη βάση της Θουκυδίδειας παράδοσης και της Κονδύλειας κοινωνικής οντολογίας οικοδομείται ένα σύστημα ιδεών που ολοκληρώνει ζητήματα κοινωνικοπολιτικής οντολογίας των διεθνών σχέσεων, τον ρόλο της ισχύος υπό συνθήκες διεθνούς αναρχίας, τους διεθνούς θεσμούς, το διεθνές δίκαιο, την συλλογική ασφάλεια, τα αίτια πολέμου, τις διεθνείς επεμβάσεις, το θεμελιώδες κοσμοθεωρητικό υπόβαθρο των εθνών-κρατών, τον χαρακτήρα των εθνικών-κρατικών ηθικοκανονιστικών δομών και τον αποσταθεροποιητικό ρόλο των ηγεμονικών ανταγωνισμών. Η ανάλυση περιέχει πλήθος περιπτωσιολογικών θεμελιώσεων από την αρχαιότητα μέχρι και τις μέρες μας, συμπεριλαμβανομένου του πολέμου κατά του Ιράκ το 2003, της κρίσης ταυτότητας στην Ευρώπη λόγω αυτού του πολέμου και του σχεδίου Ανάν.

Εξετάζοντας τις διαμορφωτικές δυνάμεις του ιστορικού γίγνεσθαι κατεδαφίζονται οι εξομοιωτικοί διεθνιστικοί, κοσμοπολίτικοι και ηγεμονικοί παραλογισμοί. Έτσι, το έθνος-κράτος αναδεικνύεται ως α) θεσμός συλλογικής ελευθερίας, β) θεμέλιο πολιτισμού του διακρατικού βίου και β) καθεστώς ρύθμισης των διεθνών σχέσεων. Συμπληρώνουμε ότι ο συγγραφέας συμπεριλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο για τις Ένοπλες Δυνάμεις. Στο κεφάλαιο αυτό, μεταξύ άλλων, εξετάζεται ο ρόλος των Ενόπλων Δυνάμεων στον σύγχρονο κόσμο, η στρατιωτική διπλωματία, το περιεχόμενο των διεθνών σπουδών στις παραγωγικές σχολές, και οι σχέσεις της πολιτικής ηγεσίας με την στρατιωτική ηγεσία σ’ ένα δημοκρατικό κράτος. Βασικό πόρισμα του συγγραφέα είναι πως το έθνος-κράτος συνιστά θεσμό συλλογικής ελευθερίας. Στο βαθμό λοιπόν που υπέρτατος σκοπός κάθε κράτους είναι η διασφάλιση-κατασφάλιση της εσωτερικής και εξωτερικής κυριαρχίας, τουτέστιν της συλλογικής ελευθερίας, τονίζεται η θεμελιώδης σημασία των Ενόπλων Δυνάμεων για την ελευθερία και την ευημερία μιας χώρας.

Περαιτέρω πληροφορίες για το βιβλίο μπορείτε να βρείτε στην ιστοσελίδα των εκδοτών www.piotita.gr Η κυκλοφορία του βιβλίου καθυστέρησε κατά ένα περίπου μήνα για να ενσωματωθούν πλήρως περιπτωσιολογικές αναφορές στον πόλεμο του Ιράκ του Μαρτίου 2003 και μερικώς μόνο στις εξελίξεις περί το Κυπριακό.

Η μελέτη αυτή είναι αυστηρά αξιολογικά ουδέτερη, χωρίς αυτό βεβαίως να σημαίνει πως δεν στηλιτεύονται με σκόπιμη οξύτητα εκείνες οι διεθνολογικές τσαρλατανιές που είναι εχθρικές στην επιστημονική μελέτη των διεθνών σχέσεων. Βασική κριτική εξάλλου της ανάλυσης του βιβλίου αυτού είναι το γεγονός πως πολλές πλέον αναλύσεις –ακόμη και ανάμεσα σε νεότερα στελέχη των διεθνών σπουδών– διολισθαίνουν στο βούρκο των ακαδημαϊκά μεταμφιεσμένων προπαγανδιστικών ιδεολογικοπολιτικών εκλογικεύσεων.

Τεράστιες επενδύσεις στις διεθνείς σπουδές, ενδεχομένως χωρίς αντίκρισμα

Κανείς πρέπει να διακρίνει μεταξύ γνώμης και γνώσης. Γνώση σ’ όλες τις επιστήμες συνδέεται με την θεωρητική κατάρτιση. Όσοι μεταμφιεσμένοι ακαδημαϊκοί παριστάνουν τους διεθνολόγους και ταυτόχρονα παρακάμπτουν το θεωρητικό κεκτημένο για να εκφράζουν προπαγανδιστικές γνώμες που στηρίζουν ιδεολογικοπολιτικές εκλογικεύσεις το μόνο που επιτυγχάνουν είναι η αποδυνάμωση ή ο μηδενισμός των προσπαθειών επιστημονικής μελέτης των διεθνών σχέσεων. Έτσι, ενώ η κοινωνία τους εμπιστεύεται σπάνιους πόρους με σκοπό να καλλιεργήσουν την επιστήμη οι δραστηριότητές τους είναι πρωτίστως πολιτικές και προπαγανδιστικές. Η ανάλυση διεθνών σχέσεων, όμως, υπόκειται τις συνέπειες και ενός άλλου φαινομένου: Πληθώρα ακαδημαϊκών –συχνά εξαίρετων επιστημόνων, όταν ενασχολούνται με το δικό τους γνωστικό αντικείμενο– επιδίδονται σε ανάλυση των διεθνών σχέσεων χωρίς να επιδεικνύουν τον παραμικρό σεβασμό στο διεθνολογικό επιστητό. Η κατάσταση αυτή γίνεται ανεξέλεγκτη εάν και όταν μη διεθνολογικά πανεπιστημιακά τμήματα των κοινωνικών επιστημών προκηρύσσουν θέσεις διδακτικού προσωπικού σε γνωστικά αντικείμενα που αφορούν την επιστημονική ανάλυση των διεθνών σχέσεων χωρίς όμως να πληρούνται, στο επίπεδο του ορισμού των μαθημάτων ή στο επίπεδο της διδασκαλίας, οι αναγκαίες και μη εξαιρετέες επιστημονικές προδιαγραφές του θεωρητικού κεκτημένου των διεθνών σχέσεων. Στην Ελλάδα, υπενθυμίζεται, πριν από ενάμιση περίπου δεκαετία άρχισε η επιστημονική μελέτη των διεθνών σχέσεων με πρωτοπόρους τους Γ.Κ. Τενεκίδη και τον Δημήτρη Κώνστα. Στη συνέχεια ιδρύθηκαν πολλά ανεξάρτητα πανεπιστημιακά τμήματα διεθνών σπουδών ενώ πολλά τμήματα των κοινωνικών επιστημών συχνά προκηρύσσουν θέσεις για τη διδασκαλία μαθημάτων διεθνών σχέσεων. Τονίζεται πως για τον σκοπό αυτό η επένδυση της κοινωνίας είναι δισεκατομμύρια δραχμές με προσδοκία υποθέτω όχι την ανάπτυξη της επιστημονικής τσαρλατανιάς αλλά της επιστημονικής μελέτης των διεθνών σχέσεων.

Η παρούσα δημοσίευση δεν θα είχε γίνει εάν δεν ο υποφαινόμενος δεν πίστευε πως εισάγει νέα στοιχεία στις ήδη δημοσιευμένες εργασίες, δικές του και άλλων. Μετά από τρις περίπου δεκαετίες ενασχόλησης με το θέμα αυτό, σκοπός είναι μια «συνολική αποτίμηση» του γνωστικού πεδίου των διεθνών σχέσεων και η δημιουργία μιας πλατφόρμας θεωρητικού προβληματισμού που αφορά όποιον ενδιαφέρεται για τα στοιχειώδη, ουσιώδη και θεμελιώδη περί τα διεθνή. Η ανάλυση αυτή συνιστάται όλως ιδιαιτέρως σε μέλη εκλεκτορικών σωμάτων άλλων κλάδων του κοινωνικού επιστητού των οποίων οι συνελεύσεις συχνά προκηρύσσουν θέσεις μελών ΔΕΠ για διδασκαλία μαθημάτων διεθνών σχέσεων. Στο κεφάλαιο 8 του βιβλίου δίνονται νομίζω πληθώρα πληροφοριών για το ζήτημα των κρίσεων νέων διεθνολόγων αλλά επιπλέον στηλιτεύεται το επιστημονικά απαράδεκτο φαινόμενο του μετρήματος παραπομπών με… αριθμομηχανές αντί να κρίνεται το καθαυτό επιστημονικό περιεχόμενο ενός κειμένου. Κάθε εκλεκτορικό σώμα, υποστηρίζεται, επιβάλλεται να είναι επιστημονικά αρμόδιο: Τα μέλη των εκλεκτορικών σωμάτων απαιτείται να έχουν αυτοδύναμες επιστημονικές δεξιότητες εκτίμησης της καθαυτό επιστημονικής υπόστασης ενός κειμένου και όχι να κρίνουν με βάση την γλώσσα στην οποία είναι γραμμένο ή με βάση άσχετες παραπομπές μεταξύ ομοϊδεατών και ιδεολογικοπολιτικά συγγενών. Η θέση που υιοθετείται –με την οποία εκτιμάται πως δύσκολα θα διαφωνήσουν άλλοι συνάδελφοι του κοινωνικών επιστημών– είναι πως επιστήμη διεθνών σχέσεων δεν υπάρχει χωρίς βάσιμη θεωρία διεθνών σχέσεων. Δεν είναι δυνατό, υποστηρίζεται, να επενδύονται τεράστια ποσά στην δημιουργία τμημάτων διεθνών σπουδών και αυτό να σημαίνει δεκάδες άτομα που θα εκφέρουν κανονιστικά προσανατολισμένες ασυνάρτητες γνώμες χωρίς θεωρητικό θεμέλιο. Και όμως, προς αυτή ακριβώς την κατεύθυνση είναι που διολισθαίνουν οι διεθνείς σπουδές…

Αντι-ηγεμονική θεμελίωση του έθνους-κράτους ως θεσμού ελευθερίας

Ο πυρήνας του προβληματισμού της νέας στοχαστικής προσπάθειας είναι η θεμελίωση κοσμοθεωρητικά και κοινωνικοπολιτικά προσδιορισμένων κριτηρίων εξωτερικής πολιτικής. Έτσι, εισάγεται η έννοια του Διεθνούς Δέοντος ως κριτήριο ηθικής κρίσης περί τα διεθνή. Τα νέα στοιχεία που εκτιμούμε ότι εισάγονται αφορούν αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί κοινωνικοπολιτική οντολογία των διεθνών σχέσεων. Πιο συγκεκριμένα η μελέτη της διαχρονικής διευποκειμενικής εμπειρίας μαρτυρεί πως οι δύο σημαντικοί διαμορφωτικοί παράγοντες του ιστορικού εθνικού-κρατικού γίγνεσθαι είναι η Υπαρκτική κοινωνική ετερότητα και οι αξιώσεις συλλογικής ελευθερίας-κυριαρχίας. Αμφότερα είναι οντολογικού περιεχομένου. Ιστορικά, μαρτυρείτε η συντριβή των αυτοκρατορικών σχεδίων και των διεθνιστικών-κοσμοπολίτικων και/ή ηγεμονικών αξιώσεων και η επικράτηση των εθνικών-κρατικών αξιώσεων ελευθερίας. Αυτό το ιστορικό κοινωνικοπολιτικό γεγονός ενέχει ένα τριπλό αποτέλεσμα βαθύτατων προεκτάσεων: 1ον) Ο θεσμός του έθνους-κράτους είναι ο θεσμός συλλογικής ελευθερίας των κοινωνιών που κατέκτησαν την πολιτική τους κυριαρχία, 2ον) το καθεστώς διεθνών σχέσεων είναι η εσωτερική-εξωτερική κυριαρχία και 3ον) οι αρχές λειτουργίες του διεθνούς συστήματος είναι οι θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου περί διακρατικής ισοτιμίας, μη επέμβασης και εσωτερικής αυτοδιάθεσης που ενσαρκώνουν αυτό το καθεστώς. Όμως, μεταξύ της διεθνούς ειρήνης-σταθερότητας και της εφαρμογής του διεθνούς του διεθνούς δικαίου παρεμβάλλονται τα αίτια πολέμου. Έτσι, αίτια πολέμου, διεθνές δίκαιο και η φιλοσοφική έννοια της ελευθερίας εξετάζονται συνδυαστικά υπό το πρίσμα της διαχρονικής διυποκειμενικής εμπειρίας με σκοπό να φωτιστούν τα πραγματικά διλήμματα και τα πραγματικά προβλήματα των διεθνών σχέσεων.

Το σύστημα ιδεών που αναπτύσσεται περιστρέφεται γύρω από τρις άξονες: την ελευθερία, τους κοινωνικοπολιτικά προσδιορισμένους σκοπούς ενός έκαστου έθνους-κράτους και το αξιόπιστο επιστημονικό κεκτημένο της θεωρίας διεθνών σχέσεων για τα αίτια πολέμου. Οι αξιώσεις συλλογικής ελευθερίας στη βάση της Υπαρκτικής ετερότητας και ετερονομίας κάθε κοινωνίας προκάλεσαν αγώνες ελευθερίας και κυρίαρχα κράτη εντός των οποίων κάθε λαός αναπτύσσει τον συλλογικό κατ’ αλήθειαν βίο. Έτσι, στην πορεία του ιστορικού γίγνεσθαι κάθε έθνος-κράτος αφενός έχει προικιστεί με ένα θεμελιώδες κοσμοθεωρητικό και κοσμολογικό υπόβαθρο απόρροια των αγώνων ελευθερίας-ανεξαρτησίας και αφετέρου πάνω σ’ αυτό οικοδόμησε το συμβατό με αυτό το υπόβαθρο κοινωνικοπολιτικό σύστημα. Αυτήν την κοινωνική ετερότητα και ετερονομία αμφισβητούν κατά καιρούς παράλογα διεθνιστικά και κοσμοπολίτικα δόγματα τα οποία όμως συγκρούονται και συντρίβονται πάνω στις αξιώσεις συλλογικής ελευθερίας και εθνικής κυριαρχίας-ανεξαρτησίας.

Υπό αυτή την πιο πάνω έννοια η εθνική-κρατική κυριαρχία είναι θεσμός ελευθερίας ο οποίος αφενός προσφέρει την δυνατότητα σε κάθε κοινωνία να είναι συλλογικά ελεύθερη προσδιορίζοντας το δικό της κοινωνικοπολιτικό σύστημα και αφετέρου να ρυθμίζει τις συναλλαγές της με τις υπόλοιπες κοινωνίες. Αυτά τα κοσμοθεωρητικά και κοινωνικοπολιτικά γεγονότα ενσαρκώνονται στις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου περί διακρατικής ισοτιμίας, μη επέμβασης και δικαιώματος εσωτερικής αυτοδιάθεσης κάθε κυρίαρχου κράτους. Αυτές οι πτυχές, όμως, αφορούν την μια πλευρά του διεθνούς συστήματος. Η άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος είναι τα αίτια πολέμου. Συντομογραφικά, τα αίτια πολέμου αναφέρονται μεταξύ άλλων στους ηγεμονικούς ανταγωνισμούς, στην άνιση ανάπτυξη, στις επαναστατικά δόγματα (διεθνιστικό κομμουνισμό, διεθνιστικό φιλελευθερισμό, ναζισμό και όλα τα υπόλοιπα εξομοιωτικά δόγματα τα οποία η ανάλυση ορίζει ως «φασισμό των διεθνών σχέσεων» ίδιο των ηγεμονικών και αναθεωρητικών κρατών και των νεροκουβαλητών τους στα μικρότερα κράτη).

Χωρίς αναστολές, χωρίς συμβιβασμούς και ενάντια στη συμβατική σοφία που θέλει «όλες τις γνώμες –ακόμη και τις προπαγανδιστικές κραυγές– να ακούονται», κατεδαφίζει την διεθνολογική τσαρλατανιά και άλλα φαινόμενα που εμποδίζουν την επιστημονική ανάπτυξη των διεθνών σπουδών. Έτσι, στηλιτεύονται με οξύτητα, μεταξύ άλλων, γνωστά σε όλους μας παρακμιακά φαινόμενα που αφορούν α) τις διαδικασίες εκλογών μελών ΔΕΠ στα πανεπιστήμια εάν και όταν ενδεχομένως αναπαράγουν φαύλο κύκλο ημιμάθειας, β) τις ανεκδοτολογικές βιβλιοκριτικές δημοσιογραφικού χαρακτήρα που εξαθλιώνουν τον στοχασμό, γ) την άναρχη δημιουργία διεθνολογικών τμημάτων ή εδρών διεθνών σχέσεων χωρίς να συνεκτιμούνται επαρκώς αναγκαία και μη εξαιρετέα επιστημονικά και επιστημολογικά κριτήρια, δ) τις κρίσεις στις οποίες χρησιμοποιούνται… αριθμομηχανές για να μετρούνται επιστημονικά ανυπόστατες παραπομπές στα υποβαλλόμενα έργα, ε) την καλλιέργεια της διεθνο-ιστορικής ανεκδοτολογίας και της πολιτικολογίας από μερικά αρχαιότερα στελέχη του κλάδου, στ) τον πιθηκισμό επιστημονικά ανύπαρκτων σχολών σκέψης, ζ) την εξειδίκευση πολλών στις… ταξινομήσεις σχολών σκέψης, η) τον εθισμό νεότερων διεθνολόγων στην ιδεολογικοπολιτική προπαγάνδα αντί στην ασκητική προσήλωση στο ακαδημαϊκό λειτούργημα, θ) την εκμετάλλευση του ακαδημαϊκού τίτλου για κοινωνικές αναρριχήσεις, ι) την μετατροπή των πανεπιστημίων σε πάρεργο, κ) την συζήτηση σε επίπεδο ανεκδοτολογίας αντί σε επίπεδο κόσμιων επιστημονικών δημοσιεύσεων, λ) τις πρακτικές που υπονομεύουν το ακαδημαϊκό λειτούργημα καθιστώντας έτσι την ακαδημαϊκή ανεξαρτησία ακαδημαϊκή ασυδοσία, μ) τα φαινόμενα πρωταθλητισμού στις προπαγανδιστικές ιδεολογικοπολιτικές εκλογικεύσεις και άλλα ανάλογα φαινόμενα που δικαιολογούν ενδεχομένως την καθιέρωση της «διεθνολογικής τσαρλατανιάς» ως κύριας πλέον έννοιας των διεθνών σχέσεων στο στερέωμα των διεθνών σπουδών.

Γράφοντας αυτό το βιβλίο είχαμε κατά νου, μεταξύ άλλων, τα εξής: α) Πως ο φοιτητής χρειάζεται κάτι πέραν των συχνά κακόγουστων ταξινομήσεων σχολών σκέψης β) πως ο καθηγητής ενός τμήματος των κοινωνικών επιστημών που συμμετέχει σε κάποιο εκλεκτορικό σώμα μιας θέσης διεθνών σχέσεων χρειάζεται μια αξιολογικά ουδέτερη και συνολική εκτίμηση του επιστημονικού κεκτημένου των διεθνών σχέσεων, γ) πως ο δημοσιογράφος που καλεί καθηγητές στις τηλεοράσεις ή που φιλοξενεί επιφυλλίδες «διεθνολόγων» χρειάζεται να γνωρίζει ποια είναι η επιστημονική υπόσταση κάποιων των κυρίων που συχνά χρησιμοποιούν τον τίτλο τους για να προβάλλουν μια κίβδηλη εγκυρότητα και να εκτονώνουν τον αβυσσαλέο υποκειμενισμό τους και δ) πως ο πληροφορημένος πολίτης για να διαμορφώνει γνώμη χρειάζεται να γνωρίζει ποια είναι η αντικειμενική εικόνα των διλημμάτων και προβλημάτων του διεθνούς συστήματος. Ο ακαδημαϊκός, υποστηρίζουμε, απαιτείται να κάνει σαφές πότε εκφράζει μια επιστημονική άποψη και πότε ο λόγος του εντάσσεται στη σφαίρα των πολιτικών εκλογικεύσεων.

Οι διεθνείς σπουδές, οι άλλοι τομείς του κοινωνικού επιστητού και τα νεότερα στελέχη της διεθνολογικής κοινότητας

Προστίθεται πως η ανάδειξη του έθνους-κράτους ως της βασικής μονάδας του διεθνούς συστήματος και της εσωτερικής-εξωτερικής κυριαρχίας ως βασικών αρχών του διεθνούς δικαίου που θεμελιώνει το σύγχρονο καθεστώς διεθνών σχέσεων καθιστά τις διεθνείς σπουδές αντικείμενο που ενδιαφέρει όλους του κλάδους του κοινωνικού επιστητού. Αυτό μαρτυρείτε από το γεγονός πως ιστορικοί, οικονομολόγοι κ.λπ., αδιάκοπα εκφράζουν κρίση περί τα διεθνή. Μερικές από αυτές είναι έντιμοι επιστημονικοί στοχασμοί που αποφεύγουν καταχρηστικά και υπερβολικά άλματα, ενώ άλλες είναι ασυνάρτητες γνώμες που επιδεικνύουν ασέβεια στο διεθνολογικό επιστητό. Ένας ακόμη σκοπός του βιβλίου αυτού, λοιπόν, είναι να βάλει σε μια τάξη τον διεθνολογικό στοχασμό, να αποτιμήσει το θεωρητικό κεκτημένο και να το διακρίνει από τα ακαδημαϊκά μεταμφιεσμένα διεθνολογικά σκουπίδια τα οποία βρίθουν προπαγανδιστικών πολιτικών εκλογικεύσεων. Έτσι, η ανάλυσή μας παρακάμπτει την μανία των ταξινομήσεων και τα μεταπρατικά αναμασήματα θεωρημάτων και ιδεολογημάτων για να επιχειρήσει να θέσει το ζήτημα της επιστημονικής μελέτης των διεθνών σχέσεων σε μια στέρεα βάση που αποτιμά το αξιόπιστο και έγκυρο θεωρητικό κεκτημένο.

Η σημασία της γνωσιολογικής οριοθέτησης των διεθνών σχέσεων ενέχει μια ακόμη σημασία που αφορά τις συχνές προκηρύξεις θέσεων καθηγητών πανεπιστημίου σε πανεπιστημιακά τμήματα που ανήκουν σε άλλους τομείς των κοινωνικών επιστημών. Αν και υποστηρίζουμε πως η ορθότερη μέθοδος θα ήταν η πρόσκληση επισκεπτών καθηγητών-διεθνολόγων, εξετάζουμε πολλές πτυχές εκείνων των περιπτώσεων στις οποίες τα εκλεκτορικά σώματα είναι μερικώς ή και ολικώς επιστημονικά αναρμόδια. Όπως υποστηρίζεται, αν και από τυπικής άποψης ορθές και βάσιμες, ενδέχεται να έχουμε ιλαροτραγικά φαινόμενα εάν και όταν κρυμμένοι πίσω από την ακαδημαϊκή ανεξαρτησία οι πανεπιστημιακοί περιφρονούν πάγιους κώδικες επιστημονικής δεοντολογίας. Επισημαίνουμε στους μη γνωρίζοντες πως –ορθώς, για να διαφυλαχθεί η ακαδημαϊκή ανεξαρτησία– τα διοικητικά δικαστήρια δεν αποφαίνονται για την έκφραση κρίσης αλλά ανεξαρτήτως περιεχομένου για το κατά πόσον έγινε μια τέτοια κρίση. Για παράδειγμα, ο ορισμός ενός μέλους του εκλεκτορικού σώματος δεν ελέγχεται για το κατά πόσον είναι αρμόδιο αλλά από τα κατά πόσον τα μέλη μιας Γενικής Συνέλευσης καθηγητών αιτιολόγησαν την επιστημονική του αρμοδιότητα.

Ενίοτε, η κριτική που ασκείται στα διεθνολογικά δρώμενα είναι αναπόφευκτα οξύτατη. Σημειώνεται εν τούτοις πως δεν αφορά τα νεότερα στελέχη της διεθνολογικής κοινότητας αλλά τα αρχαιότερα εάν και όταν αφήνουν τις διεθνολογικές σπουδές να κατηφορίζουν στον βάλτο της ημιμάθειας και στο βούρκο των ιδεολογικοπολιτικών εκλογικεύσεων. Τα νεότερα στελέχη, σημειώνεται στο κεφάλαιο 8.4, καλό θα κάνουν να λάβουν υπόψη πως αν επιθυμούν έναν αξιοπρεπές προσωπικό και επαγγελματικό βίο χωρίς αναρριχήσεις, εξισορροπήσεις και εξευτελιστικές πελατειακές σχέσεις, θα πρέπει να αφοσιωθούν ασκητικά στα ακαδημαϊκά τους καθήκοντα. Αυτά τα στελέχη πρέπει να γνωρίζουν πως ανεξαρτήτως απογοητεύσεων συμφέρει σε τελική ανάλυση η ασκητική ακαδημαϊκή ζωή, η αφοσίωση στην επιστήμη, η αξιολογικά ουδέτερη συγγραφή επιστημονικών κειμένων, η παράκαμψη της εφήμερης συμβατικής δόξας και η ηθική ανταμοιβή των φοιτητών.

Συµπληρώνοντας το κενό που υπήρχε στην ελληνική βιβλιογραφία, ο συγγραφέας εξετάζει το φαινόµενο του πολέµου σε ιστορικό και σύγχρονο πλαίσιο. Αντλώντας από το στοχαστικό υπόβαθρο της πολιτικής φιλοσοφίας των διεθνών σχέσεων και τη θουκυδίδεια παράδοση, αναλύονται µεταξύ άλλων τα παρακάτω ζητήµατα: τυπολογία πολέµου, επαναστατικός πόλεµος, εθνικοαπελευθε-ρωτικοί πόλεµοι, πόλεµος κατά Κλαούζεβιτς, Γκίλπιν και Κονδύλη, αίτια πολέµου και άνιση ανάπτυξη, περιφερειακές συγκρούσεις και στρατηγικοί ανταγωνισµοί, πυρηνικά όπλα, πυρηνική αποτροπή και διασπορά πυρηνικών όπλων, ιδεολογία και πόλεµος, οι πολλές όψεις της τροµοκρατίας, εθνικό/κρατικό οντολογικό γίγνεσθαι και πόλε-µος, ποικιλοµορφία των πολιτικών αντικειµένων του πολέµου, διεθνείς επεµβάσεις, σχέσεις ισχυρών και λιγότερο ισχυρών κρατών, ο ρόλος των στρατηγικών ανταγωνισµών και των περιφερειακών συγκρούσεων, δηµοκρατία και πόλεµος, διεθνισµός/κοσµο-πολιτισµός και πόλεµος, διεθνές δίκαιο και διεθνή ποινικά δικαστήρια.

Πρωτοποριακή ανάλυση τόσο της ελληνικής όσο και της διεθνούς βιβλιογραφίας. Υπό το πρίσµα αυστηρής επιστηµονικής ουδετερότητας εξετάζονται σε ιστορικό και σύγχρονο πλαίσιο τα ηθικοφιλοσοφικά και ηθικοκανονιστικά θεµέλια του διεθνούς συστήµατος. Το φαινόµενο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης όπως και πολλά άλλα φαινόµενα αναλύονται διεξοδικά για να αντληθούν συµπεράσµατα για την εξέλιξη των σύγχρονων διεθνών σχέσεων. Ο συγγραφέας αναζητεί και τελικά προσδιορίζει ηθικούς πα-ράγοντες στη βάση των οποίων θα µπορούσαν να θεµελιωθούν κρίσεις και αποφάσεις διεθνούς πολιτικής συµβατές µε τις κατακτήσεις του πολιτισµού στο επίπεδο των διεθνών σχέσεων. Η κοινωνικοπολιτική ετερότητα του κόσµου και η οντολογικού περιεχοµένου αξίωση συλλογικής ελευθερίας, συνάγεται, είναι τα κυριότερα κριτήρια, γεγονός που συνάδει µε τον πολιτικό πολιτισµό που δηµιουργούν οι θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου και η ιδέα της συλλογικής ασφάλειας. Έτσι, µεταξύ πολλών άλλων αναλύονται η έννοια και το περιεχόµενο του έθνους-κράτους, των διεθνών θεσµών και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ο αποσταθεροποιητικός ρόλος του διεθνισµού, του κοσµοπολιτισµού και του ηγεµονισµού και άλλα αίτια πολέµου, τα οποία παρεµβάλλονται µεταξύ ενός σταθερού – ειρηνικού διεθνούς συστήµατος και του υπαρκτού κόσµου στο κατώφλι του 21ου αιώνα. Σηµειώνεται πως σε όλα τα κεφάλαια γίνεται προσπάθεια αναγωγής των θεωρήσεων πολιτικής φιλοσοφίας του Παναγιώτη Κονδύλη στο επίπεδο της πολιτικής φιλοσοφίας των διεθνών σχέσεων.

Το βιβλίο, ήδη στην έκτη έκδοσή του, αποτελεί βασικό εγχειρίδιο σε πολλά πανεπιστήμια. Η

ανάλυση εστιάζει την προσοχή στα τρία πιο σημαντικά ζητήματα των διεθνών σχέσεων: Πρώτο, την ιστορία των διεθνών σχέσεων, της θεωρίας διεθνών σχέσεων και της κοινωνικοπολιτικής ετερότητας στον τόπο και χρόνο. Δεύτερο, την διαλεκτική σχέση διεθνούς αναρχίας, κρατικής κυριαρχίας, κοινωνίας και ηθικής στον διεθνή χώρο. Τρίτο, τις πολιτικές όψεις του διεθνούς δικαίου, των διεθνών θεσμών και του ζητήματος των «διεθνών» επεμβάσεων. Ταυτόχρονα, τα ζητήματα αυτά συνδέονται με το γνωστικό κεκτημένο της πολιτικής φιλοσοφίας των διεθνών σχέσεων και τα αξιόπιστα ερμηνευτικά παραδείγματα των διεθνών σχέσεων.

Η ανάλυση εξετάζει διεξοδικά τις αφετηριακές λογικές της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, την εξέλιξη της ΕΕ τις τελευταίες δεκαετίες, τον τρόπο που η θεωρία ολοκλήρωσης παρακολούθησε αυτή την εξέλιξη και τον τρόπο που η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση συνδέεται με την θεωρία διεθνών σχέσεων και τις στρατηγικές των κρατών που εμπλέκονται. Για όποιον ενδιαφέρεται να έχει εκτενή, θεμελιωμένη και πολύπλευρη θεώρηση του φαινομένου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης το βιβλίο αυτό του προσφέρει μια συνολική εκτίμηση-αποτίμηση. 70

Το βιβλίο αυτό αποτελεί το μόνο κείμενο στην ελληνική βιβλιογραφία το οποίο εξετάζει διεξοδικά το σύνολο σχεδόν των πολιτικών και στρατηγικών παραγόντων και κριτηρίων που διαμορφώνουν τον ευρωατλαντικό χώρο που αποτέλεσε τον κεντρικό άξονα γύρω από τον οποίο διαμορφώθηκε το μεταπολεμικό διεθνές σύστημα. . Σε ιστορικό και σύγχρονο πλαίσιο, εξετάζονται διαδοχικά οι σχέσεις ΗΠΑ-Ευρώπης, οι ιστορικοπολιτικές παράμετροι και το στρατηγικό υπόβαθρο της Ατλαντικής Συμμαχίας, η εξέλιξη των στρατηγικών των ευρωπαϊκών δυνάμεων και της ευρωπαϊκών αμυντικής ταυτότητας, ο καθοριστικός ρόλος της βρετανικής διπλωματίας στην οικοδόμηση του ευρωατλαντικού βάθρου ισχύος, οι γεωπολιτικές και γεωστρατηγικές θεωρήσεις που ερμηνεύουν το ευρωατλαντικό σύστημα, τα προβλήματα στις σχέσεις ΗΠΑ και Ευρώπης, το γερμανικό ζήτημα και η εξέλιξη τόσο της Ατλαντικής Συμμαχίας όσο και της ευρωπαϊκής αμυντικής ταυτότητας τη δεκαετία του 1990. 137

Ήδη στην έκτη έκδοση, το βιβλίο αυτό επιχειρεί µια συγκριτική εξέταση της στρατηγικής και της διπλωµατίας των τριών µεγάλων δυνάµεων της Ευρώπης µετά τον B' Παγκόσµιο Πόλεµο. Eπίσης, οι στρατηγικές των δυνάµεων αυτών συνδέονται µε την εξέλιξη της Ατλαντικής Συµµαχίας, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της ευρωπαϊκής αµυντικής ταυτότητας τη δεκαετία του 1990. Μεταξύ πολλών άλλων, εξετάζονται τα στρατηγικά θεµέλια της διπλωµατίας της Γαλλίας, της Μεγάλης Βρετανίας και της Γερµανίας.